▼

മുക്കാദിപുറമ്പടMukkadi gulika


യാവശൂക:സ്രംസനീയപാചനീയാർശോ ഘ്നാനാം
यावशूक: स्रंसनीयपाचनीयार्शोघ्नानाम्।
മലത്തെ ഇളക്കികളയുകയും ആമത്തെയും മറ്റും പചിപ്പിക്കുകയും അർശസ്സുകളെ ശമിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവയിൽ ചവർക്കാരം ശ്രേഷ്ഠമാണ്. '

മുക്കാദിപുറമ്പട

Mukkadi gulika

മുക്കാ ചെങ്കൽ കുളിരിണ 
നിശാദ്വന്ദ്വ പാച്ചോറ്റി ഗോപീ
പേരാൽമൊട്ടും കറുകയുമീ
രാമച്ചവും വേപ്പിലാ ച
പാലിൽ പിഷ്ട്വാ പുനരപി 
ദൃശോഃ പൂശിയാലാശു തീരും
വീക്കം ചൂടും രുജയുമുടനേ രക്തതാപ്യഞ്ചുനാളിൽ.
( सहस्रयोगम् )

1. हरीतकी കടുക്കാത്തോട്
2. आमलकी നെല്ലിക്കാത്തോട്
3. विभीतकी താന്നിക്കാത്തോട്
4. शुद्धगैरिक കാവിമണ്ണ് ( ശുദ്ധി )
5. श्वेत चन्दनं ചന്ദനം
6. रक्त चन्दनं രക്തചന്ദനം
7. हरिद्रा മഞ്ഞൾ
8. दारुहरिद्रा മരമഞ്ഞൾത്തൊലി
9. लोध्र പാച്ചോറ്റിത്തൊലി
10. शारिवा നറുനീണ്ടിക്കിഴങ്ങ്
11. वट പേരാലിൻ മൊട്ട്
12. दूर्वा കറുകനാമ്പ്
13. उशीरं രാമച്ചം
14. निंबपत्रं വേപ്പില.
15. क्षीरं പാല്

ഗുളിക പാലിൽ അരച്ചു പുറമ്പടയിടുക.

ഉപയോഗം :- 
നേത്രരോഗം 
കൺപോളകൾക്കുള്ള വീക്കം
വേദന
ചൂട്
ചുവപ്പ്.

paste apply over eyelids.

Eefective against All inflammation 
Variations & edema.

Indications :
अक्षिरुजा
Inflammations.
Edema.
ത്രിഫലാ ദ്വിനിശാ ലോധ്ര സേവ്യ ഗോപീ ഹിമദ്വയൈ :
വടശൃംഗൈ: നിംബപത്രൈ : ദൂർവായാ ഗൈരികേണ ച .
ക്ഷീരപിഷ്ടൈ: പ്രയുക്തോfയം പ്രലേപ :പഞ്ചഭിർദി നൈ :
അക്ഷ്ണോ : ശോഫരുജാദാഹരാഗാൻ സംശമയേത് ധ്രുവം..
त्रिफला द्विनिशा लोध्र सेव्य गोपी हिमद्वयैः
वटश्रृंगैः निंबपत्रैः दूर्वाया गैरिकेण च ।
क्षीरपिष्टैः प्रयुक्तोfयं प्रलेपः पञ्चभिर्दिनैः
अक्ष्णो : शोफरुजादाहरागान् संशमयेत् ध्रुवम् ॥
( योगरत्नावली भागं ३ )

മുക്കാമുക്കടുകാദി ഗുളിക Mukkamukkatukadi gulika


ലാ ജാ: ഛർദ്ദിഘ്നാനാം
लाजाः छर्द्दिघ्नानाम् ।
ഛർദ്ദിയെ ശമിപ്പിക്കുന്നവയിൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ് മലര്.

മുക്കാമുക്കടുകാദി ഗുളിക
Mukkamukkatukadi gulika

മുക്കാ മുക്കടു ജീരകദ്വയ
വചാ കിര്യാത്ത് കർപ്പൂരവും
ജാതിക്കാ പടു ചെന്നിനായക
കരാമ്പൂവുള്ളി തക്കോലവും
കൊട്ടംനല്ല ലവംഗ ഹിംഗു -
മജമോജം കേളഭിന്യാസകേ
നിർഗുണ്ഡീ സ്വരസേന പിഷ്ട
ഗുളികാം കോഷ്ണാംബുനാ 
പായയേൽ.
 ( സഹസ്രയോഗം )

*मुक्कामुक्कडुकादि गुलिका*

मुक्का मुक्कडु जीरकद्वय
वचा किर्यात्त् कर्पूरवुं।
जातिक्का पटु चेन्निनायक
करांपूवुल्लि तक्कोलवुं।
कोट्टं नल्ल लवंग हिंगुमजमोजं
केलभिन्यासके ।
निर्गुण्डीस्वरसेन पिष्ट गुलिकां 
कोष्णाम्बुना पाययेत् ||
( सहस्रयोगम् )

हरीतकी   
आमलकी 
विभीतकी
शुण्ठी 
मरिचम्
पिप्पली 
जीरकम्
कृष्णजीरकम्
वचा
किराततिक्ता
कर्पूरम्
जातिफलम्
सैन्धवम्
कुमारिसत्वम्
ग्रांम्बू  
लशुनम्
तक्कोलम्
कुष्ठम्
लवङ्गम्
हिङ्गु
अजमोदः
निर्गुण्डीस्वरसम् ।

अनुपानम् : उष्णजलम्।

फलश्रुति:-
ज्वरं 
कासं
श्वासं
सन्नि
सूतिकारोगं।

പേയാം ദീപനപാചനീ


पृश्निपर्णीबलाविल्व -
नागगेत्पलधान्यकै : ।
सिद्धां ज्वरातिसार्याम्ळां
पेयां दीपनपाचनी ॥
പ്രശ്നിപർണീബലാ വില്വ
നാഗരോല്പലധാന്യ കൈ:
സിദ്ധാം ജ്വരാതിസാര്യാമ്ലാം
പേയാം ദീപനപാചനീ

ആമകേരീർക്കിലാദി കഷായം


കുടജോ രക്താർശ: പ്രശമനാനാം .
कुटजो रक्तार्शः प्रशमनानाम्।
രക്തം പോകുന്ന അർശസ്സുകളെ ശമിപ്പിക്കുന്ന ദ്രവ്യങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ് കുടകപ്പാലവേരിന്മേൽ തൊലി.

ആമകേരീർക്കിലാദി കഷായം

ആമകേരീർക്കിലുലുവാ 
വിശ്വവും മലർ കൂവളം
പിലാവിലഭവം വൃന്തം 
വിഷൂച്യാം ക്വാഥമുത്തമം
      ( ചികിത്സാമഞ്ജരി )

1. പച്ച ഈർക്കിൽ : 
2. ഉലുവ
3. ചുക്ക്
4. മലര്
5. കൂവളവേര്
6. പഴുത്ത പിലാവിലഞെട്ട് .
            ഇവ കഷായം 
വിഷൂചിക ശമിക്കും .

*आमकेरीर्किलादि कषायम्*
*Amakereerkiladi kashayam*
आमकेरीर्किलुलुवा
विश्ववुम् मलर् कूवलं
पिलाविलभवं वृन्तम्
विषूच्यां क्वाथमुत्तमं । 
    ( चिकित्सामञ्जरि )

1. आमकेरीर्किल् : The mid rib of the blade of coconut's green leaf . 
2. मेथिका
3. शुण्ठी
4. लाजा
5. विल्वं
5. पिलाविलभवं वृन्तम् : stalk of jackfruit's ripe leaf .
  
