भार्ङ्गी - Clerodendrum indicum

भार्ङ्गी - Clerodendrum indicum

भार्गी भृगुभवा पद्मा फञ्जी ब्राह्मणयष्टिका

ब्राह्मण्यङ्गारवल्ली च खरशाकश्च हञ्जिका 

भार्गी रूक्षा कटुस्तिक्ता रुच्योष्णा पाचनी लघुः

दीपनी तुवरा गुल्मरक्तनुन्नाशयेद् ध्रुवम्

शोथकासकफश्वासपीनसज्वरमारुतान्

 ( भा प्र )

 भार्गी स्यात् स्वरसे तिक्ता चोष्णा श्वासकफापहा॥

गुल्म ज्वरासृग्वातघ्नी यक्ष्माणं हन्ति पीनसम् ॥

(धन्वन्तरि निघण्टु)

भार्गी कास ज्वरश्वासनाशनी दीपनी परम् ।

(शो.नि)

भार्गी तिक्ता कषायोष्णा दीपनी लघुः ॥

कट्वी रुक्षा ज्वरश्वास कास शोफकफानिलान् ।

पीनसारुचि गुल्मास यक्ष्माणं विनियच्छति ॥

(कै.नि)

भार्गी तु कटुतिक्तोष्णा कासश्वासविनाशिनी ।

शोफव्रणक्रिमिघ्नी च दाह ज्वर निवारिणी॥

(रा.नि)

 भृङ्गजा , भारङ्गी , हञ्जिका , ब्राह्मणी,

 पद्मा, भार्गी, ब्राह्मणयष्टिका,बर्बर

 अङ्गारवल्ली, बालेयशाक, वर्धक ।

Botanical name: Clerodendrum indicum Family: Verbenaceae (Verbena family

English: 

Tubeflower

Turk's-Turban

Sky Rocket

Bowing Lady 

 

Malayalam : ചെറുതേക്ക് Cherutek

Hindi: भरंगी Bharangi •

Kannada: ಕಿಱುದೇಗ Kirudega

Tamil: காவலாய் Kavalai 

Telugu: ಭರಂಗೀ Bharangi

Part used- Root, leaves

रसादि गुणा:

रसं :तिक्तः कटु

गुण : रूक्ष ,लघु

वीर्य : उष्ण

विपाक: कटु

कफ वात शमनं

Benefits, uses :-

Shwasahara 

kaphapaha 

Gulmahara 

Jvarahara 

Vatarakta 

Yakshmahara  

Peenasa hara 

Deepani 

Shophahara 

Vranashophahara 

Krimighna 

Dahahara 

Bharangi – Clerodendrum serratum is a powerful Ayurvedic herb used in treating allergic rhinitis, asthma, fever and other inflammatory conditions.

Formulations

Bharngi kanadi kashayam

Dhanada nayanadi kashayam

Amritaprasha Ghritam

Agastya rasayanam

Vyakhryadi leham

Ayaskriti etc.

कटुरोहिणी - Pichrohiza Kurroa

कटुरोहिणी - Pichrohiza Kurroa

कट्वी तु कटुका तिक्ता कृष्णभेदा कटम्भरा

अशोका मत्स्यशकला चक्राङ्गी शकुलादनी

मत्स्यपित्ता काण्डरुहा रोहिणी कटुरोहिणी

कट्वी तु कटुका पाके तिक्ता रूक्षा हिमा लघुः

भेदिनी दीपनी हृद्या कफपित्तज्वरापहा

प्रमेहश्वासकासास्रदाहकुष्ठकृमिप्रणुत् ।

(भा प्र )

कटुरोहिणी , रोहिणी ,कट्वी , 

 कटुका , तिक्ता , कृष्णभेदा , 

 कटम्भरा ,अशोका ,मत्स्यशकला ,चक्राङ्गी , 

शकुलादनी , मत्स्यपित्ता, काण्डरुहा ।

Botanical Name: Pichrohiza Kurroa Royle ex. Benth

Family- SCROPHULARACEAE (Tikta Kula)

Bitter-Root

Malayalam :കടുരോഹിണി Katurohini

Hindi: kardi.

