▼

मूत्र वर्गः - Urine

मूत्र वर्गः - Urine

मूत्रं गो अजाविमहिषीगजाश्वोष्ट्रखरोद्भवम्
पित्तलं रूक्षतीक्ष्णोष्णं लवणानुरसं कटु
कृमिशोफोदरानाह शूलपाण्डुकफानिलान्
गुल्मारुचिविषश्वित्रकुष्ठार्शांसि जयेल्लघु ।

Urine of 
cow, goat, sheep, buffalo, elephant, horse, camel and donkey increases 
pitta and are ruksha ,teekshna and ushna . It is katu and slightly lavana in rasa and cures krimi ,shopha ,Udara ,
aanaaha ,soola ,pandu ,kapha ,vata ,
gulma ,aruchi ,visha ,switra ,kushta and arsas.

*മൂത്രവർഗ്ഗം*
 "മൂത്രം ഗോ അജാവിമഹിഷീ
ഗജാശ്വോഷ്ട്രഖരോദ്ഭവം
പിത്തളം രൂക്ഷ തീക്ഷ്ണോഷ്ണം
ലവണാനുരസം കടു
കൃമിശോഫോദരാനാഹ ശൂലപാണ്ഡുകഫാനിലാൻ
ഗുല്മാരുചി വിഷശ്വിത്ര
കുഷ്‌ഠാർശാംസി ജയേല്ലഘു "

പശുവിന്റെയും കോലാട്ടിന്റെയും കുറിയാട്ടിന്റെയും എരുമയുടെയും ആനയുടെയും കുതിരയുടെയും ഒട്ടകത്തിന്റെയും കഴുതയുടെയും മൂത്രം പിത്തത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കും . രൂക്ഷവും തീക്ഷ്ണവും ഉഷ്ണവുമാണ് . കടുരസവും ചെറിയ ലവണരസത്തോട് കൂടിയതുമാണ്.
കൃമി , ശോഫം , ഉദരം , ആനാഹം , ശൂല , പാണ്ഡു ,കഫം ,വാതം , അരുചി , വിഷം, ശ്വിത്രം , കുഷ്ഠം ,അർശസ്സ് ഇവയെ ശമിപ്പിക്കുന്നു. ലഘുവാണ് 

शाल्मली - Bombax ceiba

शाल्मली - Bombax ceiba 



शाल्मली शीतला स्वच्छा 
रसे पाके रसायनी । 
श्लेष्मला स्निग्धबीजा च
बृंहणी रक्तपित्तजित्।
( भा प्र )

शाल्मली शीतला स्निग्धा
शुक्रश्लेष्मविवर्धनी। 
कषायस्तद्रसो ग्राही पुष्पं
तद्वतथा फलम् ॥
 ( ध नि )

शाल्मलि: शीतला स्वाद्वी
रसे पके रसायनी। 
श्लेष्मला बृह्मणी वृष्या 
स्निग्धा पित्तास्रनाशनी ॥
पुष्पं स्वादु रसे पाके 
रूक्षं तिक्तं हिमं गुरु। 
कषायं वातलं ग्राहि 
कफपित्तास्रजित् परम् ॥
निर्यास: शीतल: स्निग्धो
ग्राही वृष्य: कषायकः। 
प्रवाहिकाऽतिसार आम 
कफ पित्तास्रदाहनुत् ॥
( कै नि )

संस्कृत : शाल्मली , स्थिरायुः

Botanical name: Bombax ceiba    
Family: Malvaceae (Mallow family)
Synonyms: Salmalia malabarica

Indian cottonwood, 
Indian kapok,
red silk-cotton tree, 
simal tree 

Malayalam : ഉന്നമരം unnamaram
മുളളിലവ് Mulalilav

Hindi: कांटीसेंबल
Kannada: ಕೆಂಪುಬೂರಗ
Kempu booraga
Tamil: இலவு ilavu
Telugu: బూరుగ buruga

Part used : Root, bark, flowers,निर्यास 

रसादि गुणाः
रस - कषाय , मधुर
गुण - लघु, स्निग्ध
वीर्य - शीत
विपाक - मधुर

 Sanskrit Synonyms:-
Kantakadya (has thorns), 
Picchila, Mocha, 
Mocharasa (Gum), 
Raktapushpa (red flower), 
Sthirayu.

Classical categorization:-

Charaka:-
Pureesha Virajaniya 
Shonitasthapana 
Vedanasthapana 
Kashayaskanda ­

Sushruta :– 
Priyangvadi

Medicinal uses :-
cough, asthma, diuretic, nocturnal pollution, abdominal pain, skin disease, anticancer, leucorrhoea, menorrhagia, ulcers, haemoptysis, anthelmintic, dysentery, influenza, leprosy, impotency, aphrodisiac, increase consistency of semen, syphilis and spider & snake bites.