फलश्रुति:- विषूचिका।

आमपक्वाशयाश्रयःअन्तःमहास्रोत: कोष्ठ:

'अन्तःकोष्ठो महास्रोत आमपक्वाशयाश्रयः। 
तत्स्थानाः छर्द्यर्तीसारकासश्वासोदरज्वराः॥४६
अन्तर्भागं च शोफार्शोगुल्मवीसर्पविद्रधि।'
( अ हृ सू दोषभेदीयम् )

आमपक्वाशयाश्रयःअन्तःमहास्रोत: कोष्ठ:
छर्द्यतीसारकासश्वासोदरज्वराःअन्तर्भागं
शोफार्शोगुल्मवीसर्पविद्रधि च तत्स्थानाः।

'അന്തഃകോഷ്ഠോ മഹാസ്രോത ആമപക്വാശയാശ്രയഃ 
തൽസ്ഥാനഃ ഛർദ്ദ്യതീസാര
കാസശ്വാസോദരജ്വരാഃ
അന്തർഭാഗം ച ശോഫാർശോ
ഗുല്മവീസർപ്പവിദ്രധി.'

ആമാശയത്തിനും പക്വാശയത്തിനും
അന്തർഭാഗത്തുള്ള മഹാസ്രോതസ്സ്
കോഷ്ഠമാകുന്നു. ഛർദ്ദി ,അതിസാ
രം ,കാസം ,ശ്വാസം ,മഹോദരം ,ജ്വരം
ഇവയും ആന്തരമായുണ്ടാകുന്ന
ശോഫം ,അർശസ്സ് ,ഗുല്മം ,വിസർപ്പം,
വിദ്രധി ഈ രോഗങ്ങളും കോഷ്ഠത്തെ
ആശ്രയിച്ചുണ്ടാകുന്നവയാണ്.

ആദിത്യപാക തൈലം

सुप्रभातम्
25-01-25
शनिवार
नागबलाभ्यासो क्षतक्षयघ्नानाम् ।
നാഗബലാഭ്യാസോ ക്ഷതക്ഷയഘ്നാനാം
ക്ഷതത്തെയും ക്ഷയത്തേയും ശമിപ്പിക്കുന്ന ദ്രവ്യങ്ങളിൽ വലിയഊരകത്തിൻ വേര് ശ്രേഷ്ഠമാണ് (ആനക്കുറുന്തോട്ടിയെന്നും പറയും)

Aadityapaka tailam
आदित्यपाक तैलम्

मञ्जिष्ठात्रिफलालाक्षानिशाशिलाऽऽलगन्धकैः || 
चूर्णितैस्तैलमादित्यपाकं पामाहरं परम् ॥
( चक्रदत्तम् )

ആദിത്യപാക തൈലം

മഞ്ജിഷ്ഠാത്രിഫലാലാക്ഷാ
നിശാശിലാലഗന്ധകൈഃ 
ചൂർണ്ണിതൈസ്തൈലമാദിത്യ-
പാകം പാമാഹരം പരം.

मञ्जिष्ठा Rubia cordifolia
हरीतकी Terminalia chebula
आमलकी Phyllanthus emblica  
विभीतकी Terminalia bellirica
लाक्षा Laccifer lacca
निशा Curcuma longa
शिला Realgar
आल Orpiment
गन्धक Sulphur

फलश्रुति:-
पामा

Indications:-
Scabies 
eczema 
Cutaneous eruptions.

യോനി ശൂലനിപീഡിത:


പിബേദ്വാ ദർഭ നിര്യൂഹം
സിദ്ധം ഗോക്ഷരകേണവാ
പയ:സശർക്കരം പേയാദ് 
യോനി ശൂലനിപീഡിത:

पिबेद्वा दर्भ निर्यूहं
सिद्धं गोक्षुरकेण वा ।
पयः सशर्करं पेयाद् -
योनिशूल निपीडितः ॥

Chitrakagrandhikadi Kashayam


പുഷ്ക്കരമൂലം ഹിധ്മാശ്വാസകാസ പാർശ്വശൂലാരുചി ഹരാണാം .
ഹിധ്മ, ശ്വാസം കാസം പാർശ്വശൂലം,അരുചി എന്നിവയെ ശമിപ്പിക്കുന്നവയിൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ് പുഷ്കരമൂലം
पुष्करमूलं हिध्माश्वासकास पार्श्वशूलारुचि हराणाम् ।

Chitrakagrandhikadi Kashayam
चित्रकग्रन्थिकादि कषायम्

चित्रकग्रन्थिकैरण्डशुण्ठीक्वाथः परं हितः ॥ 
शूलानाहविबन्धेषु सहिङ्गुविडसैन्धवैः ।
( अष्टांगहृदयम् )

ചിത്രകഗ്രന്ഥികാദി കഷായം

ചിത്രകഗ്രന്ഥികൈരണ്ഡ 
ശുണ്ഠീ ക്വാഥ: പരം ഹിത:
ശൂലാനാഹവിബന്ധേഷു സഹിംഗുവിഡസൈന്ധവൈ:

1. चित्रक കൊടുവേലിക്കിഴങ്ങ്
2. ग्रन्थिक തിപ്പലിവേര്
3. एरण्ड ആവണക്കിൻ വേര്
4. शुण्ठी ചുക്ക്
                            ഇവ കഷായം.
മേമ്പൊടി:-
 കായം , വിളയുപ്പ് , ഇന്തുപ്പ് .

ഫലശ്രുതി :-
ശൂല
ആനാഹം
മലബന്ധം.

Indications:-
Colic pain
Flatulence 
Constipation 
Loss of appetite.

ഹേമന്തശിശിരങ്ങൾ ശീതകാലവും വസന്തഗ്രീഷ്മങ്ങൾ ഉഷ്ണകാലവും വർഷശരത്തുക്കൾ മഴക്കാലവും

' कालस्तु शीतोष्णवर्षाभेदात् त्रिधा मतः॥३८
स हीनो हीनशीतादिरतियोगोऽतिलक्षणः। 
मिथ्यायोगस्तु निर्दिष्टो विपरीतस्वलक्षणः॥ '३९
( अ हृ सू दोषभेदीयम् )

काल: तु शीतोष्णवर्षाभेदात् त्रिधा मतः ,
स हीनशीतादि: हीन: अतिलक्षणः 
अतियोग: विपरीतस्वलक्षणः तु निर्दिष्ट:।

'കാലസ്തു ശീതോഷ്ണ
വർഷഭേദാൽ ത്രിധാ മതഃ
സ ഹീനോ ഹീനശീതാദി-
-രതിയോഗോതിലക്ഷണഃ 
മിഥ്യായോഗസ്തു നിർദ്ദിഷ്ടോ വിപരീതസ്വലക്ഷണഃ '

ഹേമന്തശിശിരങ്ങൾ ശീതകാലവും
വസന്തഗ്രീഷ്മങ്ങൾ ഉഷ്ണകാലവും
വർഷശരത്തുക്കൾ മഴക്കാലവുമാ
കയാൽ കാലം മൂന്ന് പ്രകാരമാകുന്നു.
ശീതകാലത്ത് ശീതവും ഉഷ്ണകാല
ത്ത് ഉഷ്ണവും വർഷകാലത്ത് മഴയും
കുറഞ്ഞു പോവുകയോ ഇല്ലാതിരിക്കു
കയോ ചെയ്താൽ ഹീനയോഗമാകു
ന്നു. ശീതോഷ്ണവർഷങ്ങൾ അതാത്
കാലത്ത് അധികമായിരുന്നാൽ അതി
യോഗമാകുന്നു. അതാതിന്റെ ലക്ഷണ
ങ്ങളായ ശീതോഷ്ണവർഷങ്ങൾ വിപ
രീതമായിട്ടുണ്ടാകുന്നതാകട്ടെ മിഥ്യാ
യോഗമാണെന്ന് നിർദ്ദേശിക്കപ്പെട്ടിരി
ക്കുന്നു.