Tamil: acokarokin

Kannada : Katurohini

Telugu: katuka-rogani

Parts used : Rhizome and roots 

Medicinal qualities;-

Rasa – Tikta 

Guna -Ruksha, Laghu

Veerya- Sheeta

Vipaka – Katu 

Effect on Tridosha – Balances Kapha and Pitta

According to Ayurveda it acts as a very good carminative, bitter tonic, liver stimulant, laxative, blood purifier, stomachic, cholagogue (promotes the flow of bile from the gall bladder into the duodenum), anti-viral, anti-pyretic wormicide etc.

Katuki contains various important phytochemicals like iridoids, cucurbitacins and acetophenones. The iridoid glycosides compound contain picroside I and II, as their bioactive components.

गुणा: :-

भेदिनी

दीपनी 

हृद्या 

कफ हरा

पित्त हरा

ज्वरहरा

प्रमेहजित्

श्वासहर

कासहरा

अस्र जित्

दाहजित्

कुष्ठहरा

कृमि जित्

Ayurveda medicines with Katurohini ingredient:-

Patolakaturohinyadi kashayam

Sudarshana churnam

Arogya Vardhini Gutika

Saribadyasavam etc.

ഇടിച്ചക്ക

ഇടിച്ചക്ക

ഇടിച്ചക്കമതൃത്തുള്ളൂ

കഫമേദോബലപ്രദം

വാതവും പിത്തവും ദാഹം

ശമിപ്പാനും ഗുണം ഗുരു

കൃമിക്കും ജഠരാഗ്നിക്കു

ബലമില്ലാത്ത മർത്ത്യനും

ഗുന്മിക്കും ജഠരാഗ്നിക്കു

നോവുള്ളോരു ജനത്തിനും

ചക്കപ്പഴം ഭുജിക്കൊല്ലാ

തിന്നാൽ സങ്കടമായ വരും

ചക്കക്കുരുക്കൾ വൃഷ്യങ്ങൾ

മധുരങ്ങളതേറ്റവും

മലം തടുത്തു മൂത്രത്തെ

ഒഴിപ്പിക്കുന്നതായ് വരും

മുളച്ചചക്കക്കുരുവുകൾ

മധുരം രസപാകയോ :

വൃഷ്യം ത്രിദോഷശമന -

മേറ്റവും ബൃംഹണം ലഘു .

पनसस्य फलं बालं

कफमेदो विवर्द्धनम् ।

वातपित्तहरं बल्यं

दाहघ्नं मधुरं गुरु ॥

अग्निमाद्यकरं पक्वं

दाहतृष्णा निवारणम् ।

पनसोत्भूतबीजानि

वृष्याणि मधुराणि च ॥

गुरुणि बद्घवर्च्चांसि

सृष्टमूत्राणि निर्द्दिशेत् ।

तद्विशेषाद्विवर्ज्ज्यं स्यात्

गुल्मिभिर्दुर्बलाग्निभि : ॥

त्रिदोषशमनस्तस्य

मज्जा वृष्यश्च कीर्त्तित : । 

മറ്റൊരു മതം

പനസം ശീതളം പക്വം

സ്നിഗ്ദ്ധം പിത്താനിലാപഹം

ബല്യം ശുക്ലപ്രദം ഹന്തി

രക്തപിത്തക്ഷത ക്ഷയാത്

ആമംതദേവ വിഷ്ടം ഭി

വാതളം തുവരം ഗുരു

ഈഷൽ കഷായം മധുരം

തത് ബീജം വാതളം ഗുരു

തത്ഫലസ്യ വികാര ഘ്നം

രുച്യം ത്വക് ദോഷനാശനം .

अरिमेद: - Acacia leucophloea

अरिमेद: - Acacia leucophloea

इरिमेदो विट्खदिरः कालस्कन्धोऽरिमेदकः

इरिमेदः कषायोष्णो मुखदन्तगदास्रजित्

हन्ति कण्डूविषश्लेष्मकृमिकुष्ठविषव्रणान्।

( भा प्र )

इरिमेद: , विट्खदिरः , कालस्कन्ध: , अरिमेदकः ।

कषायत्वं । उष्णत्वं । 

तिक्तत्वं । भूत- विनाशित्वं । 

शोथातिसारकासविषवैसर्पनाशित्वञ्च । 

 (रा.नि )

 