Important preparations:-
 Salmali ghrutam
(Sanmali ghrutam)
 Chandanasavam
 Himasagara Tailam etc

താമരക്കുരു - Lotus Seed

താമരക്കുരു - Lotus Seed





 താമരക്കുരു വാതഘ്നം
 ഛർദ്ദീതൃഷ്ണാഹരം ഗുരു
 പിത്തപ്രശമനം സ്നിഗ്ദ്ധം
 വൃഷ്യംതാനും വിദാഹകൃൽ
 च्छर्द्दितृष्णानिलहरं
 बीजं पङ्कजसंभवम् ।
 पित्तप्रशमनं स्निग्द्धं
 वृष्यं गुरु विदाहकृत् ॥

पर्णयवानि - Coleus aromaticus

पर्णयवानि - Coleus aromaticus



तीक्ष्णा पर्णयवान्युष्णा कटुतिक्ता रसे लघुः ।
दीपनी पाचनी रुच्या मलसंग्राहिणी परम् ॥
अग्निमान्द्ये यकृद्रोगे ग्रहण्यामुदरक्रिमौ । विषूचिकायामश्मर्या मूत्रकृच्छ्रे च शस्यते॥   
   ( द्र.गु.वि)

पर्णयवानि ,कर्पूरवल्ली

Coleus aromaticus
Coleus amboinicus
Family : Lamiaceae  

Indian Borage

Malayalam: പനിക്കൂർക്ക Panikkoorkka

Hindi: पंजीरी का पत्ता 
Kannada: ದೊಡ್ಡಪತ್ರೆ doddapatre
Tamil: கர்ப்பூரவள்ளி karppura-valli • Telugu: అడుసుపుండ్ల ఆకు adusapundlaaku

Part used : Whole plant
Properties :

Guna: laghu ruksha,;

Rasa: katu, tikta
Guna: laghu ,ruksha ,teekshna
Veerya: ushna
Vipaka: katu
Karma : Kaphavata shamana

carminative,digestive,astingent,
cooling,diuretic, antimicrobial, 
antifungal, anthelmintic, antiviral, antipyretic, anti-inflammatory,

Indication :-

fever, skin disease, cough, piles, leucorrhoea,vomiting, dysentery,gout, burning sensation,dyspepsia,cephalgia, worm infection

An ancient form of medicine, used extracts from the leaves to treat cough and cold.

जीवन्ती - Leptadenia reticulata

जीवन्ती - Leptadenia reticulata

जीवन्ती शीतला स्वादुः स्निग्धा दोषत्रयापहा 
रसायनी बलकरी चक्षुष्या ग्राहिणी लघुः ॥ 
( भा.प्र.)

जीवन्ती मधुरा शीता सुस्निग्धा ग्राहिणी लघुः 
चक्षुष्या सर्वदोषघ्नी बल्यायुष्या रसायनी ॥
जीवन्तीफलमत्यर्थमधुरं बृंहणं गुरु | 
( कै.नि.)

चक्षुष्या सर्वदोषघ्नी जीवन्ती मधुरा हिमा |
शाकानां प्रवरा यूनां दितिया किञ्चिदेव तु ||
( ध.नि.)

जीवन्ती मधुरा शीता रक्तपित्तानिलापहा |
क्षयदाहज्वरान् हन्ति कफवीर्यविवर्धनी || 
( रा.नि.)

" जीवन्तीशाकं शाकानाम् श्रेष्ठम् "
( चरक )

 "जीवन्ती सर्वशाकेषु वरा हीनस्तु सर्षपः "
( कै.नि.)

जीवन्ती ,जीवनी ,जीवा ,जीवनीया ,
मधुस्रवा ,कूर्चशीर्ष: , मधुरकः, जीवकाः ,
शाकश्रेष्ठा, पयस्विनी ,शशशिम्बिका ।

Leptadenia reticulata
Family : Asclepiadaceae

Leptadenia
Cork Swallow-Wort

Malayalam: അടപതിയൻ atapathiyan

Hindi :जीवन्ती
Kannada: Arane beelu
Tamil : palaikkodi
Telugu : mukkutumudu

Part used: root tuber; leaves.

Ayurvedic Properties:
Rasa : Madhura 
Guna : Laghu, Snigdha 
Vipaka: Madhura 
Veerya : Sheetha
Karma : Vata pitta shamana

Sanskrit synonyms:-
Shakashresta
Chakshushya
Jeevanti, Jeeva, Jeevaneeya, Jeevaprushta 
Arkapushpi
Madhusrava
Mangalya 
Suvarnajeevanti,
Payasvini, Kulya, Bhadra, Yashaskari, Jivabhadra, Putrabhadra, Mangalya 

Uses of Jeevanti as per Ayurveda:-
Grahi 
Chakshushya
Balya 
Ayushya

Indicated in
Raktapitta  
Kshaya 
Daha 
Jwara 

Jivanti – Leptadenia reticulata is an Ayurvedic herb used for the treatment of fever, urinary infection, improving the eye vision and for nourishing the body tissues

Formulations:-
Anu tailam
Jivantyadi kashayam
Jivantyadi ghrita
Chyavanaprasham
Brihat chagalyadi ghritam
Sukumaram kashayam
Jivantyadi yamakam etc.

