Vilvadi gulika- विल्वादि गुलिक

Vilvadi gulika- विल्वादि गुलिक

" बिल्वस्य मूलं सुरसस्य पुष्पं

फलं करञ्जस्य नतं सुराहृम्। 

फलत्रयं व्योषनिशाद्वयं च 

बस्तस्य मूत्रेण सुसूक्ष्मपिष्टम् ॥

भुजङ्गलूतोन्दुरवृश्चिकाद्यैर

विषूचिकाजीर्णगरज्वरैश्च । 

आर्तान्नरान् भूतविधर्षितांश्च

स्वस्थीकरोत्यञ्जनपाननस्यैः।"

(अष्टांगहृदयं ; उत्तरस्थानं )

1. विल्वस्य मूलं 

2. सुरसस्य पुष्पं

3. करञ्जस्य फलं

4. नतं 

5. सुराहृम्

6. हरीतकी

7. आमलकी

8. विभीतकी 

9. शुण्ठी

10. मरिचं 

11. पिप्पलि

12. निशा

13. दार्व्वी ।

विल्वमूलादिकं छागमूत्रेण सुसूक्ष्मपिष्टं गुडिका

भुजङ्गविषं , लूताविषं , उन्दुरु विषं , वृश्चिकाविषं च स्वस्थयति । विषूचिका ,अजीर्णं , गरं , ज्वरं , भूतोपद्रवांश्च हरति । विल्वादि गुडिक ‌अञ्जनं , पानं , नस्यं च उपयुज्यते। 

*വില്വാദി ഗുളിക*

" വില്വസ്യ മൂലം സുരസസ്യ പുഷ്പം

 ഫലം കരഞ്ജസ്യ നതം സുരാഹ്വം

 ഫലത്രയം വ്യോഷനിശാദ്വയം ച

 ബസ്തസ്യ മൂത്രേണ 

 സുസൂക്ഷ്മപിഷ്ടം 

 ഭുജംഗലൂതോന്ദുരവൃശ്ചികാദ്യൈർ

 വിഷൂചികാജീർണഗരജ്വരൈശ്ച 

 ആർത്താൻ നരാൻ 

 ഭൂതവിധർഷിതാംശ്ച

 സ്വസ്ഥീകരോത്യഞ്ജനപാനനസ്യൈ:"

 (അഷ്ടാംഗഹൃദയം ; ഉത്തരസ്ഥാനം )

1. കൂവളവേര്

2. തുളസിക്കതിർ

3. ഉങ്ങിൻ കുരു

4. തകരം

5. ദേവതാരം

6. കടുക്ക

7. നെല്ലിക്ക

8. താന്നിക്ക

9. ചുക്ക്

10. കുരുമുളക്

11. തിപ്പലി

12. മഞ്ഞൾ

13. മരമഞ്ഞൾ

ഇവ സമം ആട്ടിൻ മൂത്രത്തിൽ സുസൂക്ഷ്മമായി (ആറ് യാമം ) അരച്ച്

ഗുളികയുരുട്ടി ഉണക്കി സൂക്ഷിക്കുക .

സർപ്പവിഷം , ചിലന്തിവിഷം , 

എലിവിഷം, തേൾ വിഷം ഇവയും 

വിഷൂചിക, അജീർണ്ണം,ഗരം , ജ്വരം , 

ഭൂതഗ്രഹ പീഢ ഇവയും ശമിക്കും . സേവിക്കാനും ,അഞ്ജനത്തിനും , 

നസ്യത്തിനും ഉപയോഗിക്കാം .

ചെപ്പു ഞെരിഞ്ഞിൽ, ചെമ്പു ഞെരിഞ്ഞിൽ, പടർച്ചുണ്ട, Indigofera linnaei

भूपाटली

 भूताली , रक्तपुष्पिका 

ചെപ്പു ഞെരിഞ്ഞിൽ, ചെമ്പു ഞെരിഞ്ഞിൽ, പടർച്ചുണ്ട

Tamil: Sheppunerunji 

Indigofera linnaei   

 Fabaceae

भूपाटली कटूष्णा च पारदे सुप्रयोजिका ||

                                              (राजनिघण्टु)

Whole plant Useful as a Diuretic, Twak vikaras ,krimi,pithavikaras, abdominal problems etc..

A plant found abundantly on Maruthuvazhum Malai, Kanyakumari

By Dr.Ajayan Sir

തുവർച്ചിലയുപ്പ് - सौवर्चलं लवणं

തുവർച്ചിലയുപ്പ് - सौवर्चलं लवणं

"लघु सौवर्चलं हृद्यं सुगन्ध्युद्गारशोधनम्॥

कटुपाकं विबन्धघ्नं दीपनीयं रुचिप्रदम्।"

( अ . ह्रृ .सू . स्था : अ . स्व . वि. )

सौवर्चलं लवणं ; लघु , हृद्यं , सुगन्धि , 

उद्गारशोधनम् , पाके कटु , विबन्धघ्नं ,

दीपनीयं , रुचिप्रदम् च ।

" ലഘു സൗവർച്ചലം ഹൃദ്യം സുഗന്ധ്യുദ്ഗാരശോധനം

കടുപാകം വിബന്ധഘ്നം

ദീപനീയം രുചിപ്രദം."

തുവർച്ചിലയുപ്പ് ലഘുവും ഹൃദ്യവും

ആണ് . സുഗന്ധത്തോട് കൂടിയതാണ് .

ഉദ്ഗാര ശുദ്ധിയെ ഉണ്ടാക്കുന്നു . 

പാകത്തിൽ എരിവ് രസമാണ് . സ്രോതോബന്ധത്തെ ശമിപ്പിക്കും .

ദീപനത്തെ ഉണ്ടാക്കുന്നതും 

രുചികരവുമാണ് .

                    ----------

सौवर्च्चलं = सुवर्च्चलदेशभवलवणम् । 

 पर्यायः : -

अक्षम् , रुचकम् , कृष्णलवणम् ,

 तिलकम् , हृद्यगन्धकम् , रुच्यम् ,

 कौद्रविकम् ।

 

 अस्य गुणाः -

 “सौवर्च्चलं स्याद्रुचकमक्ष्यं पाक्यञ्च तन्मतम् । 

   रुचकं रोचनं भेदि दीपनं पाचनं परम् ॥ सस्नेहवातनुन्नातिपित्तलं विशदं लघु । 

उद्गारशुद्धिदं सूक्ष्मं विबन्धानाहशूलहृत् ॥ ” 

( भावप्रकाशः )

वासकः Justicia beddomei ചിറ്റാടലോടകം Malabar Nut Adhatoda vasica

वासकः Justicia beddomei ചിറ്റാടലോടകം Malabar Nut 

Adhatoda vasica

( Malabar Nut )

Adhatoda vasica.

*Justicia beddomei.

Justicia adhatoda.

"वासको वासिका वासा भिषङ्माता च सिंहिका

सिंहास्यो वाजिदन्ता स्यादाटरूषोऽटरूषकः 

अटरूषो वृषस्ताम्रः सिंहपर्णश्च स स्मृतः।"

( भावप्रकाश निघण्टुः)

1. वासक:

2. वासिका

3. वासा

4. भिषङ्माता

5. सिंहिका

6. सिंहास्य:

7. वाजिदन्ता

8. आटरूष:

9. अटरूषकः

10. अटरूष:

11. वृष:

12. ताम्रः 

13. सिंहपर्ण:

*ആടലോടകം*

"വാസകോ വാസികാ വാസാ

 ഭിഷഗ്മാതാ ച സിംഹികാ

 സിംഹാസ്യോ വാജിദന്താ

 സ്യാദാടരൂഷോऽടരൂഷക:

 അടരൂഷോ വൃഷസ്താമ്ര:

 സിംഹപർണ്ണശ്ച സ : സ്മൃത: "

 1. വാസക:

 2. വാസികാ

 3. വാസാ

 4. ഭിഷക്മാതാ

 5. സിംഹികാ

 6. സിംഹാസ്യ:

 7. വാജിദന്താ

 8. ആടരൂഷ:

 9. അടരൂഷക:

 10. അടരൂഷ:

 11. വൃഷ:

 12. താമ്ര:

 13. സിംഹപർണ്ണ:

കാമിലക്ക്

चिकित्साक्रमं -कामिलाचिकित्सा

श्रेष्ठागुळूचीपिचुमन्ददार्वी -

त्वगज्डटाभिर्विधिना श्रृतम् यत् ।

पथ्याकषाये घृतमाशु हन्या -

त्तत्कामिलांकाळनिशासदृक्षाम् ॥

ത്രിഫല, ചിറ്റമൃത്, വേപ്പിൻതൊലി, മരമഞ്ഞൾതൊലി, കീഴാർനെല്ലി ഇവ കല്ക്കനായി ത്രിഫല കഷായത്തിൽ നൈ കാച്ചുക. കാളരാത്രികല്പയായ കാമിലയെപ്പോലും ഈ നൈ ശമിപ്പിക്കും.