Acacia leucophloea

Family: Mimosaceae

White babool

Brewers acacia

Distiller’s acacia

Malayalam : വെൾവേലം Velvelam, 

വെൾവേലകം Velvelakam

Hindi: रेवंजा , सफेद बबूल  

Kannada: ಬಿಳಿಜಾಲಿ ಮರ 

bili jali mara

Tamil: அகமமரம் akamamaram

Telugu: తెల్ల తుమ్మ tella tumma

Part Used: Bark

रसादि गुणा :-

रस - कषाय , तिक्त ,कटु 

गुण - लघु , रूक्षा

वीर्य - उष्ण

विपाक - कटु

उपयोग - मुखरोग, दंतरोग, त्वकरोग

 

गुणाः:-

मुखरोग

दन्तगदरोग

अस्रजित्

कण्डूहर

विषहर

कफहर

कृमिहर

कुष्ठहर

विषहर

व्रणहर

शोफ हर

अतिसारजित्

कासहर

Formulations :-

Arimedadi thailam

Dasanakanti churnam

Khadiradi vati etc .

ക്ഷീരബല തൈലത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഒരു കവിത "ക്ഷീരബല"

വാത രോഗങ്ങളുമായി എന്നെ ചികിത്സയ്ക്കായി സമീപിച്ച ഒരുപാട് രോഗികൾക്ക് ഞാൻ കുറിച്ച് കൊടുത്തിട്ടുള്ള ഒരു തൈലമാണ് "ക്ഷീരബല തൈലം" അതിൽ പ്രധാനമായി ക്ഷീരബല 101 ആവർത്തി തന്നെയാണ് കൂടുതൽ പേർക്കും കൊടുത്തിട്ടുള്ളത്. വാതപിത്തരോഗങ്ങളിൽ വളരെ ഫലപ്രാപ്തി ഉള്ള ഒരു തൈലം ആണിത് ആവർത്തിക്കുന്തോറും ഇതിന്റെ ഗുണം കൂടും എന്നതാണ് വാസ്തവം. വാതരക്തത്തിലും, പിത്ത രോഗങ്ങളിലും, കൈകാൽ തരിപ്പും , നീർക്കെട്ടും മാറുവാൻ ക്ഷീരബല തൈലം കഷായത്തിന്റെ കൂടെ സേവിക്കുന്നത് വളരെയധികം ഫലംതരുന്നതായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്. ക്ഷീരബല തൈലം തളം വയ്ക്കുക എന്നതും ആയുർവേദത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ചികിത്സയാണ്. അതുകൊണ്ട് പ്രിയപ്പെട്ട ക്ഷീരബല തൈലത്തെക്കുറിച്ച് ഞാൻ ഒരു കവിത എഴുതി അതിന് ഒരു പേരുമിട്ടു "ക്ഷീരബല" 😁

कम्पिल्लकं - Mallotus philippensis

कम्पिल्लकं - Mallotus philippensis

काम्पिल्लः कर्कशश्चन्द्रो रक्ताङ्गो रोचनोऽपि च

काम्पिल्लः कफपित्तास्रकृमिगुल्मोदरव्रणान्

हन्ति रेची कटूष्णश्च मेहानाहविषाश्मनुत् ।

( भा प्र )

कम्पिल्लको अथ रक्ताङ्गी रेची रेचनकस्तथा

रञ्जनो लोहिताङ्गश्च कम्पिल्लो रक्तचूर्णकः

कम्पिल्लो विरेची स्यात् कटूष्णो व्रणनाशनः

गुलमोदरविबन्धाध्म श्लेष्मकृमिविनाशनःll 

( ध नि )

कफकासार्तिहरी च जन्तुकृमिहरो लघु ll 

( रा नि )

इष्टेकाचूर्णसङ्काश चन्द्रिकाढ्यो अतिरेचनः

सौराष्ट्रदेशे च उत्पन्नः स हि कम्पिल्लकः स्मृतःll 

( र र स )

पित्तव्रणाध्मानविबन्धहारी श्लेष्मोदरार्ति कृमिगुल्महारि

मूलामशोफज्वरशूलहारि कम्पिल्लको रेच्यगदापहारि ll

 ( र र स )