Sukta ( vinegar )

Sukta ( vinegar ) 

 "रक्तपित्तकफोत्क्लेदी शुक्तं वातनुलोमनम्
भृशोष्णतीक्ष्णरूक्षाम्लं हृद्यं रुचिकरं सरम्
दीपनं शिशिरस्पर्शं पाण्डुदृक्कृमिनाशनम् "

Sukta ( vinegar ) brings about ulkleda of rakta ,pitta and kapha . anulomana of vata and is extremely ushna , teekshna and ruksha . It's taste is amlam and hrudya ,ruchya , laxative and deepana.It is sheeta sparsa and relieves pandu and krimi and is harmful to eyes .


*ശുക്തം*
"രക്തപിത്തകഫോത്ക്ലേദി 
ശുക്തം വാതാനുലോമനം
 ഭൃശോഷ്ണതീക്ഷ്ണരൂക്ഷാമ്ലം
 ഹൃദ്യം രുചികരം സരം
 ദീപനം ശിശിരസ്പർശം 
 പാണ്ഡുദൃക്കൃമി നാശനം "

ശുക്തം (വിനാഗിരി ) രക്തത്തെയും പിത്ത കഫങ്ങളെയും ഉൽക്ലേദിപ്പിക്കുന്നു. വാതത്തെ അനുലോമിപ്പിക്കുന്നു . ഏറ്റവും ഉഷ്ണ തീക്ഷ്ണ രൂക്ഷവും അമ്ലരസവുമാണ് . ഹൃദ്യവും രുചികരവും സരവും ദീപനവും ശീതസ്പർശവുമാണ് . പാണ്ഡു ,കൃമിനാശനവും കണ്ണിന് ഹിതമല്ലാത്തതുമാണ് .

 "कन्दमूलफलाद्यं च तद्वद्विद्यात्तदासुतम्।"

Tuberous roots ,roots ,fruits etc.pickled in sukta ( vinegar )attain its properties.

 "കന്ദമൂലഫലാദ്യം ച തദ്വദ്വിദ്യാത്തദാ സുതം "

ശുക്തത്തിൽ ( വിനാഗിരി ) ഇട്ട് വെച്ചെടുക്കുന്ന
*കിഴങ്ങ് , വേര് , കായ് മുതലായതും അതിന്റെ ഗുണമുള്ളതാണ് .

[* വെള്ളുള്ളി, ഇഞ്ചി , ശതാവരിക്കിഴങ്ങ് , നെല്ലിക്ക, മാങ്ങ , അമ്പഴങ്ങ മുതലായവ വിനാഗിരിയിൽ ഇട്ട് വെച്ചെടുക്കുന്ന അച്ചാറ് .]


"*शाण्डाकी चासुतं चान्यत् कालाम्लं रोचनं लघु "

Sandaaki (शाण्डाकी ) and other varieties of pickles prepared by fermentation process , which turns sour when kept for long time are tasty and laghu.

*शाण्डाकी*
[सर्वाङ्गसुन्दरा:-मूलकसर्षपशाकानि क्वथितासुतानि कालजीरकराजिकाचूर्णभावितान्यम्लतीक्ष्णानि *शाण्डाकीशब्देनोच्यन्ते। 
सा चान्यच्चानुक्तमप्यासुतं कालेनाम्लं-अम्लीभूतम्, न तु स्वयमाम्ल्यमापाद्यम्। अनेनैव हेतुना सुतरां तत्संस्कारतामधिकरोतीति। तच्च रोचनं लघु भवति।]


 "ശാണ്ഡാകീ ചാസുതം ചാന്യത്
കാലാമ്ലം രോചനം ലഘു "

ശാണ്ഡാകിയും (शाण्डाकी ) അതുപോലെ
 ശുക്തത്തിൽ ഇട്ട് വെക്കുന്ന മറ്റുള്ളവയും (അച്ചാറുകൾ ) കാലക്രമേണ പുളിരസത്തോട് കൂടിയതായിത്തീരുന്നു. അത് രുചികരവും ലഘുവുമാണ്.