ഇന്തുപ്പ്

🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥

"सैन्धवं तत्र सस्वादु वृष्यं हृद्यं त्रिदोषनुत्॥

लघ्वनुष्णं दृशः पथ्यमविदाह्यग्निदीपनम्।"

( अ . ह्र सू ; अ . स्व . वि.)

तत्र सैन्धवं ; सस्वादु , वृष्यं  ,हृद्यं  ,त्रिदोषनुत् ,

लघु , अनुष्णं, दृशः , पथ्यं ,अविदाहि ,

अग्निदीपनम् च ।

" സൈന്ധവം തത്ര സസ്വാദു 

വൃഷ്യം ഹൃദ്യം ത്രിദോഷനുത്

ലഘ്വനുഷ്ണം ദൃശ: പഥ്യം

വിദാഹ്യഗ്നിദീപനം ."

( അ. ഹൃ .സൂ ; അ. സ്വ. വി )

ഇന്തുപ്പ് അല്പമായ മധുരത്തോട് 

കൂടിയതാണ് . വൃഷ്യവും ഹൃദ്യവും

ആണ് . വാതപിത്തകഫങ്ങളെ ശമി

പ്പിക്കും . ലഘുവും അല്പമായ ഉഷ്ണ

വുമാണ് . കണ്ണിന് ഹിതമാണ് . വിദാഹ

ത്തെ ഉണ്ടാക്കുന്നതല്ല .  അഗ്നിദീപ്തി

കരമാണ് .

🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥🔥

ഉപ്പിന്റെ ഗുണങ്ങൾ

" विष्यन्दि लवणं सर्वं सूक्ष्मं सृष्टमलं विदुः।

वातघ्नं पाकि तीक्ष्णोष्णं रोचनं कफपित्तकृत्। "

सर्वं लवणं - विष्यन्दि , सूक्ष्मं , सृष्टमलं , 

वातघ्नं , पाकि , तीक्ष्णोष्णं , रोचनं ,

कफपित्तकृत् च विदुः।

" വിഷ്യന്ദി ലവണം സർവം 

 സൂക്ഷ്മം സൃഷ്ടമലം വിദു:

 വാതഘ്നം പാകി തീക്ഷ്ണോഷ്ണം

 രോചനം കഫപിത്തകൃത് "

എല്ലാ ഉപ്പുകളും കഫം മുതലായവയെ

സ്രവിപ്പിക്കും . സൂക്ഷ്മ ഗുണമുള്ളതും

മലത്തെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്.

വാത ശമനമാണ് . വ്രണാദികളെ 

പഴുപ്പിക്കും . തീക്ഷ്ണവും ഉഷ്ണവും

ആണ് . രുചിയെ ഉണ്ടാക്കും . 

കഫപിത്തങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിക്കും .

गुडूची - Tinospora cordifolia

गुडूची - Tinospora cordifolia

Heart leaf moon seed .

"गुडूची मधुपर्णी स्यादमृताऽमृतबल्लरी । 

छिन्ना छिन्नरुहा छिन्नोद्भवा वत्सादनीति च । 

जीवन्ती तन्त्रिका सोमा सोमवल्ली च कुण्डली । चक्रलक्षणिका धीरा विशल्या च रसायनी । 

चन्द्रहासी वय:स्था च मण्डली देवनिर्मिता ।"

( भावप्रकाशः)

1. गुडूची 

2.मधुपर्णी

3.अमृता

4. अमृतबल्लरी

5. छिन्ना

6. छिन्नरुहा 

7. छिन्नोद्भवा 

8. वत्सादनी

9. जीवन्ती

10. तन्त्रिका

11. सोमा

12. सोमवल्ली 

13. कुण्डली

14. चक्रलक्षणिका

15. धीरा 

16. विशल्या

17. रसायनी

18. चन्द्रहासा

19. वयस्या

20. मण्डली 

21. देवनिर्म्मिता ।

*ചിറ്റമൃത്*

1. ഗുളൂചി 

2. മധുപർണി

3. അമൃതാ

4. അമൃതവല്ലരി

5. ഛിന്നാ

6. ഛിന്നരുഹാ 

7. ഛിന്നോത്ഭവ

8. വത്സാദനി

9. ജീവന്തീ 

10. തന്ത്രിക

11. സോമ

12. സോമവല്ലി 

13. കുണ്ഡലി

14. ചക്രലക്ഷണികാ

15. ധീരാ

16. വിശല്യ

17. രസായനി

18. ചന്ദ്രഹാസി

19. വയ:സ്ഥാ 

20. മണ്ഡലി

21. ദേവനിർമിതാ.

आरग्वध: - Cassia fistula

आरग्वध:

Cassia fistula.

 Indian Laburnum .

 Golden shower tree 

" आरग्वधो राजवृक्षः 

  शम्याकश्चतुरङ्गुलः ।

  आरेवतव्याधिघात

  कृतमालसुवर्णकाः ॥

  कर्णिकारो दीर्घफलः

  स्वर्णाङ्गः स्वर्णभूषणः"

1. राजवृक्षः

2. श्म्याक: 

3. चतुरङ्गुलः

4. आरेवतः 

5. व्याधिघातः

6. कृतमालः

7. सुवर्णकः

8. कर्णिकारः

9. दीर्घफलः

10. स्वर्णाङ्गः

11. स्वर्णभूषणः

   

*കൊന്ന*

" ആരഗ്വധോ രാജവൃക്ഷ: 

ശമ്യാകശ്ചതുരംഗുല: 

ആരേവതവ്യാധിഘാത

കൃതമാലസുവർണകാ: 

കർണികാരോ ദീർഘഫല:

സ്വർണ്ണാംഗ: സ്വർണ്ണഭൂഷണ: "

1. ആരഗ്വധം

2. രാജവൃക്ഷം

3. ശമ്യാകം

4. ചതുരംഗുലം

5. ആരേവതം

6. വ്യാധിഘാതം

7. കൃതമാല

8. സുവർണ്ണകം

9. കർണികാരം

10. ദീർഘഫലം

11. സ്വർണ്ണാംഗം

12. സ്വർണ്ണഭൂഷണം.

കലേൽമൂലിയൻ - Caralluma geniculata

Endemic plant of Maruthuvazhum Malai, Kanyakumari 

കലേൽമൂലിയൻ

Kallelmoolyan 

Caralluma geniculata

Stem used to reduce appetite

By Dr.Ajayan Sir 

ലകുചം= അയിനിപ്പിലാവു്, അയനിമരം

ലകുചം

=അയിനിപ്പിലാവു്

അയനിമരം

ആസ്വദിക്കപ്പെടുന്നതു് എന്നർത്ഥം.

 (ലകുചം , ലികുചം ഇങ്ങിനെയും കാണുന്നു).

“लकुचः क्षुद्रपनसो लिकुचो डहुरित्यपि । आमं लकुचमुष्णञ्च गुरु विष्टम्भकृत्तथा ॥ मधुरञ्च तथाम्लञ्च दोषत्रितयरक्तकृत् । शुक्राग्निनाशनञ्चापि नेत्रयोरहितं स्मृतम् ॥ सुपक्वं तत्तु मधुरमम्लं चानिलपित्तकृत् । कफवह्निकरं रुच्यं वृष्यं विष्टम्भकञ्च तत् ॥ ” इति भावप्रकाशः ॥

കർക്കിടക കഞ്ഞി ഉണ്ടാക്കുന്ന വിധം

പ്രശസ്ത പാചക വിദഗ്ധൻ ഫൽഗുണൻ നിങ്ങളെ കർക്കിടക കഞ്ഞി ഉണ്ടാക്കുന്ന വിധം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നതാണ് 😁

Sesamum laciniatum - പടർഎള്ള്

Sesamum laciniatum

പടർഎള്ള്

Plains to Low Altitude, Dry Localities, Endemic to Peninsular India

A prostate plant seen on Laterite hilly region

കവിത - ഈച്ച

രാവിലെ മുതൽ ഈച്ചയുടെ ശല്യം രൂക്ഷമായി അനുഭവപ്പെട്ട ഞാൻ സഹികെട്ടപ്പോൾ എന്നെ അലോസരപ്പെടുത്തിയ ഈച്ചയെ വിമർശിച്ച് ഒരു കവിത എഴുതാൻ തീരുമാനിച്ചു 😁

രക്താതിസാരത്തിന് മരുന്ന്

"जम्ब्वाम्रामलकीनां च 

पल्लवोत्थो रसो जयेत्

मध्वाज्यक्षीर संयुक्तो 

रक्तातीसारमुल्बणम् ।"

जम्ब्वु पल्लवं , आम्र पल्लवं ,

आमलकी पल्लवं च स्वरसं  

मधु आज्यं क्षीर संयुक्तं

पिबेत् रक्तातीसारं निवारयति।

" ജംബ്വാമ്രാമലകീനാം ച

പല്ലവോത്ഥോരസോ ജയേത്

മധ്വാജ്യക്ഷീരസംയുക്തോ 

രക്താതീസാരമുല്ബണം"

ഞാവൽത്തളിര് , മാവിൻ തളിര്

നെല്ലിയുടെ തളിര് ഇവയുടെ 

സ്വരസത്തിൽ തേൻ , നെയ്യ് , 

പാല് ഇവ മേമ്പൊടി ചേർത്തു

സേവിച്ചാൽ രക്താതിസാരം

ശമിക്കും .