कम्पिल्लक, रक्तचूर्णक, रेचन, 

कर्कश, रोचन, रक्ताङ्ग, चन्द्र ।

Mallotus philippensis

Family- Euphorbiaceae

 Kaamala Tree

 Monkey Face Tree

 

Malayalam:കുങ്കുമപ്പൂമരം

kunkumappuumaram,

കുരങ്ങുമഞ്ഞൾ kurangumanjal

Hindi: कमला सिन्धुरी 

Tamil:குரங்குமஞ்சணாறி

kurangkumanjanaari

Kannada: ಕಪಿಲಾರಂಗು Kapilaarangu

Telugu: కుంకుమ చెట్టు kunkuma-chettu •

TEST FOR PURITY

Brick powder is used as adulterant for Kampillaka. Hence to check the quality, the following test can be done-

• The hair of the fruit is put in a bowl of water. The hairs float in water whereas the brick powder sink in the water.

• If the hair of the fruit is rubbed over a white paper, it gives a yellow line.

• If the hair of the fruit is sprinkled over fire, it gives a crackling appearance.

RASAPANCHAKAM

Rasa – Katu, Kashaya

Guna –Laghu,Ruksha,Teekshna

Veerya– Ushna

Vipaka- Katu

Karma – Kaphavata shamana

 Krmighna, Vranapaha , Virechana

SODHANAM

The skin powder of Kampillaka is very light in nature. It is put into water. All the impurities will settle down while the Kampillaka floats. The floating particles are collected, dried and preserved.

BENEFITS

Useful in-

●दुष्ट पित्त, व्रण

●आध्मान

●विबन्ध

●दूषित कफ

●उदर रोग

●कृमिरोग

●गुल्म

●शोफ

●आमदोष

●ज्वर

●शूलहर

CHEMICAL CONSTITUENTS

●Roletine yellow crystalline substance mainly

●Resins of red yellow colour

●volatile oils ,sugar

●tannin

●oxalic acid and citric acid in low quantity.

FORMULATIONS:-

(1) कम्पिल्लक मल्हार

(2) कृमिघातिनी गुटिका

(3) त्रिफलादि घृत

(4) पटोलादि चूर्ण

(5) बिंदु घृत

ഗന്ധതൈലത്തെ കുറിച്ച് ചെറിയൊരു കവിത എഴുതി അതിനൊരു പേരുമിട്ടു "ഗന്ധം"

അസ്ഥിധാതുക്ഷയം വരുന്ന രോഗികൾക്ക് ഞാൻ ഏറ്റവുമധികം അകത്തോട്ട് സേവിക്കാൻ കുറിച്ച് കൊടുത്തിട്ടുള്ള ഒരു തൈലമാണ് "ഗന്ധതൈലം". ഈ ഔഷധത്തിൽ ഒരുപാട് ദ്രവ്യങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും എള്ളിൻ സാരമാണ് ഗന്ധതൈലം എന്ന് വേണമെങ്കിൽ പറയാം. വളരെ സങ്കീർണമായ നിർമ്മാണ പ്രക്രിയയിലാണ് ഈ ഔഷധത്തിന് ഉള്ളത്. പല്ലിന്റെ ബലത്തിനും, മുടിയുടെ വളർച്ചയ്ക്കും, ഒടിഞ്ഞ അസ്ഥി കൂടാനും, എല്ല് തേയ്മാനം മാറിടാനും ഗന്ധതൈലം ശ്രേഷ്ഠമാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ ഗന്ധതൈലത്തെ കുറിച്ച് ചെറിയൊരു കവിത എഴുതി അതിനൊരു പേരുമിട്ടു "ഗന്ധം" 😁

चन्दनं - Santalum album

चन्दनं - Santalum album

 "श्रीखण्डं चन्दनं न स्त्री भद्र श्रीस्तैलपर्णिकः

गन्धसारो मलजयस्तथा चन्द्र द्युतिश्च सः 

स्वादे तिक्तं कषे पीतं छेदे रक्तं तनौ सितम्

ग्रन्थिकोटरसंयुक्तं चन्दनं श्रेष्ठमुच्यते 

चन्दनं शीतलं रूक्षं तिक्तमाह्लादनं लघु

श्रमशोषविषश्लेष्मतृष्णापित्तास्रदाहनुत् "