मण्डूकपर्णि - Centella asiatica

मण्डूकपर्णि - Centella asiatica



ब्राह्मी हिमा सरा तिक्ता लघुर्मेध्या च शीतला 
कषाया मधुरा स्वादुपाकाऽऽपुष्या रसायनी 
स्वर्या स्मृतिप्रदा कुष्ठपाण्डुमेहास्र कासजित् 
विषशोथज्वरहरी तद्वत् मण्डूकपर्णिनी ||
( भा प्र )

मण्डूकपर्णिका लध्वी स्वादुपाका सरा हिमा।

मण्डूकपर्णी, माण्डूकी, ब्राह्मी, सरस्वती, मडूकी, दिव्या, सुप्रिया, ब्रह्ममाण्डूकी, दर्दुच्छदा ।

Centella asiatica
Family : Umbelliferae;Apiaceae

Asiatic Pennywort
 Indian Pennywort.

Malayalam: മുത്തിൾ Muthil
കുടങ്ങൽ Kudangal

Hindi : मण्डूकी 
Kannada: ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಸೊಪ್ಪು brahmi soppu
Tamil: வல்லாரை vallarai
Telugu:సరస్వతీ ఆకు Sarasvati-aku

Part used: : Whole plant

Properties :-
Rasa :Tikta, katu
Guna : Laghu
Veerya: sheeta
Vipaka : Madhura

Karma : Kapha-pitta hara, Medhya, Rasãyana , kandughna,arsoghna, vranahara, kanda sothana

The controversy on Brãhmi and Mandükaparni . both used as brain tonic. Usually South Indians Bacopa as brahmi, North Indians using Centella asiatica

Classical categorization:-

Charaka Samhita
Vayasthapana 
Tiktaskandha 
Prajasthapana 
 
Sushruta Samhita
Tiktavarga 

Srotogamitva :

Dosha : Vataghna, pittaghna, kaphaghna, tridoshanashak

Dhatu: Meda (demulcent). strengthens all seven dhatus (anaemia, urinary disorders).

Mala : Urine (diuretic), keshya (hair growth).

Prabhava : Antidote.

Indication :

Apasmãra, Prameha, Kustha, Pandu, Prameha, Sotha, Jvara, Kãsa,gulma

Neuralgia, epilepsy, insanity, insomnia, dementia, tumors, ulcers, splenomegaly, ascites, constipation, sterility

Central nervous system relaxant, peripheral vasodilator, sedative, antibiotic, detoxifier, blood-purifier, cooling, laxative, intellect promoting, anodyne, carminative, digestive, anti inflammatory, depurative, bronchodilator, diuretic, cardiotonic, febrifuge

Lemon (ചെറുനാരകം)

Lemon (ചെറുനാരകം)

The lemon is a species of small evergreen trees in the flowering plant family Rutaceae, native to Asia, primarily Northeast India, Northern Myanmar or China
ചെറുനാരങ്ങ നന്നുജോനകനാരങ്ങാ രുചിക്കുംദഹനത്തിനും ക്ഷയിപ്പിക്കുംകഫംവാതം കൃമിയെന്നുള്ളവറ്റിനെ ഭുജിച്ചുള്ളഗുരുദ്രവ്യം ദഹനത്തിനുമുത്തമം അതിലുണ്ടായ്വരും നീരു സുഗന്ധമുഖശോധനം കഫവാതങ്ങളെത്തീർപ്പാൻ ശക്തിയുള്ളോന്നിതേറ്റവും
  दीपनो रोपणस्तीक्ष्ण -
  स्सुगन्धिर्म्मुखशोधन : I
  जंबीर : कफवातघ्न :
  कृमिहा भक्तपाचन : ॥ നാരംഗമമ്ലമത്യുഷ്ണം രുച്യംവാതഹരംപരം
 കട്വമ്ലമപരം ഹൃദ്യം
 ദുർജ്ജരം വാതനാ ശനം ജംബീരമമ്ലംശൂലഘ്നം
 ഗുരൂഷ്ണം കഫവാതജിത് 
 ആസ്യവൈരസ്യ ഹൃത്പീഡാ വഹ്നിമാന്ദ്യകൃമീൻജയേത്
ബീജപൂരഫലം രുച്യം
 രസേമ്ലം ദീപനം ലഘു: രക്തപിത്തകരംഗ്രാഹി 
 ജിഹ്വാ ഹൃഛോധനം പരം ത്വക്തസ്യതിക്താഗുർവ്യുഷ്ണാ കൃമിവാതകഫാപഹാ
 തന്മാംസം ബൃംഹണം ശീതം
 ഗുരു പിത്തസമീര ജിത് കേസരോമധുരോഗ്രാഹീ ശൂലഗുന്മോദരാപഹ :
 ബീജമുഷ്ണം കൃമി ശ്ലേഷ്മ
 വാതജിത് ഗർഭദം ഗുരു തത്പുഷ്പംശീതളം ഗ്രാഹീ രക്തപിത്തഹരം ലഘു: മധുകർക്കടികാശീതാ
 രക്തപിത്തഹരാ ഗുരു :