ബ്രഹ്മീദ്രാക്ഷാദി കഷായം ब्रह्मीद्राक्षादि कषायं Brahmi drakshadi Kashayam


കണ്ടകാരികാ കാ കാസഘ്നാനാം
कण्टकारिका कासघ्नानाम ।
ചുമയ്ക്കുള്ള ദ്രവ്യങ്ങളിൽ ഉത്തമമാണ് കണ്ട കാരിചുണ്ട ( ഇത് സമൂലം എടുക്കണമെന്ന് ആചാര്യന്മാർ)

ബ്രഹ്മീദ്രാക്ഷാദി കഷായം
ब्रह्मीद्राक्षादि कषायं
Brahmi drakshadi Kashayam

ब्रह्मीद्राक्षाजलधरवचाभीरुशम्याकतिक्ता ।
पथ्याधात्रीकलितरुबलानिम्बकोशातकीभिः ॥
भूनिंब व्योषवह्नि सुरतरुसहितं पंचमूलद्वयेन | 
क्वाथं पीतं सकलपवनव्याधिरुग्दाहहंती | 
( सहस्रयोगम् )

ബ്രഹ്മീ ദ്രാക്ഷാ ജലധര
വചാഭീരു ശമ്യാക തിക്താ 
പഥ്യാ ധാത്രീ കലിതരു ബലാ
നിംബ കോശതകീഭിഃ 
ഭൂനിംബ വ്യോഷ വഹ്നി സുരതരു
സഹിതം പഞ്ചമൂലദ്വയേന
ക്വാഥം പീതം സകലപവന
വ്യാധിരുഗ്ദാഹഹന്തീ .

ബ്രഹ്മി 
മുന്തിരിങ്ങ
മുത്തങ്ങ
വയമ്പ്
ശതാവരി
കൊന്ന
കടുരോഹിണി
കടുക്ക
നെല്ലിക്ക
താന്നിക്ക
കുറുന്തോട്ടി
വേപ്പ്
പുട്ടൽപീരം 
പുത്തരിച്ചുണ്ട
ചുക്ക്
മുളക്
തിപ്പലി
കൊടുവേലി
ദേവതാരം
ദശമൂലം

ഇവ കഷായം .

ഫലശ്രുതി:-
വാതവ്യാധികൾ.
അംഗമർദ്ദം.
സർവാംഗസന്താപം.

Indications:-
All types of Vatapradhana 
conditions , body ache 
and burning sensation.

वृबो रक्तपित्तप्रशमनानाम्


വൃഷോ രക്തപിത്ത പ്രശമനാനാം
वृबो रक्तपित्तप्रशमनानाम् ।
രക്തപിത്തത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്ന ദ്രവ്യങ്ങളിൽ ഉത്തമമാണ് ആടലോടകം
वाशा
ആടലോടകം .
ചിറ്റാടലോടകം.
Adhatoda beddomei.
Justicia beddomei .
Malabar nut .

पर्य्यायः-
वाशा , वाशकः , वासकः , वैद्यमाता, वृषः,
आटरूषः, भिषङ्माता,वाजिदन्तः, सिंहास्या।

रसादि गुणाः -
रसः तिक्तः, कषायं ।
गुणः लघु , रूक्षः ।
वीर्य: शीत ।
विपाक: कटु ।

"वासको वासकृत् स्वर्य: 
कफपित्तास्रनाशनः ॥
तिक्तस्तुवरको हृद्यो लघुः शीतस्तृडर्त्तिहृत् ।श्वासकासज्वरच्छर्द्दिमेहकुष्ठक्षयापहः ॥"
( भावप्रकाशम् )

"आटरुषो हिमस्तिक्तः 
पित्तश्लेष्मासकासजित् ।
क्षयहृत् छर्दिकुष्टघ्नो ज्वरतृष्णाविनाशनः ॥"
 ( धन्वन्तरीय निघण्टु )

"सिंहास्या तुवरा तिक्ता 
हृद्या स्वर्या हिमा लघुः॥
वातला कफपितास्र श्वासकासहरा हरेत् ।
ज्वरमेहारुचिच्छर्दिकुष्टतृष्णाक्षत क्षयान् ॥
क्षयघ्नं वातलं पुष्पं वृषजं कफपित्ताजित् ।"
 ( कैयदेव निघण्टु )

"वाशायां विद्यमानायामाशायां जीवितस्य च
रक्तपित्ती क्षयी कासी किमर्थमवसीदति ।"
( गरुडपुराणम् )

भगन्दरार्शांसि निहन्ति तत्क्षणात् ॥


निशाग्निपाठानृपतीन्द्रवारु णी -
करञ्जनिंबासनचित्रमूलकै : ।
श्रृतं जलं सैन्धवहिंङ्गुसंयुतं भगन्दरार्शांसि निहन्ति तत्क्षणात् ॥
നിശാഗ്നിപാഠാനൃപതീന്ദ്രവാരുണീ -
കരഞ്ജനിംബാസനചിത്രമൂലകൈ:
ശൃതം ജലം സൈന്ധവഹിംഗുസംയുതം
ഭഗന്ദരാർശാംസി നിഹന്താ തത്ക്ഷണാത് .
വരട്ടുമഞ്ഞൾ , കൊടുവേലിക്കിഴങ്ങ്
പാടക്കിഴങ്ങ്
കൊന്നതൊലി
കാട്ടുവെള്ളരിവേര്
ഉങ്ങിൻതൊലി
വേപ്പിൻതൊലി വ
വേങ്ങാക്കാതൽ
ആവണക്കിൻവേര്
ഇവ കൊണ്ടുള്ള കഷായത്തിൽ വറുത്തു പൊടിച്ച ഇന്തുപ്പും കായവും മേമ്പൊടി ചേർത്തു സേവിച്ചാൽ ഭഗന്ദരവും അർശസ്സ്യം പെട്ടെന്നു ശമിക്കും

ഭഗന്ദരാർശാംസി നിഹന്താ തത്ക്ഷണാത്

M
निशाग्निपाठानृपतीन्द्रवारु णी -
करञ्जनिंबासनचित्रमूलकै : ।
श्रृतं जलं सैन्धवहिंङ्गुसंयुतं भगन्दरार्शांसि निहन्ति तत्क्षणात् ॥
നിശാഗ്നിപാഠാനൃപതീന്ദ്രവാരുണീ -
കരഞ്ജനിംബാസനചിത്രമൂലകൈ:
ശൃതം ജലം സൈന്ധവഹിംഗുസംയുതം
ഭഗന്ദരാർശാംസി നിഹന്താ തത്ക്ഷണാത് .
വരട്ടുമഞ്ഞൾ , കൊടുവേലിക്കിഴങ്ങ്
പാടക്കിഴങ്ങ്
കൊന്നതൊലി
കാട്ടുവെള്ളരിവേര്
ഉങ്ങിൻതൊലി
വേപ്പിൻതൊലി വ
വേങ്ങാക്കാതൽ
ആവണക്കിൻവേര്
ഇവ കൊണ്ടുള്ള കഷായത്തിൽ വറുത്തു പൊടിച്ച ഇന്തുപ്പും കായവും മേമ്പൊടി ചേർത്തു സേവിച്ചാൽ ഭഗന്ദരവും അർശസ്സ്യം പെട്ടെന്നു ശമിക്കും