(भा प्र )

"चन्दनं - दुर्गन्धहरदाहनिर्वापणलेपनानां "

( चरक: )

गुणाः :-

कटुत्वम् । तिक्तत्वम् । शीतलत्वम् । 

स्वादे कियतकषाय- त्वम् । पित्तभ्रान्तिवमिज्वरक्रिमितृषासन्ताप- शान्तिकारित्वम् । वृष्यत्वम् । वक्त्ररोगनाशित्वम् ।

 शरीरकान्तिवृद्धिकारित्वम् ।

  लेपने कामवृद्धि- कारित्वम् । 

  अतिसौरभ्यदत्वञ्च । 

 ( रा नि )

   

"रूक्षत्वम् । तिक्तत्वम् । आह्लादन- त्वम् । लघुत्वम् । श्रमशीर्षरोगविषश्लेष्मास्रदाह- नाशित्वञ्च "

गन्धसार,मलयज,भद्रश्री,चन्दन ।

Santalum album

Family: Santalaceae

Sandal-wood

Malayalam : ചന്ദനം Chandanam

Hindi: चंदन

Tamil: சந்தநம் Chandanam

Kannada: ಚಂದನ Chandana

Telugu : చందనమ్ Bhadrasri

Medicinal Properties:

Rasa – Tikta ; Madhura 

Guna – Laghu , Rooksha 

Veerya – Sheeta

Vipaka- Katu 

Effect on Tridosha – Balances Kapha and Pitta Dosha.

Sandalwood 

is best in relieving bad odour, 

burning sensation and

 best to apply as a paste.

Rakta Prasadana 

Vrushya

Dahahara, 

Antardaha hara  

Pittasrahara 

Vishahara 

Trushnahara 

Krumighna 

Shishira 

Ahladana 

Klamahara, 

Shramahara  

Shoshahara  

Varnya 

It acts as diuretic, 

used in treating bladder inflammation, cystitis, urethritis vaginitis.

It is used in eye disorders involving excessive secretion, 

redness and burning.

It is useful in menorrhagia and 

excessive white discharge (leucorrhea).

useful in psychiatric disorders such as Mania, Schizophrenia etc. 

Ayurveda medicines with Chandana as ingredient :-

Shadanga paneeyam

Drakshadi kashayam

Chandanasavam

Saribadyasavam

Manasamitra Vatakam

Chandadi varthi

Kachuradi churnam 

Jadamayadi churnam 

Panchagandha churnam

Chandanadi thailam

Kunkumadi thailam etc

शालपर्णी - Desmodium gangeticum

शालपर्णी - Desmodium gangeticum 

"शालपर्णी गुरुश्छर्दिज्वरश्वासातिसारजित् 

शोषदोषत्रयहरी बृंहण्युक्ता रसायनी

तिक्ता विषहरी स्वादुः क्षतकासकृमिप्रणुत् "

"विदारिगन्धांशुमती सालपर्णी स्थिरा ध्रुवा"

विदारिगन्धां , अम्शुमती ,सालपर्णी 

 ,स्थिरा ,ध्रुवा , पृश्निपर्णी ।

 "हृदि प्रकुपिते सिद्धमंशुमत्या पयो हितम् "

( चरकः)

गुणाः ।

 ग्राहित्वम् । कफपित्तनाशित्वञ्च । 

 (राजवल्लभः )

 

 तिक्तत्वम् । गुरुत्वम् । उष्णत्वम् । वातदोषविषमज्वरमेहार्शः

 शोफसन्तापनाशित्वञ्च । 

  ( रा नि )

Desmodium gangeticum 

Family : Fabaceae

Malayalam: ഓരില orila

Hindi: ध्रुवा 

Kannada: ಮೂರೆಲೆಹೊನ್ನೆ murelehonne  

Tamil: புள்ளடி pullati • 

Telugu: గీతనారము gitanaramu

Konkani: सालपर्णी salparni

Useful part : Roots ; whole plant .

AYURVEDIC PROPERTIES 

Rasa : Madhura, Tikta

Guna : Guru, Snigda 

Virya : Ushna

Vipaka : Madhura

Effect on Tridosha – balances Tridoshas.