മരപ്പുളി

മരപ്പുളി
 മരപ്പുളിയുടെ കായ്ക്കു
 രസം മധുരമേറ്റവും
 കഫപ്രസേകം കൃമിയും ശ്ലേഷ്മവുംപെരുതായ് വരും കഷായമായിരിപ്പോന്നു പുളിംകുരുവിലെത്തൊലി പ്രമേഹത്തെശമിപ്പിക്കും രോപണഞ്ചപ്രകീർത്തിതം
 वृक्षाम्ळबीजं मधुरं
 कृमिश्लेष्मप्रकोपनम् ।
 तत्बीजवल्क्कं मेहघ्नं
 रोपणञ्च प्रकीर्त्तितम् ॥ 

जम्बू - Syzygium cuminii

जम्बू - Syzygium cuminii

जम्बू संग्राहणी रूक्षा कफपित्तास्रदाहजित्।
( भा.प्र )

जम्बूः कषायमधुरा श्रमपित्तदाहकण्ठार्तिशोषशमनी
कृमिदोषहन्त्री।
श्वासातिसारकफकासविनाशनी चविष्टम्भिनी
भवति रोचनपाचनी च।। (रा.नि.)

जम्बू रूक्षा कषायाम्ला कफपित्तातिसारजित् 
जाम्बवं मधुरं साम्लं कषायं गुरू शीतलम् 
संग्राहि रोचनं रूक्षं कण्ठ्यं च कफपित्तजित् 
विष्टम्भि लेखनं वातविबन्धाऽध्मानकृद् भृशम् 
(कै.नि.)

कषायमधुरप्रायं गुरु विष्टम्भि शीतलम्|
जाम्बवं कफपित्तघ्नं ग्राहि वातकरं परम्|
 ( चरक )

जम्बू

Syzygium cuminii
Family : Myrtaceae

Java plum, Jamun 

Malayalam: ഞാവൽ Nhaval

Hindi: जामुन 
Kannada: ನೇರಳೆ Nerale 
Tamil: நாகை Nagai 
Telugu: నేరేడు Neredu

Part used: Fruit, seed, leaf, stem bark

Properties :-
Rasa -Kashäya, Madhura, Amla
Guna -Laghu, Rüksha
Virya- Sheeta
Vipãka -Katu
Karma : Vãtavardhaka, Kapha-pitta hara, Grãhi

Astringent, digestive, anthelmintic, febrifuge, anti bacterial, stomachic, carminative, diuretic.

Indications :

Madhumeha, Atisara, Chardi, Raktapitta, Dãha, Vrana

leucorrhoea, fever, skin disease, diabetes(seed), ulcer

Ayurvedic medicines with Jambu as ingredient:-
Puhsyanuga Churnam
Musali Khadiradi Kashayam  
Ushirasavm etc 

Tamarind (പുളി ഗുണങ്ങൾ)

Tamarind (പുളി ഗുണങ്ങൾ)


Tamarind is a leguminous tree bearing edible fruit that is indigenous to tropical Africa. The genus Tamarindus is monotypic, meaning that it contains only this species. It belongs to the family Fabaceae

പച്ചപ്പുളിങ്ങാവാതഘ്നം
 പിത്താഗ്നിബലവർദ്ധനം
 ഹൃദ്യമാകയുമുണ്ടേറ്റ -
 മുഷ്ണമാകയുമുണ്ടതു
 ദീപനത്തെവരുത്തീടും
 തടുത്തീടുംമലത്തിനെ
 പഴുത്തപുളിനന്നേറ്റം
 വാതത്തിന്നുംകഫത്തിനും
 പറിച്ചുണങ്ങിയുണ്ടായാ-
 ലക്കാലംശ്ലേഷ്മപിത്തകൃത്
 സംവത്സരംപഴകിയാൽ
 ത്രിദോഷഹരമായ്വരും
 ഏറ്റംപഴക്കംചെല്ലുമ്പോൾ
 ഏറ്റവുംപഥ്യമായ്വരും
 चिञ्चाफलन्तु संपक्वं
 दीपनं कफवातनुत् ।
 लघु रुच्यं मदघ्नञ्च
 हृद्यं ग्राहि श्रमापहम् ॥
 തിന്ത്രിണീകം സമീരഘ്ന -
 മാമമുഷ്ണം പരം ഗുരു.
 തൽപക്വം ലഘു സംഗ്രാഹി
 ഗ്രഹണീ കഫവാതജിത് ..
അമ്ലികാമാ ഗുരുർ വാത-
 ഹരാപിത്തകഫാസ്രജിത്
 പക്വാതദ്വത്സരാ രുച്യാ
 വഹ്നി വസ്തിവിശുദ്ധികൃത്
 ശുഷ്കാ ഹൃദ്യാ ശ്രമ ഭ്രാന്തി
 തൃഷ്ണാ കൃമിഹരാ ലഘു:

ब्रह्मी - Bacopa Monnieri

ब्रह्मी - Bacopa Monnieri

"ब्राह्मी हिमा सरा तिक्ता लघुर्मेध्या च शीतला
कषाया मधुरा स्वादुपाकायुष्या रसायनी ॥ 
स्वर्य्या स्मृतिप्रदा कुष्ठपाण्डुमेहास्रकासजित् 
( भा प्र )

ब्राह्मी हिमा कषाया च तिक्ता वातास्रपित्तजित् 
बुद्धिं प्रज्ञां च मेधां च कुर्यादायुष्यवर्धनी
ब्राह्मी तु क्षुद्रपत्त्रान्या लघुब्राह्मी जलोद्भवा 
ब्राह्मी तिक्तरसोष्णा च सरा वातामशोफजित्।
 ( रा नि )

Bacopa Monnieri
Family : Scrophularaceae 

Brahmi

Malayalam: ബ്രഹ്മി brahmi

Hindi: ब्राह्यी
Kannada: ಬ್ರಾಹ್ಮಿ Brahmi
Tamil: நீர்ப்பிரமி nir-p-pirami
Telugu: సాంబ్రాణి ఆకు sambrani aku

Part used- whole plant

Medicinal properties
Rasa – Tikta ,Kashaya 
Guna —Laghu 
Veerya – Sheeta
Vipaka – Madhura 
Effect on Tridosha – Balances Vata and Pitta.
Prabhava – Medhya 

Benefits :-
बुद्धिं 
प्रज्ञां  
मेधा
रसायनी
स्वर्य्या 
स्मृतिप्रदा
कुष्ठ,
पाण्डु,
मेह,
अस्र,
कासजित्
वात,
आम,
शोफजित्

Ayurvedic medicines with Brahmi as ingredient:-

Brahmighritam
Saraswatarishtam
Manasamitravatakam
Saraswata churnam etc.


ദൂഷിവിഷാരി ഗുളിക

ദൂഷിവിഷാരി ഗുളിക 

 വിഷചികിത്സയിൽ കേരളത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്ന ഒരു ഔഷധ യോഗമാണ്.
സമകാലീന സാഹചര്യത്തിൽ ഏറെ പ്രസക്തി ഈ യോഗത്തിനുണ്ട്. 

"തിപ്പലി ,കാട്ടു തിപ്പലിവേര് ,അത്തിത്തിപ്പലി, നാന്മുകപ്പുല്ല്, ജടാ മാഞ്ചി, പാച്ചോറ്റി ,ഏല ത്തരി, തുവർച്ചിലക്കാരം ,പയ്യാനി, തകരം, കൊട്ടം ,ഇരട്ടി മധുരം, ചന്ദനം ,ഗൈരികം 
ഇവയെല്ലാം തുല്യ അളവിൽ എടുത്ത് അരച്ച് ഗുളികയാക്കുക.

ദീപന പാചനവും ,സ്രോത ശോധനം,കഫപിത്ത ശമനം,രക്തപ്രസാദനവുമാണ് ദൂഷിവിഷാരി .

വൈറൽ പനി മാറിയതിന് ശേഷം ഉണ്ടാകുന്ന ഉപദ്രവവ്യാധികൾക്ക് ദൂഷി വിഷാരി നല്ലതാണ്.

ത്വഗ് രോഗങ്ങളിൽ, പ്രത്യേകിച്ചും ചൊറിച്ചിലോടു കൂടിയത് യുക്തമായ കഷായങ്ങൾക്കൊപ്പമോ ,വില്വാദി ,കൃമിഘ്ന ഗുളികകൾക്കൊപ്പമോ നല്കുമ്പോൾ നല്ല ഫലം കാണാറുണ്ട്.

തേനിലോ, തുളസി സ്വരത്തിലോ നല്കാം.

ശീത പിത്തത്തിൽ അമൃത വൃഷ പടോ ലാദികഷായത്തിനൊപ്പം നല്കാം ...

അഷ്ടാംഗഹൃദയം ഉത്തരസ്ഥാനത്തിൽ വിഷ പ്രതിഷേധത്തിലാണ് ദൂഷി വിഷാരി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. 

കടുതിക്ത രസവും
ഉഷ്ണവീര്യവും വിഷഹരവുമാണ്.