പിബേത് വ്രണേഷു ക്ഷീരിത്വക്


पिबेद्व्रणेषु क्षीरित्वक् -
त्रिफला गुग्गुलूदकम् । 
तिक्तकञ्च महातिक्तं
तथा गुग्गुलुतिक्तकम् ॥
तदुक्तवेष्वामयेष्वेव
कषायार्थञ्च शस्यते ।
പിബേത് വ്രണേഷു ക്ഷീരിത്വക് -
ത്രിഫലാ ഗുഗ്ഗുലുദകം
തിക്തകഞ്ച മഹാതിക്തം
തഥാ ഗുഗ്ഗുലുതിക്തകം
തദൂക്തവേഷ്വാമയേഷ്വേവ
കഷായാർഥഞ്ച ശസ്യതേ

കണ്ഠ രോഗം ശമിക്കും

सुप्रभातम्
१७ ०१ २५

कुलत्थमुद्गनिर्गुण्डी -
शुण्ठीसैन्धवसंभवः ।
क्वाथः कणरजोयुक्तः
सक्षोद्रः कण्ठरोगहा ॥
കുലത്ഥമുദ്ഗനിർഗുണ്ഡീ -
ശുണ്ഠിസൈന്ധവസംഭവഃ
ക്വാഥ: കാണാരജോ യുക്ത :
സക്ഷൗദ്ര: കണ്ഠരോഗഹാ
പഴമുതിരപരിപ്പ് ചെറുപയർപരിപ്പ്, കരിനൊച്ചിയില , ചുക്ക് ഇവ കൊണ്ടുള്ള കഷായം ഇന്തുപ്പും, തിപ്പലിപൊടിയും തേനും മേമ്പൊടി ചേർത്തു സേവിച്ചാൽ കണ്ഠ രോഗം ശമിക്കും

നേത്രരോഗജന്യ തലവേദനക്കും സൌഖ്യമുണ്ടാകും.


ഉഴുന്നുകോൾ ചുക്കു കുറുന്തുവെട്ടിവേർ
കറുത്തവായിപ്പയറോടു കൂവളം
നിറുത്തു വെന്താറ്റിന നീരിൽ നൈവട
കുടിക്കു രാത്രൗ തലനോവൊഴിഞ്ഞുപോം
ഉഴുന്നുപരിപ്പ്
മുതിര പരിപ്പ്
ചുക്ക്
കുറുന്തോട്ടിവേര്
ചെറിയ ഇനംചെറുപയർ പരിപ്പ്
കൂവളവേര് കഷായം വെച്ചൊ പാൽ കഷായം തയ്യാറാക്കിയൊ അതിൽ നെയ്യ് ചേർത്തോ കഴിക്കുക
നെയ്യിൽ വടഉണ്ടാക്കി കഴിച്ച് കഷായമോ പാൽ കഷായമോ രാത്രി സേവിക്കുക തലവേദന ശമിക്കും
നേത്രരോഗജന്യ തലവേദനക്കും സൌഖ്യമുണ്ടാകും.

പഥ്യാക്ഷധാത്ര്യാദി കഷായം


बलाहठादि क्वाथं तु
शिरोरोगी पिबेन्निशि ।
बला= കുന്തോട്ടിവേര്
हठा = നെല്ലിക്കതൊണ്ട്
अमृता = ചിറ്റമൃത്
मुद्ग ചെറുപയർപരിപ്പ്
भाष ഉഴുന്നുപരിപ്പ്
चन्दनं ചന്ദനം
आमयं കൊട്ടം
यष्टि ഇരട്ടിമധുരം
പഥ്യാക്ഷധാത്ര്യാദി കഷായം ഇത്രത്തോളം ജനകീയമായിത്തീരും മുമ്പ് ഈ ബലാഹഠാദി കഷായം ധാരാളമായി ഉപയോഗിച്ചു വന്നിരുന്നു.
മേമ്പൊടിയായി
ശർക്കര വിദാര്യാദി ഘൃതം പഞ്ചസാര എന്നിവ യുക്തം പോലെ നിർദ്ദേശിച്ചിരുന്നു.
ബലാഹഠാദി ക്വാഥം തു
ശിരോരോഗീ പിബേന്നിശി

शोणितस्थापन कर्म


यवः पुरीषजननानाम् ।
യവ: പുരിഷജനനാ നാം
പുരിഷത്തെ മലത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവസ്തുക്കളിൽ യവം ശ്രേഷ്ഠമാണ്. 
*शोणितस्थापन महाकषायम्*

मधु मधुक रुधिर मोचरस मृत्कपाल
लोध्र गैरिक प्रियङ्गु शर्कराvलाजा 
इति दशेमानि शोणितस्थापनानि भवन्ति ।
( चरकसंहिता ; सूत्रस्थानम् )

മധു മധുക രുധിര മോചരസ
മൃത്കപാല ലോധ്ര ഗൈരിക
പ്രിയംഗു ശർക്കരാ ലാജാ 
ഇതി ദശേമാനി 
ശോണിതസ്ഥാപനാനി 
ഭവന്തി .

1. मधु തേൻ
2. मधुक ഇരട്ടിമധുരം
3. रुधिर കുങ്കുമപ്പൂവ്
4. मोचरस ഇലവിൻ പശ
5. मृत्कपाल മാടോട്
6. लोध्र പാച്ചോറ്റി
7. गैरिक കാവിമണ്ണ്
8. प्रियङ्गु ഞാഴൽപ്പൂവ്
9. शर्करा പഞ്ചസാര
10. लाजा മലര്

इति दशेमानि शोणितस्थापनानि भवन्ति ।
(hemostatics)

शोणितस्थापन कर्म

शोणितस्य दुष्टस्य दुष्टिमपहृत्य तत् प्रकृतौ 
स्थापयति इति *शोणितस्थापनम्* ।
( चक्रपाणि )

According to commentator
आचार्यः चक्रपाणि , शोणितस्थापन कर्म 
means, removing the दुष्टि of शोणित
and bringing it back to normal.

शोणितस्थापन कर्म can be explained
as follows,

1. Removing the दुष्टि of vitiated 
    शोणित and bringing it back to 
     normal ( रक्तशोधन )
2. Arresting the excessive flow of 
    शोणित । ( रक्तस्तंभन )
3. Increasing the decreased
    quantity of शोणित and bringing it
     back to normal. ( रक्तवर्धन )

ആസ്യ പാകം ശമിക്കുംഈ കഷായം ഗണ്ഡൂഷത്തിനും നല്ലതാണ്.


सप्तच्छदोशीरपटोलमुस्ता
हरीतकीतिक्तकरोहिणीभिः ।
यष्ट्याह्वराजद्रुमचन्दनैश्च
क्वाथं पिबेत् पाकहरं मुखस्य ॥
 സപ്തച്ഛദോശീരപടോലമുസ്താ
ഹരിതകീതിക്തകരോഹിണീഭിഃ
യഷ്ട്യാഹ്വരാജദ്രുമ ചന്ദനൈശ്ച
ക്വാഥം പിബേത് പാകഹരം മുഖസ്യ
ഏഴിലമ്പാലതൊലി
രാമച്ചം
പടവലം
മുത്തങ്ങ
കടുക്കതൊണ്ട്
കിരിയാത്ത/ പുത്തിരിചുണ്ടവേര്
കടുകുരോഹിണി
ഇരട്ടിമധുരം'
കൊന്നതൊലി
ചന്ദനം
ഇവകൊണ്ടുള്ള കഷായം സേവിക്കുക. ആസ്യ പാകം ശമിക്കും
ഈ കഷായം ഗണ്ഡൂഷത്തിനും നല്ലതാണ്.
അല്പം തിക്തകഘൃതവും തേനും ചേർത്ത് ഗണ്ഡൂഷം ചെയ്യുക