गुणाः :-

गुरु

छर्दिजित्

ज्वरहरत्वं

श्वासहर

अतिसारजित् 

त्रिदोषहर

बृंहणीय

रसायनी

तिक्ता 

विषहर

स्वादुः

क्षतकासहर 

कृमिहर

 Shalparni roots are bitter alterative tonic with Anti-inflammatory, Anticatarrhal, fever reducing, carminative, digestive, laxative, emmenagogue, and diuretic properties. The roots are used traditionally for treating inflammatory conditions, chronic fever, cough, diarrhea, dysentery, biliousness, vomiting, piles, bronchitis, asthma, intestinal parasites, arthritis, rheumatism, and post-delivery disorders. Acharya Charak prescribed the decoction (Kadha or Kwath) of leaves to treat Chardi (emesis), Atisar (diarrhea), fluid retention, jwar, and constipation.

Shalparni (Desmodium gangeticum)

 is an ingredient in Dasamoola.

Important Ayurvedic Formulations Based on shalaparni

 Dashamularishtam

 Dasamoola rasayanam 

Amritarishtam

Amritaprasha Ghritam

Dhanvantaram Tailam

Indukanta Ghritamm

Narayana Tailam

Bruhatyadi Kashayam

Dasamoolakatutrayam Kashayam etc.

ह्रीबेरम् - Plectranthus vettiveroides

ह्रीबेरम् - Plectranthus vettiveroides

 

बालं ह्रीबेरबर्हिष्ठोदीच्यं केशाम्बुनाम च

बालकं शीतलं रूक्षं लघु दीपनपाचनम्

हृल्लासारुचिवीसर्पहृद्रो गामातिसारजित्

 “ह्रीवेरं छर्द्दिहृल्लासतृष्णातीसारनाशनम् । ” 

( राजवल्लभ )

 

बालं ,ह्रीबेरम् ,बर्हिष्ठ : , 

उदीच्यं ,अम्बु ,बालकं ।

Plectranthus vettiveroides

Family - Lamiaceae

Coleus Vettiveroides

Malayalam : ഇരുവേലി Iruvelli

Hindi : वलक 

Kannada : ಹ್ರೀವೇರ Hreevera

Tamil : இருவேலி Iruveli

Telugu : వెట్టివేరు vettiveru 

रसादि गुणा:

Rasa - Tikta

Guna – Laghu, Ruksha

Veerya – Sheeta

Vipaka - Katu

Karma – Kaphapitta shamana

गुणा: :-

हृल्लासजित्

अरुचिहरं

वीसर्प शमनं

हृद्रोगहरं

आमहरत्वम् 

अतिसारजित्

Useful in

 jwara, kasa, swasa, 

Carminative

Urinary problems

Formulations :-

Shadanga Paneeyam

Drakshadi kashayam

Chandanasavam

Nasika churnam

Pancha gandha churnam

Kachuradi churnam etc

അമൃതോത്തരം കഷായത്തെ കുറിച്ച് ചെറിയൊരു കവിതയെഴുതി "അമൃതോത്തരം"

ആമദോഷമുണ്ട് എന്നെനിക്ക് സംശയം തോന്നിയിട്ടുള്ള ഭൂരിഭാഗം രോഗികൾക്കും ഞാൻ കൊടുക്കാനുള്ള ഒരു കഷായമാണ് "അമൃതോത്തരം കഷായം'' എനിക്ക് തോന്നുന്നു നമ്മുടെ "പോസ്റ്റ് കോവിഡ് സിൻഡ്രം" മാനേജ്മെൻറ് ചെയ്യുന്നതിന് ആയുർവേദ വൈദ്യൻമാർക്ക് ഒരുപാട് സഹായകരമാകുന്ന ഒരു കഷായം ആണിത്. അമൃതോത്തരം ചികിത്സയിൽ ഉപയോഗിച്ച ആയുർവേദ ഡോക്ടർമാർക്ക് അറിയാം ഈ ഔഷധം എത്രമാത്രം ഫലപ്രാപ്തി ഉള്ളതാണ് എന്നുള്ളത്. അതിനാൽ ഞാൻ വളരെയധികം സ്നേഹിക്കുന്ന അമൃതോത്തരം കഷായത്തെ കുറിച്ച് ചെറിയൊരു കവിതയെഴുതി അതിനൊരു പേരുമിട്ടു "അമൃതോത്തരം"😁