നിനവുകൾ

കുറച്ച് നാളുകൾക്ക് ശേഷമാണ് ഒരു പഞ്ചാര കവിത എഴുതാൻ തോന്നുന്നത് 😁

"നിന്നെക്കുറിച്ചുള്ള നിനവുകൾ

നിണമായെന്നിൽ നിറഞ്ഞൊഴുകി

നിണമണിയും നിനവുകളിൽ

നിശബ്ദമായ് ഞാനുരുകി"

തീയോക്ക്, തീപുല്ല്, കൊശുവെട്ടി,അക്കരപ്പുത Drosera indica

भ्रमरमारी ,यष्टिलता

തീയോക്ക്, തീപുല്ല്, കൊശുവെട്ടി,അക്കരപ്പുത

  Drosera indica  

   Droseraceae

Malayalam :Theyoku, Thepullu ,Koshuvetti,Akaraputha

Siddha :അഴുകണ്ണി

One of the source 

Thamil - Azhukanni 

Hindi: Kandulessa 

Kannada: Hula hidaka

 Marathi: Gawati davbindu 

भ्रमरमारी, भ्रमरारि, र्भृङ्गमारी, भृङ्गारि

one which kill small bees like insect indicates the insectivorous nature of plant 

र्मांसपुष्पिका 

Mucous like secretions that digest mamsa

यष्टिलता

A plant is equipped with pearl like beeds ,indicates the presence of sticky secretions on the tentacles

 

The plant has Bitter taste pacify Vatakapha ,useful in Swellings, Skin diseases, wounds, and doshas visitations on Asthidhatu 

तिक्ता भ्रमरमारी स्याद्वातश्लेष्मज्वरापहा | 

शोफकण्डूतिकुष्ठघ्नी व्रणदोषास्थिदोषनुत् ||    

                                         (Rajanighantu)

Photo from Irunilamkode Temple, Mullurkara,Thrissur

By Ajayan Sir 

मातुलुङ्गं - മാതളനാരങ്ങ

मातुलुङ्गं - മാതളനാരങ്ങ

" त्वक् तिक्तकटुका स्निग्धा 

मातुलुङ्गस्य वातजित्॥

बृंहणं मधुरं मांसं 

वातपित्तहरं गुरु।

लघु तत्केसरं कासश्वास

हिध्मामदात्ययान्॥

आस्यशोषानिलश्लेष्म

विबन्धच्छर्द्यरोचकान्

गुल्मोदरार्शःशूलानि 

मन्दाग्नित्वं च नाशयेत्।।"

मातुलुङ्गस्य त्वक् तिक्तकटुकं , स्निग्धं ,

वातजित् च। मातुलुङ्गस्य मांसं बृंहणं , मधुरं ,

वातपित्तहरं , गुरु च। तत् केसरं लघु , 

कासं ,श्वासं , हिध्मा , मदात्ययं, आस्यशोषं ,

वातश्लेष्म , स्रोतोबन्धं , छर्द्यि ,अरोचकं , गुल्मं , 

उदरं , अर्शः , शूला , मन्दाग्नित्वं च नाशयेत् ।

"ത്വക് തിക്തകടുകാ സ്നിഗ്ധാ 

മാതുളുംഗസ്യ വാതജിത്

ബൃംഹണം മധുരം മാംസം

വാതപിത്തഹരം ഗുരു

ലഘു തത്കേസരം കാസ 

ശ്വാസ ഹിധ്മാ മദാത്യയാൻ

ആസ്യശോഷാനിലശ്ലേഷ്മ

വിബന്ധച്ഛർദ്ദ്യരോചകാൻ

ഗുല്മോദരാർശ: ശൂലാനി 

മന്ദാഗ്നിത്വം ച നാശയേത്. "

മാതളനാരങ്ങയുടെ തൊലി കയ്പും 

എരിവും ചേർന്ന രസത്തോട്

 കൂടിയതാണ് .സ്നിഗ്ദ്ധമാണ് . വാതത്തെ ശമിപ്പിക്കും .

അതിന്റെ അകത്തെ കഴമ്പ് 

ബൃംഹണവും മധുരവുമാണ് . വാതപിത്തങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കും .

ഗുരുവാണ് . 

നാരങ്ങയുടെ അല്ലി ലഘുവാണ്.

കാസം , ശ്വാസം , എക്കിൾ , 

മദാത്യയം ,വാവറൾച്ച , 

വാത കഫങ്ങൾ , സ്രോതോബന്ധം , 

ഛർദ്ദി , അരുചി , ഗുല്മം , ഉദരം , 

അർശ്ശസ്സ് , വയറ് വേദന , 

അഗ്നിമാന്ദ്യം ഇവയെ ശമിപ്പിക്കും .

കാമലയ്ക്ക് സ്വരസവിധികൾ

*कामलायां त्रिफलाऽदीनां स्वरसचतुष्टयम्*

" त्रिफलाया रसः क्षौद्र 

युक्तो दार्वीरसोऽथ वा

निम्बस्य वा गुडूच्या वा 

पीतो जयति कामलाम् ।"

( शार्ङ्गधरसंहिता )

1. त्रिफलाया रसः + क्षौद्रं 

2. दार्वीरस: + क्षौद्रं 

3. निम्बस्य रसः + क्षौद्रं

4. गुडूच्या रसः + क्षौद्रं

                    कामलाम् जयति ।

കാമലയ്ക്ക് സ്വരസവിധികൾ

"ത്രിഫലായാ രസ: ക്ഷൌദ്ര

യുക്തോ ദാർവീരസോऽഥവാ

നിംബസ്യ വാ ഗുഡൂച്യാ വാ

പീതോ ജയതി കാമലാം ."

( ശാർങ്ങ്ഗധരസംഹിതാ )

ത്രിഫല , മരമഞ്ഞൾ , വേപ്പ് , ചിറ്റമൃത് 

ഇവയിലേതിന്റെയെങ്കിലും 

സ്വരസത്തിൽ തേൻ ചേർത്ത് സേവിച്ചാൽ കാമല ശമിക്കും .

ചക്ക - (पनस ) Jackfruit Tree

Uses of (पनस )Jackfruit Tree

Infloresence , Fruit, seed,Leaf ,Leaf petiole etc...

पनस

पनशः ,कण्टकिफलः ,पलसोऽतिबृहत्फलः 

महासर्जः फलिनः फलवृक्षकः कण्टफलश्चैव स्यान्मूलफलदः ,अपुष्पफलदः

Jackfruit infloresence 

Artocarpus heterophyllus

Moraceae

पनसपुष्पं

Infloresence of Jackfruit (ചക്ക പൂവ്)

Bitter and heavy in nature helps to clear the mouth..

तिक्तं पनसपुष्पं तु गुरु वक्त्रविशोधनम् || (कैयदेवनिघण्टु)

Young fruit (വിളഞ്ഞചക്ക )

पनसस्य फलं बालं कफमेदोविवर्धनम् |

वातपित्तहरं बल्यं दाहघ्नं मधुरं गुरु ||(कैयदेवनिघण्टु)

Kaphamedavardhana,vatapithahara, balya ,dahaghna ,madhura ..

It's more tastefull when fruit mixed with salt water...

रुचिदं लवणाद्युक्तं पनसस्य फलं स्मृतम् ||

Contraindications...

Gulma rogi and those with weak digestive power should avoid Jackfruit 

तद्विशेषाद्विवर्ज्यं स्याद् गुल्मिभिर्दुर्बलाग्निभिः |(कैयदेवनिघण्टु)

Ripened fruits... (പഴുത്ത ചക്ക)

Sweet, unctuous, heavy, Hrdya,increase strength, vitality, remove exertion, burning sensation, helps to remove shoshana,Rocha,grahi ,difficult to digest.