കഷായം ചെറുചൂടോടെ സേവിച്ചാൽ പീനസോപദ്രവം ശമിക്കും


मण्डूकपर्णीमरिच -
कुलत्थैस्साधु साधित : ।
कषायः पीनसार्तिघ्नः
कोष्णाम्बु पिबतां नृणाम् ॥
മണ്ഡുകപർണീമരിച-
കുലത്ഥൈസ്സാധു സാധിതം
കഷായം പീനസാർ ത്തിഘ്നം
കോഷ്ണാംബു പിബതാം നൃണാം
മുത്തിൾ കുരുമുളക്,പഴമുതിരപരിപ്പ്, ഇവ കൊണ്ടുള്ള കഷായം ചെറുചൂടോടെ സേവിച്ചാൽ പീനസോപദ്രവം ശമിക്കും

കഷായം തേൻ ചേർത്തു സേവിച്ചാൽ വായിലെ രോഗങ്ങൾ ശമിക്കും


पटोलशुण्ठीत्रिफलाविशाला-
त्रायन्तितिक्ताद्विनिशामृतानाम् ।
पीतः कषायो मधुमान्निहन्त्ति
मुखेस्थितां चास्य गदानशेषान् ॥

പടോലശുണ്ഠിത്രിഫലാവിശാലാ -
ത്രായന്തിതിക്താദ്വിനിശാമുതാനാം
പീത:കഷായോ മധു മാൻ നിഹന്തി
മുഖേസ്ഥിതാനാം ചാസ്യ ഗദാനശേഷാൻ
പടവലം
ചുക്ക്
ത്രിഫല മൂന്നും
കാട്ടുവെള്ളരിവേര്
ബ്രഹ്മി
കടുകുരോഹിണി 
വരട്ടുമങ്ങൾ
മരമഞ്ഞൾതൊലി
ചിറ്റമൃത്
ഇവ കൊണ്ടുള്ള കഷായം തേൻ ചേർത്തു സേവിച്ചാൽ വായിലെ രോഗങ്ങൾ ശമിക്കും

शूलप्रशमन महाकषायं


ഇക്ഷുർ മൂത്രജനനാനാം
इक्षुर्मूत्रजननानाम् ।
മൂത്രത്തെ ഉണ്ടാക്കുന്ന ദ്രവ്യങ്ങളിൽ കരിമ്പ് അഗ്ര്യമാണ് -

शूलप्रशमन महाकषायं

पिप्पली पिप्पलीमूल चव्य चित्रक
शृङ्गवेर मरिचाजमोदाजगन्धाजाजी
गण्डीराणीति दशेमानि शूलप्रशमनानि
भवन्ति ।
( चरकसंहिता। ;  सू्त्रस्थानम् )

പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലചവ്യചിത്രക
ശൃംഗവേരമരിചാജമോദാജ-
ഗന്ധാജാജി ഗണ്ഡീരാണീതി 
ദശേമാനി ശൂലപ്രശമനാനി
ഭവന്തി.

1. पिप्पली        തിപ്പലി
2. पिप्पलीमूल   കാട്ടുതിപ്പലിവേര്
3. चव्य            കാട്ടുമുളകിൻവേര്
4. चित्रक           കൊടുവേലി
5. शृङ्गवेर         ചുക്ക്
6. मरिच           കുരുമുളക്
7. अजमोद       അയമോദകം
8. अजगन्ध       ആട്നാറിവേള
9. अजाजी        ജീരകം
10. गण्डीर          മാങ്ങാനാറി

इति दशेमानि शूलप्रशमनानि भवन्ति।
(anti-spasmodics)

अङ्गमर्दप्रशमन महाकषायम्


മന്ദകം ദധ്യഭിഷ്യന്ദകരാണാം
मन्दकं दध्यभिष्यन्दकराणाम् ।
അഭിഷ്യന്ദത്തെ ഉണ്ടാക്കുന്നവയിൽ
ഉറകൂടാത്ത തൈര് ആണ് മുമ്പിൽ - അഭിഷ്യന്ദം = സ്രോതസ്സുക്കളിൽ നുലവ്

अङ्गमर्दप्रशमन महाकषायम्

विदारीगन्धापृश्निपर्णीबृहती
कण्टकारिकैरण्डकाकोली
चन्दनोशीरैलामधुकानीति
दशेमान्यङ्गमर्दप्रशमनानि भवन्ति ।
( चरकसंहिता ; सूत्रस्थानम् )

വിദാരീഗന്ധാപൃശ്നിപർണ്ണീബൃഹതീ
കണ്ടകാരികൈരണ്ഡകാകോളീ
ചന്ദനോശീരൈലാമധുകാനീതി ദശേമാന്യംഗമർദ്ദപ്രശമനാനി ഭവന്തി .

1. विदारीगन्धा മൂവില
2. पृश्निपर्णी ഓരില
3. बृहती ചെറുവഴുതിന
4. कण्टकारिक കണ്ടകാരിച്ചുണ്ട
5. एरण्ड ആവണക്ക്
6. काकोली കാകോളി
7. चन्दन ചന്ദനം
8. उशीर രാമച്ചം
9. एला ഏലത്തരി
10. मधुका ഇരട്ടിമധുരം

इति दशेमानि अङ्गमर्दप्रशमनानि भवन्ति ।
(relieving body-ache)

കാലം ഉഷ്ണമായിരിക്കുന്നതിനാൽഅപ്പോൾ ( ഗ്രീഷ്മത്തിൽ ) കോപിക്കുന്നില്ല.

चीयते लघुरूक्षाभिरोषधीभिःसमीरणः॥ २५
तद्विधस्तद्विधे देहे कालस्यौष्ण्यान्न कुप्यति।
( अ हृ सू दोषभेदीयम् )

लघुरूक्षाभि: ओषधीभिःतद्विध: समीरणः
तद्विधे देहे चीयते कालस्य औष्ण्यात् न 
कुप्यति ।

ചീയതേ ലഘുരൂക്ഷാഭി:
ഓഷധീഭി: സമീരണ:
തദ്വിധസ്തദ്വിധേ ദേഹേ 
കാലസ്യൌഷ്ണ്യാന്ന കുപ്യതി .

( ഗ്രീഷ്മത്തിൽ ) ലഘുരൂക്ഷഗുണ
ങ്ങളോട് കൂടിയിരിക്കുന്ന ഭക്ഷണം
( സസ്യങ്ങൾ ) ഉപയോഗിക്കുന്നതു
കൊണ്ട് ലഘുരൂക്ഷഗുണങ്ങളുള്ള 
വാതം ലഘുരൂക്ഷഗുണങ്ങളുള്ളതാ
യിരിക്കുന്ന ദേഹത്തിൽ ചയിക്കുന്നു.
കാലം ഉഷ്ണമായിരിക്കുന്നതിനാൽ
അപ്പോൾ ( ഗ്രീഷ്മത്തിൽ ) കോപി
ക്കുന്നില്ല.

In ग्रीष्म , वात undergoes only चय
(mild increase) because the food
materials ( vegetations ) that are
used then, possess lightness 
(easily digestible) and dryness
and the same condition exists
inside the body also. It does not 
undergo प्रकोप (profound increase) 
because of the heat of the season.

शीतप्रशमन महाकषायं


ആവികം സർപിരഹൃദ്യാനാം
आविकंसर्पिरहृद्यानाम् ।
ഹൃദ്യമല്ലാത്ത ദ്രവ്യങ്ങളിൽ കുറിയാട്ടിൻ നെയ്യ് മുമ്പനാണ്. 

शीतप्रशमन महाकषायं

तगरागुरुधान्यकशृङ्गवेरभूतीकवचा
कण्टकार्यग्निमन्थश्योनाकपिप्पल्य 
इति दशेमानि शीतप्रशमनानि भवन्ति ।
( चरकसंहिता ; सूत्रस्थानम् )

തഗരാഗുരുധാന്യകശൃംഗവേര
ഭൂതീകവചാകണ്ടകാര്യഗ്നിമന്ഥ
ശ്യോനാകപിപ്പല്യ ഇതി ദശേമാനി
 ശീതപ്രശമനാനി ഭവന്തി.