ദുസ്പര്‍ശകാദി കഷായത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു കവിതയെഴുതി "ദുസ്പര്‍ശകം"

അർശസ്സ് ഉള്ള രോഗികൾക്ക് ഞാൻ ഏറ്റവുമധികം കൊടുത്തിട്ടുള്ള കഷായമാണ് ദുസ്പര്‍ശകാദി കഷായം അതിലെ പ്രധാന ദ്രവ്യം കൊടിത്തൂവ ആണ്. അതിനാൽ ആ കഷായത്തിന്റെ ഗുണങ്ങളെ വർണിച്ച് ഒരു ചെറു കവിത എഴുതി "ദുസ്പര്‍ശകം"

ഈന്തപ്പഴം - Phoenix dactylifera

ഈന്തപ്പഴം - Phoenix dactylifera

Phoenix dactylifera, commonly known as date or date palm, is a flowering plant species in the palm family, Arecaceae, cultivated for its edible sweet fruit called dates

ഈന്തപ്പഴമതൃത്തുള്ളൂ

ഗുരുവൃഷ്യഞ്ചബൃംഹണം

ക്ഷയാഭിഘാതദാഹേ ച

വാതപിത്തേ ച തൽ ഗുണം .

मधुरं बृंहणं वृष्यं

खर्ज्जूरं शीतळं गुरु ।

क्षयेभिघाते दाहे च

वातपित्ते च तद्धितम् ॥

ഇലിപ്പ - Madhuca indica, bassia butyracaea

ഇലിപ്പ - Madhuca indica, bassia butyracaea

മധുരമുള്ള പൂക്കൾ ഉള്ള ഒരു ചെടിയാണ്‌ ഇലിപ്പ. വളരെയധികം ഔഷധഗുണമുള്ള ഈ സസ്യം ആയുർ‌വേദത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചു വരുന്നു. ഇംഗ്ലീഷ് Mahua Tree, Maura butter Tree.

രേവതി നാളുകാരുടെ ജന്മനക്ഷത്ര വൃക്ഷംആണു്.

അഷ്ടാംഗഹൃദയത്തിൽ ഇരിപ്പ എന്നും പേരു നൽകിയിരിക്കുന്ന ഈ സസ്യത്തെ സമാന ധർമ്മങ്ങളുള്ള നാലു തരങ്ങളുള്ളതായി പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു

വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ കാലിത്തീറ്റയായി ഇലകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു. പൂക്കുന്നത് ഫെബ്രുവരി മുതൽ ഏപ്രിൽ വരെയാണ്‌. വിത്തു നട്ട് ചെടി വളർത്താം. 

പേരിനു പിന്നിൽ

സംസ്കൃതത്തിൽ മധുകഃ, മധുസ്രവ, തീക്ഷ്ണസാരാ എന്നും, തമിഴിൽ ഇലുപ്പൈ, എന്നും തെലുങ്കിൽ ഇപ്പാച്ചെട്ടു എന്നുമൊക്കെയാണ്‌ പേരുകൾ

വിതരണം

ബീഹാര്, ഒഡിഷ, ഡെറാഡൂണ്, ഉത്തര്പ്രദേശ് എന്നിവിടങ്ങളില് ഇത് കണ്ടുവരുന്നു. കേരളത്തിലെ വനങ്ങളിലും നദീതീരങ്ങളിലും നാട്ടിന് പുറത്തുമെല്ലാം ഈ മരം കാണപ്പെടുന്നുണ്ട്.

വിവരണം

15 മീറ്റര് വരെ ഉയരത്തില് വളരുന്ന ഈ മരം അനേകം ശാഖകളും ഉപശാഖകളുമായിട്ടാണ്‌ കാണപ്പെടുന്നത്. മരത്തൊലിക്ക് കടും ചാരനിറവും തടിക്ക് ചുവപ്പുനിറവുമാണ്‌. ഇലകള് കൂടുതലും ശാഖാഗ്രങ്ങളിൽ കൂട്ടമായി കാണുന്നു.