पनसं मधुरं सुपिच्छिलं गुरु हृद्यं बलवीर्यवृद्धिदम् |

श्रमदाहविशोषनाशनं रुचिकृद्ग्राहि च दुर्जरं परम् ||

 (Rajanighhandu)

पनसं शीतलं पक्वं स्निग्धं पित्तानिलापहम् |

तर्पणं बृंहणं स्वादु मांसलं श्लेष्मलं भृशम् ||

बल्यं शुक्रप्रदं हन्ति रक्तपित्तक्षतव्रणान् |      

                            (Bhavaprakash)

रक्तपित्तहरं पक्वं विपाके स्वादु शीतलम् ||

तर्पणं बृंहणं वृष्यं मांसलं श्लेष्मलं भृशम् |

बल्यं स्निग्धं जयेद् वातं क्षतरक्तक्षयानपि ||(कैयदेवनिघण्टु)

पनसबीज

Jackfruit seeds

ചക്കക്കുരു 

Artocarpus heterophyllus seeds

An ideal neutrative edible sweet seeds..

Vrshya dravya...

The compound isolated from the seed of Artocarpus heterophyllus....Jacalin...has potential as a therapeutic agent for cancer.

Jacalin-derived peptide have been found to prevent HIV-1 infection in vitro studies...

Jackfruit seeds are a good source of starch (22%) 

Dietary fiber (3.19%)

jackfruit seed contains lignans, isoflavones and saponins, which are all phytonutrients that have health benefits that are wide-ranging from anticancer to antihypertensive, antiaging, antioxidant and antiulcer (Omale & Friday, 2010)

 Protein is another component that is present in jackfruit seeds with a composition that is 17.8–37% (Swami et al., 2012).

पनसोद्भूतबीजानि वृष्याणि मधुराणि च |

गुरूणि बद्धविट्कानि सृष्टमूत्राणि संवदेत् ||

मज्जा पनसजो वृष्यो वातपित्तकफापहः |

(भावप्रकाश)

पनसोद्भूतबीजानि वृष्याणि मधुराणि च |

गुरूणि बद्धवर्चांसि सृष्टमूत्राणि तानि च ||

मज्जा तस्यापि पितघ्नो वृष्यः श्लेष्मानिलापहः |

(कैयदेवनिघण्टु)

पनसपत्र

പ്ലാവില

Artocarpus heterophyllus leaf ..

Medicinal uses of Jackfruit tree leaves 

1)अपक्व पनसपत्र ...Mature leaf ....പച്ചപ്ലാവില

2)पक्व पनसपत्र ..Ripened leaf...പഴുത്തപ്ലാവില

3)शुष्क पनसपत्र ..Dried leaf .... ഉണക്കപ്ലാവില

For Vatarogas especially in Ardhita and Akshepaka ,Vatahara taila like Ksheerabala taila apply Externally on surface of leaf and heat it, then swedana done to the affected parts by leaf...(Chikithsamanjeri)

1)पनसपत्र .... Mature leaf ....പച്ചപ്ലാവില

Kashaya Tiktha rasa ,Guru,Snigdha ,Ushna veerya 

Doshakarma ...Kaphavatahara 

Karma ...Bahya...Vatahara, Shodhahara, Vedanastapana

Abhyantarakarma..Deepana,vatanulomana

Uses...

For Vatarogas especially in Ardhita and Akshepaka ,Vatahara taila like Ksheerabala taila apply Externally on surface of leaf and heat it, then swedana done to the affected parts by leaf...(Chikithsamanjeri)

2)पक्व पनसपत्र ..Ripened leaf...പഴുത്തപ്ലാവില

Rasa ..Kashayam, Tiktha 

Guna..Snigdha,laghu 

Veerya...ushna 

Vipaka ....katu

Indications...

Vatanulomana, Deepana, Vatahaphahara ,

Vicharchkahara ,Kushtaghna 

For Vatarogas especially in Ardhita and Akshepaka ,Vatahara taila like Ksheerabala taila apply Externally on surface of leaf and heat it, then swedana done to the affected parts by leaf...(Chikithsamanjeri)....photos of procedure by Dr Thajir ...thank you dear..

3)शुष्क पनसपत्र ..Dried leaf .... ഉണക്കപ്ലാവില

Its vipadhihara ,padakushtahara

Dried leaf burned and that ash mixed with Nimataila or Coconut oil or Ghee for external application in conditions like foot crack and fungal infections on foot 

Modern research findings..

Leaves believe to posses wound healing effects, reduce pain, decrease abuses and relieve ear problems.

Antioxidant and Antibacterial Activities on Foodborne Pathogens of Artocarpus heterophyllus Lam. (Moraceae) Leaves Extracts...shows antibacterial activity against foodborne pathogens

पनसपत्र वृन्त

പ്ലാവില ഞെട്ട്

Artocarpus heterophyllus leaf petiole ..

Medicinal uses of Jackfruit tree leaf petiole 

पक्व पनसपत्र वृन्त.....Ripened leaf petiole 

പഴുത്തപ്ലാവിലഞെട്ട്

Rasa ...Tiktha ,Kashayam 

Guna ...Snigdha, laghu

Veerya...Ushna

Vipaka..Katu 

Vatanulomana,Deepana, Vatahara ,Vishoochikahara

The combination of petiole and Jeeraka is best vatanulomana,deepana useful in various gastrointestinal disorders...

This combination kashayam is the Anupana for Danvantaram gutika..

പഴുത്ത പ്ലാവില ഞെട്ടീ ജീരകഞ്ചൈവ കല്ക്കമായ് പുനർനവസ്യസ്വരസേ  

കാച്ചു നെയ്യ് വായു കോപഹൃത് ...

Reference.... Chikitsamanjeri 

Ripened petiol,Jeeraka as kalka preparing Ghee with Punarnava swarasa good for Koshtavata..

 As a Panajala ...

1/2 tsp Jeeraka 

1tsp petiole of Panasa leaf

 For 1 liter of water 

Useful in Gastritis as drinking water...