1. तगरा തകരം
2. अगुरु അകിൽ
3. धान्यक കൊത്തമല്ലി
4. शृङ्गवेर ചുക്ക്
5. भूतीक നിലവേപ്പ്
6. वचा വയമ്പ്
7. कण्टकारी കണ്ടകാരിച്ചുണ്ട
8. अग्निमन्थ മുഞ്ഞ
9. श्योनाक പലകപ്പയ്യാനി
10. पिप्पली തിപ്പലി

इति दशेमानि शीतप्रशमनानि भवन्तिl

उदर्दप्रशमन महाकषायम्


മഹിഷീക്ഷീരം സ്വപ്നജനനാനാം
महिषीक्षीरं स्वप्नजननानाम् । ।
ഉറക്കമുണ്ടാക്കുന്ന വയിൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ് എരുമപ്പാൽ

उदर्दप्रशमन महाकषायम्

तिन्दुकप्रियालबदरखदिरकदर
सप्तपर्णाश्वकर्णार्जुनासनारिमेदा
इति दशेमान्युदर्दप्रशमनानि भवन्ति 
( चरकसंहिता ; सूत्रस्थानम् )

തിന്ദുകപ്രിയാളബദരഖദിരകദര
സപ്തപർണാശ്വകർണാർജുനാ-
സനാരിമേദാഇതി ദശേമാന്യു-
ദർദപ്രശമനാനി ഭവന്തി.

1. तिन्दुक പനച്ചി
2. प्रियाल മുരൾമരം
3. बदर ലന്ത
4. खदिर കരിങ്ങാലി     
5. कदर വെൺകരിങ്ങാലി
6. सप्तपर्णा ഏഴിലമ്പാല
7. अश्वकर्णा അശ്വകർണ്ണാ
                     ( Dipterocarpus alatus )
8. अर्जुना നീർമരുത്
9. असना വേങ്ങ
10. अरिमेदा കരിവേലം

इति दशेमान्युदर्दप्रशमनानि भवन्ति।
(pacifying allergies)

വ്രണഘ്നീ പിനസാപഹാ


कटुत्रयीसमानांशा
व्रणघ्नी पीनसापहा ।
कषायचूर्णलेहाद्यै -
स्सेविता निशि सादरम् ॥
കടുത്രയീസമാനാംശാ
വ്രണഘ്നീ പിനസാപഹാ
കഷായചൂർണലേഹാദ്യൈ-
സ്സേവിതാ നിശി സാദരം

മഹിഷീക്ഷീരം സ്വപ്നജനനാനാം


മഹിഷീക്ഷീരം സ്വപ്നജനനാനാം
महिषीक्षीरं स्वप्नजननानाम् । ।
ഉറക്കമുണ്ടാക്കുന്ന വയിൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ് എരുമപ്പാൽ

उदर्दप्रशमन महाकषायम्

तिन्दुकप्रियालबदरखदिरकदर
सप्तपर्णाश्वकर्णार्जुनासनारिमेदा
इति दशेमान्युदर्दप्रशमनानि भवन्ति 
( चरकसंहिता ; सूत्रस्थानम् )

തിന്ദുകപ്രിയാളബദരഖദിരകദര
സപ്തപർണാശ്വകർണാർജുനാ-
സനാരിമേദാഇതി ദശേമാന്യു-
ദർദപ്രശമനാനി ഭവന്തി.

1. तिन्दुक പനച്ചി
2. प्रियाल മുരൾമരം
3. बदर ലന്ത
4. खदिर കരിങ്ങാലി     
5. कदर വെൺകരിങ്ങാലി
6. सप्तपर्णा ഏഴിലമ്പാല
7. अश्वकर्णा അശ്വകർണ്ണാ
                     ( Dipterocarpus alatus )
8. अर्जुना നീർമരുത്
9. असना വേങ്ങ
10. अरिमेदा കരിവേലം

इति दशेमान्युदर्दप्रशमनानि भवन्ति।
(pacifying allergies)

दाहप्रशमन महाकषायं


आमकपित्थमकण्ठ्यानाम् ।
ആമകപിത്ഥമകണ്ഠ്യാനാം
ഒച്ചക്കു കേടുവരുത്തുന്ന ദ്രവ്യങ്ങളിൽ മുമ്പനാണ് മൂക്കാത്ത വ്ലാങ്കായ
@@@@@@@@@@


दाहप्रशमन महाकषायं

लाजाचन्दनकाश्मर्यफलमधूकशर्करा
नीलोत्पलोशीरसारिवागुडूचीह्रीबेराणीति 
दशेमानि दाहप्रशमनानि भवन्ति ।
( चरकसंहिता ; सूत्रस्थानम् )

ലാജാചന്ദനകാശ്മര്യഫലമധൂക
ശർക്കരനീലോല്പലോശീരശാരിബാ
ഗുഡൂചീഹ്രീബേരാണീതി ദശേമാനി 
ദാഹപ്രശമനാനി ഭവന്തി .

1. लाजा മലര്
2. चन्दन ചന്ദനം
3. काश्मर्यफल കുമിഴിൻ പഴം
4. मधूक ഇലിപ്പ
5. शर्करा പഞ്ചസാര         
6. नीलोत्पल നീലോല്പലം
7. उशीर രാമച്ചം
8. सारिवा നന്നാറിക്കിഴങ്ങ്
9. गुडूची ചിറ്റമൃത്
10. ह्रीबेरा ഇരിവേലി

इति दशेमानि दाहप्रशमनानि भवन्ति ।
(pacifying burning sensation)

അപസ്മാരം ശമിക്കും


त्रिकटुत्रिफलादारु -
हिङ्गुसौवर्चलं वचा ।
कषायं क्षौद्रसंयुक्त -
मपस्मारविनाशनम् ॥
ത്രികടുത്രിഫലാദാരു -
ഹിങ്ഗുസൌവർച്ച ലം വചാ
കഷായംക്ഷൌദ്രസംയുക്ത-
മപസ്മാരവിനാശനം
ചുക്ക്
കുരുമുളക്
തിപ്പലി
കടുക്കതൊണ്ട്
നെല്ലിക്കാതൊണ്ട്
താന്നിക്കാതൊണ്ട്
ദേവതാരം
കായം
തുവർച്ചിലയുപ്പ്
വയമ്പ്
ഇവ കൊണ്ടുള്ള കഷായം തേൻ മേമ്പൊടി ചേർത്തു സേവിച്ചാൽ അപസ്മാരം ശമിക്കും.
(ഇത് ഒരു വിശേഷ വിധിയാണ് കായവും തുവർച്ചിലയുപ്പും മേമ്പൊടി ആയിട്ടല്ല പതിവ്)

दशेमानि श्रमहराणि

दशेमानि श्रमहराणि

द्राक्षा खर्जूर प्रियाल बदर दाडिम
फल्गु परूषकेक्षु यव षष्टिका 
इति दशेमानि श्रमहराणि भवन्ति ।
( चरकसंहिता ; सूत्रस्थानम् )

ദ്രാക്ഷാഖർജൂരപ്രിയാളബദര
ഡാഡിമഫല്ഗുപരൂഷകേക്ഷു
യവഷഷ്ടികേഷു ഇതി 
ദശേമാനി ശ്രമഹരാണി ഭവന്തി.