രസാദി ഗുണങ്ങൾ

രസം :മധുരം, കഷായം

ഗുണം :ഗുരു, സ്നിഗ്ധം

വീര്യം :ശീതം

വിപാകം :മധുരം

ഇരിപ്പയുടെ കാതൽ, തൊലി, ഇല, വിത്ത്, എണ്ണ, കായ, പൂവ് എന്നീ ഭാഗങ്ങൾ ഔഷധമായുപയോഗിക്കുന്നു. കായയും പഴവും ഭക്ഷണയോഗ്യമാണ്.

ഇരിപ്പപ്പൂവുപിത്തഘ്നം

തൃഷ്ണാജ്വരഹരം പരം

मधूकपुष्पं पित्तघ्नं

तृष्णाज्वरहरं परम् ॥

Phanita - Raw sugar, the inspissated juice of the sugar cane.

 "फाणितं गुर्वभिष्यन्दि चयकृत् मूत्रशोधनम् "

Phanita is guru ,abhishyanda ,chayakrit and mootrashodhana .

Phanita - Raw sugar, the inspissated juice of the sugar cane.

*फाणितं*

“इक्षो रसस्तु यः पक्वः किञ्चिद्गाढो बहुद्रवः 

स एवेक्षुविकारेषु ख्यातः फाणितसंज्ञया ॥ ”

 (भावप्रकाशः)

" ഫാണിതം ഗുർവ്വഭിഷ്യന്ദി 

ചയകൃന്മൂത്രശോധനം "

 *ഫാണിതം*

“ഇക്ഷോ രസസ്തു യ:പക്വ:

 കിഞ്ചിദ്ഗാഢോ ബഹുദ്രവ :

 സ ഏവേക്ഷുവികാരേഷു ഖ്യാത: ഫാണിതസംജ്ഞയാ ” 

 (ഭാവപ്രകാശം )

 *ഫാണിതം*

മുറിയൻ ശർക്കര

നീർക്കണ്ടിശർക്കര

പതയൻ ശർക്കര ഗുരുവാണ്. കഫത്തെ സ്രവിപ്പിക്കും . ദോഷങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിക്കും. മൂത്ര ശോധനവുമാണ്.

बीजपूर - Citrus medica

बीजपूर - Citrus medica 

"बीजपूरो मातुलुङ्गो रुचकः फलपूरकः

बीजपूरफलं स्वादु रसेऽम्ल दीपनं लघु 

रक्तपित्तहरं कण्ठजिह्वाहृदयशोधनम्

श्वासकासारुचिहरं हृद्यं तृष्णाहरं स्मृतम् "

 "फलपूर, बीजपूर, रुचक, मातुलुङ्गक "

गुणाः :-

हृद्यत्वम् । अम्लत्वम् । 

लघुत्वम् । अग्निदीपनत्वम् । 

 रक्तपित्तहरं । कण्ठ्शोधनात्वम्।

 जिह्वाहृदयशोधनम् ।

 श्वासकासहरं ।      

अरुचिहरम् ।

तृष्णाहरं ।

Citrus medica 

Family- Rutaceae

 Citron 

 

 Malayalam: ഗണപതിനാരകം Ganapatinarakam

Hindi: तुरन्ज turanj 

Kannada: ಮಾದಳ madala

Tamil: மாதுலங்கம் matulankam, 

Telugu: మాదీఫలం madiphalam

Medicinal properties:-

Rasa – Amla Madhura 

Guna- Laghu, Snigdha,

Veerya – Ushna

Vipaka- Amla 

Effect on Tridosha – Balances Vata and Kapha Dosha

useful in colic pain, anorexia, constipation, impairment of digestion, alcoholism, hiccough, dyspnoea, cough, vomiting, disorders relating to faces and such other diseases as arise from the vitiated Vata as well as Kapha.

Ripe fruit :–

Deepana 

Laghu 

Kanta Shodhana (कण्ठशोधनात्वम् )

Hrudaya Shodhana 

Jihva Shodhana 

Hrudya 

Jarana ( जरणत्व )

Varnakara  

Pushtikara  

Balakara 

Indicated in :–

Raktapitta  

Shwasa  

Kasa 

Aruchi 

Trushna 

Shoola 

Ajeerna 

Vibandha 

Ayurvedic medicines with Citron as ingredient:

Madiphala Rasayana 

Kshara Thailam etc.