By Dr Ajayan Sir 

महाचित्रकगुळं - മഹാചിത്രകഗുളം

महाचित्रकगुळं - മഹാചിത്രകഗുളം

वह्निमूलं पलशतं

गण्डीरन्तु तदर्द्धकम् ।

हरीतकी तदर्द्धंस्यात्

त्रिंशत् भल्लातकीफलम् ॥

तथैव कुण्डलीमूलं

पाठा दशपलं भवेत् ।

दशमूलमळर्क्कञ्च

त्रिवृत्दन्तीकरञ्जकौ ॥

अपामार्गं विळंगानि

धात्री शम्याकमेव च ।

एषां शतपलं चैव

लोहखण्डं शतं पलम् ॥ 

तन्मलं शतमेकन्तु

दशद्रोणे जले पचेत् ।

अष्टभागावशिष्टेस्मिन्

पुनरग्नावधिश्रयेत् ॥

गुळस्य तुलया युक्तं

शुभे भाण्डे भिषग्वर : |

प्रतीवापं प्रवक्ष्यामि

पिप्पलीनाञ्चतुष्पलम् ॥

प्रस्थं चित्रकचूर्णन्तु

लोहचूर्णं तथैव च ।

प्रस्थं प्रस्थं प्रदातव्यं

तथा तैलस्य सर्प्पिष : ॥

हिंगुचण्यवचाभार्ङ्गी

देवदारु महौषधम् ।

विळंगं पिप्पलीमूलम्

सर्षपातिविषाभया : ॥

यवानी सैन्धवं मुस्ता

जीरकञ्च त्रिजातकम् ।

एतेषां पालिकान् भागान्

सर्वञ्चावाप्य युक्तित : ॥

क्षौद्रस्यार्द्धाढकं देयं

सुशीतं कलशे स्थितम् ।

धान्यराशौ निधातव्यं

पक्षं वा मासमेव वा ॥

अन्तः शुद्धो बहि: शुद्धो

भक्षयेत् प्रातरुत्थित : ।

षडर्शांस्यष्टगुन्मानि 

पाण्डुरोगञ्चतुर्विधम् ॥

यकृदष्ठीलिकानाहं

प्लीहानं गुदवेदनाम् ।

अष्टोदराणि कुष्ठानि

सुप्तवातं हलीमकम् ॥

मासमात्रेण तान् हन्या -

देतच्चित्रगुळं महत् ।

കൊടുവേലിക്കിഴങ്ങ് 100 പലം, ഞട്ടാഞടിയൻ വേര് 50 പലം, കടുക്ക 25 പലം, ചേരിൻകുരു 30 പലം, ചിറ്റമൃതിൻവേര് 30 പലം, പാടക്കിഴങ്ങ് 10പലം, ദശമൂലം, വെള്ളെരുക്കിൻ വേര്, ത്രികോൽപ്പക്കൊന്ന, നാഗദന്തിവേര്, ഉങ്ങിൻ തൊലി, കടലാടിവേര്, വിഴാലരി, നെല്ലിക്ക, കൊന്നത്തൊലി, ഇവ സമം 100 പലം, ഇരുമ്പുതകിട് 100 പലം, പുരാണകിട്ടം 100 പലം, എല്ലാം കൂട്ടി 160 ഇടങ്ങഴി വെള്ളത്തിൽ കഷായം വെച്ച് എട്ടിലൊന്നാക്കുക. പിന്നെ വാങ്ങി പിഴിഞ്ഞരിച്ച് നല്ല പാത്രത്തിലാക്കി ഒരു തുലാം ശർക്കര ചേർത്തു അടുപ്പത്തു വെക്കുക. അതിൽ തിപ്പലി 4 പലം, കൊടുവേലിക്കിഴങ്ങിന്റെ പൊടി ഒരിടങ്ങഴി, ഉരുക്കു പൊടി ഒരിടങ്ങഴി, എണ്ണ ഒരിടങ്ങഴി, നെയ്യ് ഒരിടങ്ങഴി, കായം , കാട്ടുമുളകിൻ വേര്, വയമ്പ് ചെറുതേക്കിൻ വേര്, ദേവതാരം, ചുക്ക്, വിഴാലരി, കാട്ടുതിപ്പലിവേര്, കടുക്, അതിവിടയം, കടുക്ക, അയമോദകം, ഇന്തുപ്പ്, മുത്തങ്ങ, ജീരകം, ഏലത്തരി, ഇലവർങ്ഗത്തൊലി, തമാലപത്രം, ഇവ ഓരോ പലം പൊടിച്ചു ചേർക്കുക. സാന്ദ്രപാകമായാൽ വാങ്ങി ആറിയാൽ രണ്ടിടങ്ങഴി തേനും ചേർക്കണം. കുടത്തിലാക്കി നെല്ലിൽ കുഴിച്ചിട്ട് ഒരു പക്ഷമോ, ഒരു മാസമോ കഴിഞ്ഞാൽ എടുത്ത് രാവിലെ സേവിക്കുക. അകത്തും പുറത്തും ശുദ്ധിവരുത്തീട്ടു വേണം ഇതു സേവിക്കുവാൻ . അർശസ്സ് തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ ശമിക്കും. അമ്ലപിത്തത്തിങ്കൽ ഉത്തമം. ഇതിന്നു " മഹാചിത്രകഗുളം" എന്നു പേർ .

ഉകമരത്തിൻ പഴം

" पीलु तु पित्तलम्।

कफवातहरं भेदि प्लीहार्शःकृमिगुल्मनुत्।

सतिक्तं स्वादु यत्पीलु नात्युष्णं तत्त्रिदोषजित्।"

पीलु फलं increases पित्त।

कफवातहरं and भेदि च। प्लीहा , अर्शः

कृमि गुल्महरं च। 

पीलु which is मधुर and slightly तिक्तरस is not much उष्ण and त्रिदोषाजित्।

"പീലു തു പിത്തളം

കഫവാതഹരം ഭേദി പ്ലീഹാർശ : കൃമിഗുല്മനുത്

തൃപ്തിം സ്വാദു യത്പീലു 

നാത്യുഷ്ണം തത് ത്രിദോഷജിത്."

ഉകമരത്തിൻ പഴം പിത്തത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതാണ്. കഫവാത ഹരവും വയറിളക്കുന്നതുമാണ് . 

പ്ലീഹ , അർശസ്സ് , കൃമി , ഗുല്മം ഇവയെ ശമിപ്പിക്കും .

കുറഞ്ഞ തിക്തരസവും മധുരവുമുള്ള

ഉകപ്പഴം അധികം ഉഷ്ണമുള്ളതല്ല.

ത്രിദോഷങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കും .

അഭാവ ദ്രവ്യങ്ങൾ

അഭാവ ദ്രവ്യങ്ങൾ

वरी विदारी मुसली

जीरकं च निशाद्वयम् ।

दीप्यकं देवदारुश्चा -

भावेत्वेकं प्रयोजयेत् ॥

ശതാവരിക്കിഴങ്ങ്, പാൽമുതക്കിൻകിഴങ്ങ്, നിലപ്പനക്കിഴങ്ങ്, ജീരകം, വരട്ടുമഞ്ഞൾ, മരമഞ്ഞൾ, കാട്ടുമുളകിൻവേര് ദേവതാരം എന്നീ ഈരണ്ടെണത്തിൽ ഏതെങ്കിലും ഒന്നുകിട്ടാതെ വന്നാൽ മറ്റേതു ചേർത്തു കൊള്ളണം.

प्रतिनिधिवर्ग्गम्

तयोरभावे कुसुमं

मधूकस्य मतं बुधै: ।

लवङ्गकुसुमं देयं

नखस्याभावत: पुन : ॥

മുന്തിരിങ്ങയും കുമിഴിൻ പഴവും കിട്ടാതെ വരുന്ന പക്ഷം അവിടെ ഇരിപ്പപ്പൂവു ചേർത്താലും മതിയാകും. നാഗുണം കിട്ടാതെവന്നാൽ ഗ്രാമ്പൂവു ചേർക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.

अभावे मधुयष्ट्यास्तु

धातकीञ्च प्रयोजयेत् ।

अम्ळवेतसकाभावे

चुक्रं दातव्यमिष्यते ॥

ഇരട്ടിമധുരം കിട്ടാത്തപക്ഷം തൽസ്ഥാനത്ത് താതിരിപ്പൂവു ചേർക്കാം. ഞെരിഞ്ഞാംപുളി കിട്ടാതെവന്നാൽ അവിടെ ചുത്തപ്പുളി ചേർക്കണം.

तालीसपत्रकाभावे

स्वर्णताली प्रशस्यते ।

भार्ङ्ग्यभावे तु तालीसं

कण्डकारीजटाथवा ॥

താലീസപത്രത്തിന്റെ അഭാവത്തിൽ സ്വർണ്ണതാലി ചേർക്കാം. ചെറുതേക്കിൻവേരു കിട്ടാത്തിടത്ത് താലീസപത്രമോ കണ്ടകാരിച്ചുണ്ടവേരോ ചേർത്തു കൊള്ളണം.

मूर्वाभावे त्वचो ग्राह्या

जिंगिणी प्रभवाबुधै: ।

अहिंस्राया अभावेतु

मानकन्द प्रशस्यते ॥

പെരുങ്കുരുമ്പ കിട്ടാത്ത പക്ഷം അറിവുള്ള വൈദ്യന്മാർ അതിനു പകരം കിണികിണിപ്പന്റെ തൊലിയാണ് ചേർത്തു വരുന്നത്. അഹിംസ്രയുടെ അഭാവത്തിൽ അതിനു പകരം കുപ്പച്ചേമ്പും ചേർത്തുവരുന്നു.

बकुळस्याप्यfभावेतु

आभात्वक् तत्र दीयते ।

जातीपत्रं न यत्रास्ति

लवड्गं तत्फलं स्मृतम् ॥

അശോകം കിട്ടാതെ വരുന്ന സ്ഥാനത്ത് ചന്ദനത്തൊലിയും ജാതിപത്രി കിട്ടാത്തിടത്ത് ഇലവർങ്ഗതൊലിയും ചേർക്കുന്നത് അതാതു കളുടെ ഫലത്തെ ചെയ്യുമെന്നും പറയുന്നു.

प्रतिनिधिवर्ग्गं

कस्तूर्यभावे कङ्कोलं

देयं तत्र भिषग्वरै : I

कङ्कोलस्याप्यfभावेतु

जातीपुष्पं प्रदीयते ॥

കസ്തൂരി കിട്ടാതെവരുന്നദിക്കിൽ അതിനുപകരം തക്കോലമാണ് ചേർക്കേണ്ടത്. തക്കോലം കിട്ടാത്തപക്ഷം അതിനു പകരം ജാതിപുഷ്‌പമാണ് ചേർക്കേണ്ടത് എന്നും പറയുന്നു. ജാതീപുഷ്പമെന്നതിനു മുല്ലപ്പൂവ് എന്നും ജാതിപത്രിയെന്നും അർത്ഥം പറഞ്ഞുകാണുന്നു.