1. द्राक्षा മുന്തിരി
2. खर्जूर ഈത്തപ്പഴം
3. प्रियाल മുരൾമരക്കായ
4. बदर ലന്തപ്പഴം
5. दाडिम ഉറുമാമ്പഴം
6. फल्गु അത്തിപ്പഴം
7. परूषक ചിറ്റീന്തൽ
8. इक्षु കരിമ്പ്
9. यव യവം
10. षष्टिका നവരയരി

इति दशेमानि श्रमहराणि भवन्ति।
(relieving fatigue)

പുത്രം സൂതേ ക്ഷണാദ്വധു :


ത്രിഫലായാ കഷായത്തെ
നെയ്യുമായ് പരുകീടിനാൽ
അധികം നോവുകൂടാതെ
പുത്രം സൂതേ ക്ഷണാദ്വധു :

ബാലസ്യ മൂർച്ഛാമപഹന്തി സദ്യ:


उशीरजम्ब्वाम्रवटप्ररोहै:
क्वाथो रसो वा मधुसंप्रयुक्तम् ।
पित्तज्वरं छर्द्यतिसारतृष्णा
बालस्य मूर्छामपहन्ति सद्यः॥
ഉശീരജംബ്വാമ്രവടപ്രരോഹൈ:
ക്വാഥോ രസോ വാ മധു സംപ്രയുക്തം
പിത്തജ്വരം ഛർദ്യതിസാരതൃഷ്ണാ
ബാലസ്യ മൂർച്ഛാമപഹന്തി സദ്യ:

കുട്ടികൾക്കുണ്ടാകുന്ന ഛർദ്ദിയും അതിസാരവും ശമിക്കും


विल्वमूलजले सिद्धं 
लाजमिश्रपयः शिशु : I
पिबेत् क्षौद्रेण संयुक्तं
छर्द्यतीसारनाशनम् ॥
വില്വമൂലജലേ സിദ്ധം
ലാജമിശ്രപയ: ശിശു :
പിബേത് ക്ഷൌദ്രേണ സംയുക്തം
ഛർദ്യതീസാരനാശനം
കൂവളത്തിൻവേരും മലരും കൂടി കഷായം വെച്ച് അതിൽ തേനും ചേർത്ത് സേവിപ്പിച്ചാൽ കുട്ടികൾക്കുണ്ടാകുന്ന ഛർദ്ദിയും അതിസാരവും ശമിക്കും

सर्वोन्मादे पिबेदिदम्


कृष्णाकशेरुखर्जूर -
विदार्यामलकंवरी ।
शर्करामधुसर्पिश्च 
सर्वोन्मादे पिबेदिदम् ॥
കൃഷ്ണാകശേരുഖർജൂര - 
വിദാര്യാമലകംവരീ
ശർക്കരാമധുസർപിശ്ച
സർവോന്മാദെ പിബേദിദം
തിപ്പലി, കഴിമുത്തങ്ങ, ഈന്തപ്പഴം പാൽമുതക്ക്, നെല്ലിക്കാതൊണ്ട് ശതാവരിക്കിഴങ്ങ് ഇവ കൊണ്ടുള്ള കഷായം യുക്തം പോലെ പഞ്ചസാര, തേൻ നെയ്യ് ഇവ ചേർത്തു സേവിക്കുന്നത് എല്ലാവിധ ഉന്മാദങ്ങൾക്കും ഹിതമാണ്.

बालस्य मूर्छामपहन्ति सद्यः


उशीरजम्ब्वाम्रवटप्ररोहै:
क्वाथो रसो वा मधुसंप्रयुक्तम् ।
पित्तज्वरं छर्द्यतिसारतृष्णा
बालस्य मूर्छामपहन्ति सद्यः॥
ഉശീരജംബ്വാമ്രവടപ്രരോഹൈ:
ക്വാഥോ രസോ വാ മധു സംപ്രയുക്തം
പിത്തജ്വരം ഛർദ്യതിസാരതൃഷ്ണാ
ബാലസ്യ മൂർച്ഛാമപഹന്തി സദ്യ:

जानीयात्कर्माणि च पृथक्पृथक्

इति प्रायेण दोषाणां स्थानान्यविकृतात्मनाम्॥१८
व्यापिनामपि जानीयात्कर्माणि च पृथक्पृथक्।
( अ हृ सू दोषभेदीयम् )

व्यापिनाम् अपि अविकृतात्मनाम् दोषाणां
प्रायेण स्थानानि कर्माणि च पृथक् पृथक्
इति जानीयात् ।

ഇതി പ്രായേണ ദോഷാണാം സ്ഥാനാന്യവികൃതാത്മനാം
വ്യാപിനാമപി ജാനീയാത്
കർമ്മാണി ച പൃഥക്പൃഥക് .

ദേഹവ്യാപികളാണെങ്കിലും
വികൃതങ്ങളാകാതിരിക്കുന്ന
ദോഷങ്ങളുടെ വിശേഷസ്ഥാ
നങ്ങളേയും കർമ്മങ്ങളേയും
മേൽ പറഞ്ഞപ്രകാരം പ്രത്യേകം
പ്രത്യേകമായി മനസ്സിലാക്കണം .

പിത്തം പഞ്ചാത്മകം

पित्तं पञ्चात्मकम् तत्र पक्वामाशयमध्यगम्। 
पञ्चभूतात्मकत्वेऽपि यत्तैजसगुणोदयात्॥१०
त्यक्तद्रवत्वं पाकादिकर्मणाऽनलशब्दितम्। 
पचत्यन्नं विभजते सारकिट्टौ पृथक् तथा॥११
तत्रस्थमेव पित्तानां शेषाणामप्यनुग्रहम्। 
करोति बलदानेन पाचकं नाम तत् स्मृतम्॥१२
( अ हृ सू दोषभेदीयम् )

പിത്തം പഞ്ചാത്മകം 
തത്ര പക്വാമാശയമദ്ധ്യഗം 
പഞ്ചഭൂതാത്മകത്വേപി
യത്തൈജസഗുണോദയാൽ
ത്യക്തദ്രവത്വം പാകാദി
കർമ്മണാനലശബ്ദിതം 
പചത്യന്നം വിഭജതേ 
സാരകിട്ടൌ പൃഥക് തഥാ
തത്രസ്ഥമേവ പിത്താനാം ശേഷാണാമപ്യനുഗ്രഹം 
കരോതി ബലദാനേന
പാചകം നാമം തത് സ്മൃതം .

പിത്തം അഞ്ചു വിധമാകുന്നു.
1. പാചകം 
2. രഞ്ജകം 
3. സാധകം
4. ആലോചകം
5. ഭ്രാജകം.
പാചകം എന്ന പിത്തം പക്വാശ
യത്തിന്റെയും ആമാശയത്തി
ന്റെയും മദ്ധ്യത്തിൽ സ്ഥിതി
ചെയ്യുന്നു. 
അത് പഞ്ചഭൂതാത്മകമാണെങ്കിലും ആഗ്നേയമായ ഗുണത്തിന്റെ ശക്തി
വിശേഷത്താൽ ദ്രവസ്വഭാവമുള്ളതല്ല.
അന്നപാകം മുതലായ കർമ്മം
ചെയ്യുന്നതിനാൽ അഗ്നി എന്ന്
പറയപ്പെടുന്നു . അത് അന്നത്തെ
പചിപ്പിക്കുകയും സാരകിട്ടങ്ങളെ
വേർതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
സ്വസ്ഥാനത്തിരുന്നു കൊണ്ട്
ശേഷമുള്ള നാല് പിത്തങ്ങൾക്കും
ബലം കൊടുക്കുന്നു. അന്നത്തെ
പചിപ്പിക്കുകയാൽ പാചകപിത്തം
എന്ന് പറയുന്നു.

രഞ്ജകപിത്തം

आमाशयाश्रयं पित्तं रञ्जकं रसरञ्जनात्।
( अ हृ सू दोषभेदीयम् )

ആമാശയാശ്രയം പിത്തം 
രഞ്ജകം രസരഞ്ജനാൽ.

ആമാശയത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന
പിത്തം അന്നരസത്തെ രക്തമാക്കു
ന്നതിനാൽ അതിനെ രഞ്ജകപിത്തം
എന്ന് പറയുന്നു.