ഇലഞ്ഞിക്കുരു

ഇലഞ്ഞിക്കുരു

ഇലഞ്ഞിക്കുരു സംഗ്രാഹി
കഷായമധുരംരസം
ദന്തങ്ങളെയുറപ്പിക്കും
ആകാവാതത്തിനൊട്ടുമേ
मधुरञ्च कषायञ्च
स्निग्द्धं संग्राहि वातळम् ।
स्थापनञ्चापि दन्तानां
बाकुळं परिकीर्त्तितम् ॥

नाकुली - Aristolochia indica

नाकुली - Aristolochia indica

नाकुली सुरसा नागसुगन्धा गन्धनाकुली
नकुलेष्टा भुजङ्गाक्षी सर्पाङ्गी विषनाशिनी 
नाकुली तुवरा तिक्ता कटुकोष्णा विनाशयेत्
भोगिलूतावृश्चिकाखुविषज्वरकृमिव्रणान्
 ( भा प्र )

नाकुलीयुगलं तिक्तं कटूष्णं च त्रिदोषजित् |
अनेकविषविध्वंसि किञ्चिच्छ्रेष्ठं द्वितीयकम् | 
( रा.नि )

नाकुली ,सुरसा ,नागसुगन्धा , गन्धनाकुली
नकुलेष्टा , भुजङ्गाक्षी , सर्पाङ्गी , विषनाशिनी 

Aristolochia indica
Family: Aristolochiaceae

Indian birthwort
Snake root

Malayalam: ഗരുഡക്കൊടി Garudakkodi 
ഈശ്വരമൂലി Eswaramooli
ഉറിതൂക്കി Uritookki

Hindi: ईशरमूल 
Kannada: ಕೀಟಮಾರಿ Keetamaari 
Tamil: ஈச்சுரமூலி ishvara-muli
Telugu: ఈశ్వరవేరు ishvara-veru
Konkani: ಸಾಪ್ಸಿಕಡ್ಡೂಲ sapsikaddula

Part used- Root, Leaf

Properties:
Rasa – Katu , Tikta , Kashaya 
Guna – Laghu , Ruksha 
Veerya – Ushna
Vipaka – Katu 
Karma – Kaphavata shamna

Aristolochia indica (native language: Garudakkodi / Eswaramooli) is a creeper plant found in Southern India and also Sri Lanka.

Uses:
Snake Bites, Abdominal Disorder, Anaemia, Arthritis, Ascaris, Asthma, Colic, Constipation, Cough, Debility, Diarrhoea, Difficult Menses, Digestive Disorder, Dysphasia, Edema, Fever, Flatuence, Headache, High Blood Pressure, Indigestion, Inflammation, Insect Bites, Intestinal Disorder, Jaundice, Joint Pain, Leprosy, Leucoderma, Leucorrhea, Menstrual Disorder, Phlegm, Piles, Rheumatism, Scorpion Sting, Skin Diseases, Tonsillitis, Ulcers, Urine Retention, Vomiting, Wounds

Formulations: -
Neeli tailam
Parantyadi tailam
Mahavisha garbha tailam
Matalarasayanam etc.


वि॑ष्णुक्रान्ति - Evolvulus alsinoides

वि॑ष्णुक्रान्ति - Evolvulus alsinoides 

विष्णुक्रान्ता हरिक्रान्ता नीलपुष्पाऽपराजिता|
नीलक्रान्ता सतीना च विक्रान्ता छर्दिकाच सा
विष्णुक्रान्ता कटुस्तिक्ताकफवातामयापहा |
(रा नि)

विष्णुक्रान्ता नीलपुष्पी सतीन छर्दिका तथा| 
शुक्लपुष्पा भूमिलग्ना ह्रस्वा सा शङ्खपुष्पिका |
सूक्ष्मपत्रान्तरा ज्ञेया साक्षी रक्तपुष्पिका 
विष्णुक्रान्ता कटुस्तिक्ता कफवातामयापहा |
 ( ध नि )

विष्णुक्रान्ताकटुस्तिक्ता बुद्धिमेधास्मृतिप्रदा |
कषाया कटुका पाके व्रणकृमिकफापहा|
शंकाविषघ्नं गुरु शङ्खपुष्प्या | 
दाहंसपित्तं विनिहन्ति वातम् |
( कै नि )

विष्णुक्रान्ता , हरिक्रान्ता ,नीलपुष्पा ,नीलक्रान्ता ।

Evolvulus alsinoides 
Family – Convolvulaceae

Dwarf morning-glory
Tricolour convolvul

Malayalam : വിഷ്ണുക്രാന്തി
Vishnukranti.