खण्डकूष्माण्डम् - ഖണ്ഡകൂശ്മാണ്ഡം

खण्डकूष्माण्डम् - ഖണ്ഡകൂശ്മാണ്ഡം

कूष्माण्डस्य रसं ग्राह्यं

पलानां शतमात्रकम् ।

तत्समं चापि गोक्षीरं

धात्रीचूर्णं पलाष्टकम् ॥

लघ्वग्निना पचेत्तावत्

यावत् भवति लेहताम् ।

धात्रीतुल्यसितायोज्या

पलार्द्धं लेहयेदनु ॥

खण्डकूष्माण्डकं ह्येत -

दम्ळपित्तं नियच्छति ॥

പഴയകുമ്പളങ്ങ ചിരകി പിഴിഞ്ഞ നീര് 100 പലം (25 നാഴി) പശുവിൻ പാൽ 100 പലം നെല്ലിക്കാപ്പൊടി 8 പലം എല്ലാം ചേർത്ത് ചെറു തീയ്യിൽ കുറുക്കുക. ലേഹപാകമായാൽ വാങ്ങി നെല്ലിക്കാപ്പൊടിയോളം ( 8 പലം) കല്ക്കണ്ടപ്പൊടിയും ചേർത്ത് യോജിപ്പിക്കുക, ഈ ലേഹത്തിൽ നിന്ന് അര പ്പലം സേവിക്കുക. ഇതിന്നു ഖണ്ഡകൂശ്മാണ്ഡം എന്നു പേർ. അമ്ലപിത്തം ശമിക്കും.

Swarasadi vidhi - स्वरसादि विधि - സ്വരസ വിധി

Swarasadi vidhi - स्वरसादि विधि - സ്വരസ വിധി

" अमृताया रसः क्षौद्र युक्तः सर्वप्रमेहजित्

हरिद्रा चूर्णयुक्तो वा रसो धात्र्याः समाक्षिकः।"

( शार्ङ्गधरसंहिता )

1. अमृता स्वरसं + क्षौद्रं 

2. धात्री स्वरसं + क्षौद्रं

3. धात्री स्वरसं + ‌ हरिद्रा चूर्णं  

              सर्वप्रमेहजित् ।

സ്വരസ വിധി

"അമൃതായാ രസ : ക്ഷൌദ്ര യുക്ത:

സർവ്വ പ്രമേഹജിത്

ഹരിദ്രാ ചൂർണ്ണ യുക്തോ വാ

രസോ ധാത്ര്യാ: സമാക്ഷിക: "

( ശാർങ്ങ്ഗധരസംഹിതാ )

1. അമൃതിൻ സ്വരസം + തേൻ 

2. നെല്ലിക്കാ സ്വരസം + തേൻ

3. നെല്ലിക്കാ സ്വരസം + മഞ്ഞൾ പൊടി

  എല്ലാ വിധ പ്രമേഹങ്ങളും ശമിക്കും .

Swarasa - स्वरसः - സ്വരസം

Swarasa - स्वरसः - സ്വരസം

“पीतो मरिचचूर्णेन 

 तुलसीपत्रजो रसः ।

 द्रोणपुष्पीभवो वापि 

 निहन्ति विषम- ज्वरान् ॥ "

( शार्ङ्गधरसंहिता )

1. तुलसीपत्र स्वरसं + मरिचचूर्णं = विषमज्वरं निहन्ति।

2. द्रोणपुष्पीपत्र स्वरसं + मरिच चूर्णं = विषमज्वरं निहन्ति।

സ്വരസം

“പീതോ മരിചൂർണേന 

തുളസീപത്രജോ രസ: 

ദ്രോണപുഷ്പീഭവോ വാപി 

നിഹന്തി വിഷമ ജ്വരാൻ. "

( ശാർങ്ങ്ഗധര സംഹിത )

തുളസിയിലയുടേയോ തുമ്പയിലയുടേയോ

സ്വരസത്തിൽ കുരുമുളക് പൊടി 

ചേർത്ത് സേവിച്ചാൽ വിഷമജ്വരം ശമിക്കും .

आम्रं - മാങ്ങ

आम्रं - മാങ്ങ

"वातपित्तास्रकृद्बालं, बद्धास्थि कफपित्तकृत्॥

गुर्वाम्रं वातजित्पक्वं स्वाद्वम्लं कफशुक्रकृत्।"

बालं आम्रं ( Tender mango ) increases

वात and causes रक्तपित्त। Mango with 

mature seed increases कफ and पित्त । 

Ripe mango is गुरु Pacifies वात is मधुर

and अम्ल in रस and increases कफ and शुक्ल।

മാങ്ങ

"വാതപിത്താസ്രകൃത് ബാലം, 

ബദ്ധാസ്തി കഫപിത്തകൃത്

ഗുർവാമ്രം വാതജിത് പക്വം

സ്വാദ്വമ്ലം കഫശുക്ലകൃത് "

കണ്ണിമാങ്ങ വാതത്തേയും രക്തപിത്തത്തെയും വർദ്ധിപ്പിക്കും .

 അണ്ടി മുറ്റിയ മാങ്ങ കഫപിത്തങ്ങളെ ഉണ്ടാക്കും . പഴുത്ത മാങ്ങ വാതത്തെ ശമിപ്പിക്കും . മധുരം , പുളി എന്നീ രസങ്ങളോട് കൂടിയതാണ് . കഫത്തേയും ശുക്ലത്തേയും

വർദ്ധിപ്പിക്കും .

Patolamooladi kwatham - पटोलमूलादिक्वाथम् - പടോലമൂലാദി ക്വാഥം

Patolamooladi kwatham - 

पटोलमूलादिक्वाथम् - പടോലമൂലാദി ക്വാഥം

" पटोलमूलत्रिफलाविशालाः

पृथक्त्रिभागापचितत्रिशाणाः ।

स्युस्त्रायमाणा कटुरोहिणी च

भागार्धिके नागरपादयुक्ते ॥

एतत्पलं जर्जरितं विपक्वं

जले पिबेद्दोषविशोधनाय ।

जीर्णे रसैर्धन्वमृगद्विजानां 

पुराणशाल्योदनमाददीत ॥ 

कुष्ठं किलासं ग्रहणीप्रदोषमर्शांसि

कृच्छ्राणि हलीमकं च ।

षड्रात्रियोगेन निहन्ति चैतद् 

हृद्वस्तिशूलं विषमज्वरं च ॥ 

(अष्टाङ्गहृदयम् )

 

1.पटोलमूलं

2. आमलकी

3. हरीतकी 

4. विभीतकी 

5. विशाला

6. त्रायमाणा 

7. कटुरोहिणी

8. शुण्ठी         

             क्वाथं

फलश्रुति:-

कुष्ठं 

किलासं 

ग्रहणीदोषं

अर्शः 

हलीमकं 

हृद्वस्तिशूलं 

विषमज्वरं ।

जीर्णे सत्यौषधे जाङ्गलमृगपक्षिणां मांसरसैः सह पुराणशाल्योदनमश्र्नीयात्। 

एतच्च पीतं षड्दिनान्युपयुक्तं, कुष्ठादीन् हन्ति। 

പടോലമൂലാദി ക്വാഥം

"പടോലമൂലത്രിഫലാവിശാലാ:

പൃഥക് ത്രിഭാഗാപചിതത്രിശാണാ:

സ്യുസ്ത്രായമാണാ കടുരോഹിണീ ച ഭാഗാർദ്ധികേ നാഗരപാദയുക്തേ 

ഏതത്പലം ജർജരിതം വിപക്വം

ജലേ പിബേദ്ദോഷവിശോധനായ 

ജീർണേ രസൈർധന്വമൃഗദ്വിജാനാം പുരാണശാല്യോദനമാദദീത

കുഷ്ഠം കിലാസം ഗ്രഹണീ

പ്രദോഷമർശാംസി കൃച്ഛ്രാണി ഹലീമകം ച 

ഷഡ്രാത്രിയോഗേന നിഹന്തി ചൈതദ് ഹൃദ്വസ്തിശൂലം വിഷമജ്വരം ച "

  ( അഷ്ടാംഗഹൃദയം )

1. പടവലത്തിൻ വേര്

2. കടുക്ക

3. നെല്ലിക്ക 

4. താന്നിക്ക 

5. കാട്ടുവെള്ളരി വേര് 

6. ബ്രഹ്മി

7. കടുരോഹിണി 

8. ചുക്ക്

            ഇവ കഷായം

കുഷ്ഠം 

പാണ്ട് 

ഗ്രഹണീദോഷം

അർശസ്സ്

ഹലീമകം

ഹൃദയത്തിലും വസ്തിപ്രദേശത്തുമുള്ള വേദന

വിഷമജ്വരം

എന്നിവ ശമിക്കും .

പത്ഥ്യം : കഷായം സേവിച്ച് അത് നല്ലവണ്ണം

ദഹിച്ചാൽ ജാംഗലദേശ സഞ്ചാരികളായ മൃഗങ്ങളുടെയും പക്ഷികളുടെയും മാംസം കൊണ്ടുണ്ടാക്കിയ രസം ( സൂപ്പ് ) കൂട്ടി

പഴകിയ ശാലിയുടെ അരി വെച്ചുണ്ടാക്കിയ ചോറ് ഭക്ഷിക്കുകയും വേണം .