സാധകപിത്തം ഹൃദയത്തിൽ

बुद्धिमेधाभिमानाद्यैरभिप्रेतार्थसाधनात्॥१३॥ 
*साधकं* हृद्गतं पित्तं।
( अ हृ सू दोषभैदीयम् )

हृद्गतं पित्तं बुद्धिमेधाभिमानाद्यै:
अभिप्रेतार्थसाधनात् साधकं।

ബുദ്ധിമേധാഭിമാനാദ്യൈ:
അഭിപ്രേതാർത്ഥസാധനാത്
സാധകം ഹൃദ്ഗതം പിത്തം.

സാധകപിത്തം ഹൃദയത്തിൽ
( മനസ്സിനെ ആശ്രയിച്ച് )സ്ഥിതി 
ചെയ്യുന്നു. ബുദ്ധി ,ധാരണാശക്തി , 
അഭിമാനം മുതലായവ കൊണ്ട് 
ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന കാര്യങ്ങളെ സാധിപ്പി
ക്കുന്നത് കൊണ്ട് *സാധകം* എന്ന് പേരുള്ളതാകുന്നു .

दृक्स्थं रूपालोचनतः आलोचकं

रूपालोचनतः स्मृतम्। 
दृक्स्थमालोचकं त्वक्स्थं भ्राजकं भ्राजनात्वचः॥
( अ हृ सू दोषभेदीयम् )

दृक्स्थं रूपालोचनतः आलोचकं
त्वक्स्थं त्त्वचः भ्राजनात् भ्राजकं स्मृतम् ।

രൂപാലോചനതഃ സ്മൃതം.
ദൃക്‌സ്ഥമാലോചകം ത്വക്‌സ്ഥം 
ഭ്രാജകം ഭ്രാജനാത്വചഃ .

ദൃഷ്ടിയിലിരിക്കുന്ന പിത്തം രൂപ
ങ്ങളെതിരിച്ചറിയുന്നതിന് വേണ്ട 
ആലോചനാശക്തി നല്കുന്നതി
നാൽ ആലോചകം എന്നും  
ത്വക്കിലിരിക്കുന്ന പിത്തം തൊലി
ക്ക് ശോഭയുണ്ടാക്കുന്നതിനാൽ
ഭ്രാജകം എന്നും പറയുന്നു.

मूत्रविरजनीय महाकषायं


കുക്കുടൊ ബല്യാനാം
कुक्कुटो बल्यानाम् ।
ബലം നൽകുന്നവയിൽ വെച്ച് കോഴി മാംസം ശ്രേഷ്ഠമാണ്.

मूत्रविरजनीय महाकषायं

पद्मोत्पलनलिनकुमुदसौगन्धिक
पुण्डरीकशतपत्रमधूकप्रियङ्गु
धातकीपुष्पाणीति दशेमानि 
मूत्रविरजनीयानि भवन्ति।
( चरकसंहिता ; सूत्रस्थानम् )

പത്മോല്പലനളിനകുമുദസൗഗന്ധിക
പുണ്ഡരീകശതപത്രമധൂകപ്രിയംഗു
ധാതകീപുഷ്പാണീതി ദശേമാനി 
മൂത്രവിരാജനീയാനി ഭവന്തി .

1. पद्म വെള്ളത്താമര
2. उत्पल നീലത്താമര
3. नलिन മഞ്ഞത്താമര
4. कुमुद ആമ്പൽ
5. सौगन्धिक സൌഗന്ധികം
6. पुण्डरीक പുണ്ഡരീകം
7. शतपत्र ശതപത്രം
ഇവ ഏഴും താമരയുടെ വകഭേദങ്ങൾ .
8. मधूक ഇലിപ്പപ്പൂവ്
9. प्रियङ्गु ഞാഴൽപ്പൂവ്
10.धातकीपुष्पा താതിരിപ്പൂവ്

इति दशेमानि मूत्रविरजनीयानि भवन्ति।

ഗർഭിണികൾക്കുണ്ടാകുന്ന ഛർദ്ദി ശമിക്കും


विल्वलामज्जलाजाम्बु
पिबेच्छर्द्दिषु गर्भिणी ॥
വില്വലാമജ്ജലാജാംബു
പിബേച്ഛർദ്ദിഷു ഗർഭിണീ
കൂവളത്തിൻവേര്,രാമച്ചം മലര് ഇവ കൊണ്ടു തയ്യാറാക്കിയ കഷായം പലവട്ടമായി സേവിച്ചാൽ ഗർഭിണികൾക്കുണ്ടാകുന്ന ഛർദ്ദി ശമിക്കും

ഗർഭിണീശ്വാസകാസജിത്


हरीतकी वचा शुण्ठी
भार्ङ्गी च कटुरोहिणी ।
गुळेन सह संयुक्तं
गर्भिणीश्वासकासजित् ॥
ഹരീതകീവചാ ശുണ്ഠീ
ഭാർങ്ഗീ ച കടുരോഹിണീ
ഗുളേന സഹ സംയുക്തം
ഗർഭിണീശ്വാസകാസജിത്

ഗർഭിണിയുടെ ജ്വരം ശമിക്കും


पयस्याशारिबापाठा -
तोयतोयदनागरै : ।
शृतं शीते पिबेद्वारि
गर्भिणीज्वरसूदनम् ॥
പയസ്യാശാരിബാപാഠാ
തോയതോയദനാഗരൈ:
ശൃതം ശീതേ പിബേദ്വാരി
ഗർഭിണീജ്വരസൂദനം
അടപതിയൻകിഴ ങ്ങ്
നറുനീണ്ടിക്കിഴങ്ങ്
പാടക്കിഴങ്ങ്
ഇരുവേലി
മുത്തങ്ങകിഴങ്ങ്
ചുക്ക്
ഇവ കഷായം വെച്ച് ആറിയതിനു ശേഷം സേവിക്കുക.
ഗർഭിണിയുടെ ജ്വരം ശമിക്കും

पुरीषसङ्ग्रहणीय कषायं

अग्र्यसंग्रहणीयम्
(अ सं सू अ १३ )
लवणरसमन्नद्रव्यरुचिकराणाम् ।
അഗ്ര്യസംഗ്രഹണീയം
(അ സം സൂ അ 13)
ലവണരസമന്നദ്രവ്യരുചികരാണാം .
ആഹാരത്തിന്നുപയോയിക്കുന്ന ദ്രവ്യങ്ങൾക്കു രുചിയുണ്ടാക്കുന്ന വയിൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ് ഉപ്പ്'

पुरीषसङ्ग्रहणीय कषायं
प्रियङ्ग्वनन्ताम्रास्थिकट्वङ्ग
लोध्रमोचरससमङ्गाधातकीपुष्प
पद्मापद्मकेशराणीति दशेमानि
पुरीषसङ्ग्रहणीयानि भवन्ति।
( चरकसंहिता ; सूत्रस्थानम् )

പ്രിയഗ്വനന്താമ്രാസ്ഥികട്വംഗലോധ്ര
മോചരസസമംഗാധാതകീപുഷ്പ
പത്മപത്മമകേസരാണീതി ദശേമാനി
പുരീഷസംഗ്രഹണീയാനി ഭവന്തി.

1. प्रियङ्गु ഞാഴൽപ്പൂവ്
2. अनन्ता കൊടുത്തൂവ
3. आम्रास्थि മാങ്ങയണ്ടി
4. कट्वङ्ग പലകപ്പയ്യാനി
5. लोध्र പാച്ചോറ്റി
6. मोचरस ഇലവിൻപശ
7. समङ्गा തൊട്ടാവാടി
8. धातकीपुष्प താതിരിപ്പൂവ്
9. पद्मा താമര
10. पद्मकेशरं താമരയല്ലി