Hindi: विष्णुक्रान्त 
Kannada: ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಮ್ತ vishnukraamta 
Tamil: விட்டுணுக்கிராந்தி vittunu-k-kiranti
Telugu: విష్ణుక్రాంత vishnu-kranta

Part used- Whole plant

रसादी गुणा:
रस : कटु ,तिक्त 
गुण: रूक्ष , तीक्ष्ण
वीर्यः उष्ण
विपाक: कटु

Therapeutic Uses:-
Vranahara
Krimihara
KaphaVatamayaapaha
Buddhiprada 
Medha prada 
Smruti prada

നാട്ടതിവിടയം - Cryptocoryne retrospiralis


നാട്ടതിവിടയം - Cryptocoryne retrospiralis

Nattatividayam 
Nadhi Ativisha 
 नदी अतिविषा

Cryptocoryne retrospiralis
ARACEAE

Habitat: River banks and stream sides
  Distribution: South and North East India

The rhizomes of Cryptocoryne used as substitute for Expensive Aconitum heterophyllum by south Indian Vaydya for Diarrhoea ,Jaundice, Fever etc...

By

Prof Dr.Ajayan Sir

Dhanadanayanadi Kashayam / Limonia acidissima

Dhanadanayanadi Kashayam

 धनदनयनादि
 धनदनयनशुण्ठी
 शिग्रुरास्नोग्रगन्धा
 वरणलशुनकृष्णा
 चित्रकैरण्डकैश्च ।
 सुरतरुघनपथ्या
 बर्बरैस्संभृतांभ :
 शमयतिपरिपीतं
 सार्द्दिताक्षेपवातान् ॥
 കഴഞ്ചിവേര്
 ചുക്ക്
 മുരിങ്ങവേരിന്മേൽ തൊലി
 ചുകന്നരത്ത
 വയമ്പ്
 നീർമാതളത്തിൻവേര്
 വെള്ളുള്ളി
 തിപ്പലി
 കൊടുവേലിക്കിഴങ്ങ്
 ആവണക്കിൻവേര്
 ദേവതാരം
മുത്തങ്ങ
 കടുക്ക
 ചെറുതേക്കിൻവേര്
 ഇവ കഷായം.
 അർദ്ദിതം, ആക്ഷേപം
 എന്നിവയെ ശമിപ്പിക്കും
 ☆☆☆☆☆☆☆☆☆☆
 ഗുണപാഠം
 വ്ളാങ്ങപച്ചകഷായാമ്ലം
 ത്രിദോഷക്ഷോഭകൃൽപരം
 കഷായമധുരാമ്ളംതൽ
 പക്വംരുചികരം പരം
 ഹിധ്മാവിനെശ്ശമിപ്പിക്കും
 ഛർദ്ദിക്കുംനന്നിതെത്രയും
 कपित्थमामं कण्ठघ्नं
 कषायाम्ळं त्रिदोषकृत् ।
 पक्वं रुच्यं कषायाम्ळं
 स्वादु हिध्मा वमि प्रणुत् ॥

Limonia acidissima is the only species within the monotypic genus Limonia. Common names for the species in English include wood-apple and elephant-apple

ഞണ്ട് തുരന്ന് വച്ച മണ്ണ് - Crab diged out mud


कुलीरो उत्थित मृतपिण्ड
ഞണ്ട് തുരന്ന് വച്ച മണ്ണ്
Crab diged out mud 

Oziotelphusa genus ...freshwater crabs of paddy fields..
Family... Gecarcinucidae

"कुलीरो उत्थित मृतपिण्ड लेपनश्च प्राशस्यते 
आमे विदाह काले च ...." (Chikithsa manjeri)

The mud diged out by crabs of paddy field is advised to apply on Sthanavidradhi before Pakva stage reference Chikithsa manjeri..
Information about this first shared by most respected Guru Dr. O K Narayanan Uncle ,kannur , Drnarayanan Ok 
ഒന്നരാടൻ പനി (ഐകാഹിക ജ്വരം ] യിൽ ഈ മണ്ണ് കൊണ്ട് തിലകം തൊട്ടാൽ നിശ്ചയമായും ശമിക്കുമെന്നു ഭൈഷജ്യരത്നാവലിയിൽ . അനുഭവം ഉണ്ടായിട്ടുണ്ട്...

സ്തന വിദ്രധിയിൽ ഞണ്ട് തുരന്ന് വച്ച മണ്ണ് പഴുക്കുന്നതിന്‌ മുൻപും ഉൾ പഴുപ്പിലും പുരട്ടുന്നത് നല്ലതാണ്... (Chikithsamanjeri)
Information shared by DrSreejith Surendran sir ..
ഗ്രന്ഥി വിദ്രധി എന്നിവയ്ക്ക് പുറമേ മാംസ ക്ഷയ ജന്യ വ്യാധികളിലെ പേശീ ശോഷം തടഞ്ഞു പേശികൾക്ക് ബലം നൽകാൻ മുരിങ്ങയില നീര് ചേർത്ത് ലേപം ഇടുന്നത് താര തമ്യേന നല്ല വേഗത്തിൽ ബലം കയറി വരാൻ സഹായിക്കും... (Myelitis, MND,etc)

By

Dr.Ajayan Sir