ഇത് ആറ് ദിവസം പഥ്യത്തോടെ സേവിക്കണം .

കാട്ടുപടവലം 8 ഗ്രാം

ത്രിഫല 8 ഗ്രാം വീതം

കാട്ടുവെള്ളരി വേര് 8 ഗ്രാം

ത്രായമാണ 3 ഗ്രാം

കടുകുരോഹിണി 3 ഗ്രാം

ചുക്ക് 2 ഗ്രാം

(യോഗരത്നാവലീ )

പടോലമൂലത്രിഫലാവിശാലകൾ അഞ്ചു കൂട്ടം 2 കഴഞ്ചു വീതം

ത്രായമാണാ കടുരോഹിണികൾ രണ്ടും 3/4 കഴഞ്ചുവീതം

ചുക്ക് 1/2 കഴഞ്ച്

ഞാവൽപ്പഴം - ജാംബവം

ഞാവൽപ്പഴം - ജാംബവം

" जाम्बवं गुरु विष्टम्भि शीतलं भृशवातलम्॥

सङ्ग्राहि मूत्रशकृतोरकण्ठ्यं कफपित्तजित्।"

जाम्बवं is गुरु , शीतं causes विष्टम्भः 

and vitiates वात intensely. 

 मूत्रशकृत: सङ्ग्राहि , अकण्ठ्यं and कफपित्तजित् ।

" ജാംബവം ഗുരു വിഷ്ടംഭി 

ശീതളം ഭൃശവാതളം

 സംഗ്രാഹി മൂത്രശകൃത :

അകണ്ഠ്യം കഫപിത്തജിത്."

ഞാവൽപ്പഴം ഗുരുവാണ് . 

വിഷ്ടംഭത്തെ ഉണ്ടാക്കും . ശീതമാണ് . 

ഏറ്റവും വാത വർദ്ധനമാണ് . 

മലമൂത്രങ്ങളെ തടുക്കും . ഒച്ചയടപ്പുണ്ടാക്കും .

കഫപിത്തങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കും .

कपित्थं - വിളാർമരത്തിൻകായ

कपित्थं - വിളാർമരത്തിൻകായ

" कपित्थमामं कण्ठघ्नं दोषलं, दोषघाति तु।

पक्वं हिध्मावमथुजित्, सर्वं ग्राहि विषापहम्।"

आमं कपित्थं कण्ठघ्नं , त्रिदोषलं च । पक्वं तु त्रिदोषहरं , and cures हिध्मा and छर्दि । Both types are ग्राहि and विषहरम्।

 " കപിത്ഥമാമം കണ്ഠഘ്നം 

ദോഷളം , ദോഷഘാതി തു

 പക്വം ഹിധ്മാ വമഥുജിത്, 

 സർവം ഗ്രാഹി വിഷാപഹം."

പച്ചയായ വിളാർമരത്തിൻകായ തിന്നാൽ ഒച്ചയടക്കും . ത്രിദോഷങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിക്കും .

പഴുത്ത കായ മൂന്നു ദോഷങ്ങളേയും ഹിധ്മയേയും ഛർദ്ദിയേയും ശമിപ്പിക്കും .

പച്ചയും പഴുത്തതും മലബന്ധത്തെ ഉണ്ടാക്കും . വിഷത്തെ ശമിപ്പിക്കും .

ചുക്കു കഷായം

ചുക്കു കഷായം

"നാഗരം വാ പിബേദുഷ്ണം

കഷായം ചാഗ്നിവർദ്ധനം

കാസശ്വാസാനില ഹരം

ശൂലം ഹൃദ്രോഗനാശനം"

( സഹസ്രയോഗം )

" नागरम् वा पिबेदुष्णं

कषायं चाग्निवर्धनम्

कासश्वासानिलहरम्

शूलम् हृद्रोगनाशनम् । "

( सहस्रयोगं )

ചുക്ക് കഷായം വെച്ച് ചൂടോടെ കുടിച്ചാൽ

അഗ്നിവർദ്ധിക്കും .കാസം, ശ്വാസം , വാതം ,

ശൂല , ഹൃദ്രോഗം ഇവ ശമിക്കും .

Khadiradi kashayam - खदिरादि कषायम् - ഖദിരാദി കഷായം

Khadiradi kashayam - खदिरादि कषायम् - ഖദിരാദി കഷായം

" खदिर: कुटज: पिचुमन्द वचा

त्रिकटु त्रिफला त्रिवृतासहितम् 

पशुमूत्रयुतं पिबसप्तदिनं 

कृमिकोटिशतान्यपि हन्त्यचिरात् ।"

( सहस्रयोगं )

1. खदिरं

2. कुटजं

3. निंबं

4. वचा

5. शुण्ठी 

6. मरिचं 

7. पिप्पली 

8. आमलकी

9. हरीतकी 

10. विभीतकी

11. त्रिवृत्

       

 कषायं

अनुपानं : गोमूत्रं।

कृमिं निहन्ति।

" ഖദിര: കുടജ: പിചുമന്ദ വചാ

 ത്രികടു ത്രിഫല ത്രിവൃത്താസഹിതം

 പശുമൂത്രയുതം പിബസപ്തദിനം

 കൃമികോടിശതാന്യപി ഹന്ത്യചിരാത് ।

( സഹസ്രയോഗം )

1. കരിങ്ങാലിക്കാതൽ

2. കുടകപ്പാല വേർമേൽതൊലി

3. വേപ്പിൻ തൊലി

4. വയമ്പ്

5. ചുക്ക്

6. മുളക്

7. തിപ്പലി

8. നെല്ലിക്ക

9. കടുക്ക

10. താന്നിക്ക

11. ത്രികോല്പക്കൊന്ന

ഇവ കഷായം

അനുപാനം : ഗോമൂത്രം

കൃമിയെ ശമിപ്പിക്കും .

Satavareechinnaruhadi kashayam - शतावरीछिन्नरुहादि कषायम् - ശതാവരീഛിന്നരുഹാദി കഷായം

Satavareechinnaruhadi kashayam - शतावरीछिन्नरुहादि कषायम् - ശതാവരീഛിന്നരുഹാദി കഷായം

" शतावरी छिन्नरुहामलत्वक् 

बलेक्षुकाण्डेक्षुर सम्भृताम्भः |

कल्केन यष्टीमधुकस्य मिश्रम्

धुनोति वातास्रमथास्रपित्तं ।"

1. शतावरी 

2. गुडूची 

3. आमलत्वक्

4. बला 

5. इक्षु

6. कोकिलाक्षं

             क्वाथं

अनुपानः यष्टीमधुकस्य चूर्णं।

वातास्रम् रक्तपित्तं च निहन्ति।

" ശതാവരീഛിന്നരുഹാമലത്വക്

ബലേക്ഷുകാണ്ഡേക്ഷുര സംഭൃതാംഭ:

കൽക്കേന യഷ്ടീമധുകസ്യ മിശ്രം

ധുനോതി വാതാസ്രമഥാസ്രപിത്തം "

1. ശതാവരിക്കിഴങ്ങ്

2. ചിറ്റമൃത്

3. നെല്ലിക്കാത്തോട്

4. കുറുന്തോട്ടിവേര് 

5. കരിമ്പ് 

6. വയൽച്ചുള്ളി വേര്

ഇവ കഷായം

ഇരട്ടിമധുര ചൂർണ്ണം മേമ്പൊടി ചേർത്തു സേവിച്ചാൽ വാതരക്തവും രക്തപിത്തവും ശമിക്കും .

പനത്തേങ്ങ ( പനമ്പഴം )

" फलं तु पित्तलं तालं परं काश्मर्यजं हिमम्॥

शकृन्मूत्रविबन्धघ्नं केश्यं मेध्यं रसायनम्। "

 तालं फलं तु पित्तलं । काश्मर्यजं परं हिमं ।

 शकृत्मूत्रविबन्धघ्नं केश्यं मेध्यं रसायनम् ।

" ഫലം തു പിത്തളം താലം 

പരം കാശ്മര്യജം ഹിമം

ശകൃന്മൂത്രവിബന്ധഘ്നം

 കേശ്യം മേധ്യം രസായനം "

പനത്തേങ്ങ ( പനമ്പഴം ) പിത്തത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കും . കുമിഴിൻ പഴം ഏറ്റവും ശീതമാണ് . മലമൂത്രങ്ങളുടെ തടവിനെ തീർക്കും . കേശ്യവും മേധ്യവും രസായനവുമാണ്.

മധുര ഗണവർഗ്ഗം

മധുര ഗണവർഗ്ഗം

" मोच खर्जूर पनस 

नालिकेर परूषकम्।

आम्रात ताल काश्मर्य

 राजादन मधूकजम्॥

सैवीर बदराङ्कोल

फल्गु श्लेष्मातकोद्भवम्।

वातामाभिषुकाक्षोड 

मुकूलक निकोचकम्॥

उरुमाणं प्रियालं च

बृंहणं गुरु शीतलम्।

दाहक्षतक्षयहरं 

रक्तपित्तप्रसादनम्॥

स्वादुपाकरसं स्निग्धं 

विष्टम्भि कफशुक्रकृत्।"

मोचं-कदलीफलम्। 

खर्ज्जूरफलम् (The fruit of the date )

पनसं ( jackfruit )

नालिकेरं ( coconut )

 परुषकं ( small wild date palm ) 

 आम्रातः ( Wild Mango )

 ताल ( Asian palmyra fruit )

 काश्मर्यं-काश्मरीफलम्। 

राजादनं ( obtuse leaved mimusops )

मधूक ( South Indian mahua )

सौवीरं ( jujube fruit )

बदरं ( Indian jujube fruit )

अङ्कोल ( sage leaved Alangiu fruit )

फल्गुः ( Ficus hispida )

श्लेष्मातकं ( sebesten plum )

वातामा ( Almond )

अभिषुकं ( Marot tree ) 

आक्षोडं ( common wallnut )

मुकूलकं ( Ceylon oak ))

निकोचकं ( pistachi nut )

उरुमाणं ( oak gall fruit ; Majuphal Fruit )

प्रियालं : सन्नतरुः ( (Buchanania latifolia )

     are बृंहणीयम , गुरु and शीत । 

They pacify दाह , क्षत and क्षय ।

रक्तपित्तप्रसादनम् । स्वादुपाकरसं । स्निग्धं , विष्टम्भि , कफशुक्रकृत् च।

" മോച ഖർജൂര പനസ

നാളികേര പരൂഷകം.

 ആമ്രാത താല കാശ്മര്യ

 രാജാദന മധൂകജം

 സൈവീര ബദരാങ്കോല

 ഫൽഗു ശ്ലേഷ്മാതകോദ്ഭവം.

 വാതാമാഭിഷുകാക്ഷോഡ

 മുകൂളക നികോചകം॥

 ഉരുമാണം പ്രിയാളം ച 

 ബൃംഹണം ഗുരു ശീതളം.

 ദാഹക്ഷതക്ഷയഹരം

 രക്തപിത്തപ്രസാദനം

 സ്വാദുപാകരസം സ്നിഗ്ധം 

 വിഷ്ടംഭി കഫശുക്ലകൃത് ."

വാഴപ്പഴം , ഈത്തപ്പഴം , ചക്ക ,

നാളികേരം , ചിറ്റീന്തലിൻകായ ,

അമ്പഴങ്ങ , കരിമ്പനത്തേങ്ങ ,

കുമിഴിൻകായ പഴമുൻപാലപ്പഴം ,

ഇരിപ്പപ്പഴം ,ചിറ്റിലന്തക്കുരു

ലന്തക്കുരു , അഴിഞ്ഞിലിൻകായ പേയത്തിക്കായ , നറുവരിക്കായ കുളിർമാവിൻകായ , മരോട്ടിക്കായ മലയുകമരത്തിൻ കായ , 

പൂവ്വത്തിൻ കായ , വാർമാവിൻ കായ 

മാശിക്കായ , മുരളിൻ കായ

 ഇവ ബൃംഹണവും ഗുരുവും ശീതവുമാണ് .

 ദാഹം , ഉര:ക്ഷതം , ക്ഷയം ഇവയെ ശമിപ്പിക്കും. രക്ത പിത്ത പ്രസാദനമാണ് . 

 രസ വിപാകങ്ങളിൽ മധുരം .  

 സ്നിഗ്ദ്ധമാണ്. വിഷ്ടംഭത്തെ ഉണ്ടാക്കും . കഫത്തേയും ശുക്ലത്തേയും വർദ്ധിപ്പിക്കും .

Varyadi kashayam - वर्यादि कषायं - വര്യാദി കഷായം

Varyadi kashayam - वर्यादि कषायं - വര്യാദി കഷായം

" वरी छिन्नरुहाक्वाथो वातशोणित नाशन : "।

( सहस्रयोगं )

1. शतावरी

2. गुलूची

                क्वाथं

 वातशोणितं निहन्ति।

" വരീ ഛിന്നരുഹാക്വാഥോ

വാതശോണിത നാശന : "

( സഹസ്രയോഗം)

1. ശതാവരിക്കിഴങ്ങ് 

2. ചിറ്റമൃത് 

       ഇവ കഷായം

വാതരക്തം ശമിക്കും.

മഹാബലാദി കഷായം - മഹാബലാദി കഷായം

മഹാബലാദി കഷായം - മഹാബലാദി കഷായം

"महाबलामूल महौषधाभ्याम् 

कवाथं पिबेन्मिश्रित पिप्पलीकं

शीतं सकम्बं परिदाहयुक्तम्

विनाशयेत् द्वित्रिदिन प्रयुक्त : "

( सहस्रयोगं)

1. महाबलामूलम्

2. शुण्ठी 

        कवाथं

अनुपानम्: पिप्पलीचूर्णं ।

शीतं सकम्बं परिदाहयुक्तम् वातं विनाशयेत् ।

മഹാബലാദി കഷായം

" മഹാബലാമൂല മഹൗഷധാഭ്യാം

 ക്വാഥം പിബേന്മിശ്രിത പിപ്പലീകം

 ശീതം സകമ്പം പരിദാഹയുക്തം

 വിനാശയേത് ദ്വിത്രിദിന പ്രയുക്ത: "

( സഹസ്രയോഗം )

1. ഊരകത്തിൻ വേര്

2. ചുക്ക്

           ഇവ കഷായം

മേമ്പൊടി : തിപ്പലി വറുത്ത് പൊടിച്ച് .

ശീതത്തോടും വിറയലോടും സന്താപത്തോടും 

കൂടിയ വാതത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്നു .

ആമകേരീർക്കിലാദി കഷായം - Amakereerkkiladi kashayam

ആമകേരീർക്കിലാദി കഷായം - Amakereerkkiladi kashayam

" ആമകേരീർക്കിലുലുവാ 

വിശ്വവും മലർ കൂവളം

പിലാവിലഭവം വൃന്തം 

വിഷൂച്യാം ക്വാഥ മുത്തമം"

      ( ചികിത്സാ മഞ്ജരി )

1. പച്ച ഈർക്കിൽ 

2. ഉലുവ

3. ചുക്ക്

4. മലര്

5. കൂവളവേര്

6. പഴുത്ത പിലാവിലഞെട്ട് .

            ഇവ കഷായം 

വിഷൂചിക ശമിക്കും .

Amakereerkkiladi kashayam - आमकेरीर्क्किलादि कषायम्

" आमकेरीर्क्किलुलुवा

विश्ववुम् मलर कूवलं

पिलाविलभवं वृन्तम्

विषूच्यां क्वाथमुत्तमं । "

    ( चिकित्सामञ्जरि )

1. आमकेरीर्क्किल् 

2. मेधिका

3. शुण्ठी

4. लाजा

5. विल्वं

5. पिलाविलभवं वृन्तम् ।

            कषायं

विषूच्यां हन्ति।

*आमकेरीर्क्किल् : The mid rib of the balde of coconut's green leaf . 

*पिलाविलभवं वृन्तम् : stalk of jackfruit's ripe leaf .

Balapunarnavadi kashayam - बलापुनर्नवादि कषायं - ബലാപുനർന്നവാദി കഷായം

Balapunarnavadi kashayam  - बलापुनर्नवादि कषायं - ബലാപുനർന്നവാദി കഷായം

" बला पुनर्नवैरण्ड शुण्ठी गोक्षुरसाधिता

अजाक्षीरान्विता पेया भक्तरोधनिरोधिनी।" 

( सहस्रयोगं )

1. बला

2. पूनर्नव

3. एरण्डं

4. शुण्ठी

 5. गोक्षुरं

            कषायं 

  अनुपानं : अजाक्षीरम् 

  भक्तरोधं निहन्ति।

ബലാപുനർന്നവാദി കഷായം

" ബലാ പുനർന്നവൈരണ്ഡ

ശുണ്ഠീ ഗോക്ഷുരസാധിതാ

അജാക്ഷീരാന്വിതാ പേയാ ഭക്തരോധനിരോധിനീ "

( സഹസ്രയോഗം )

1. കുറുന്തോട്ടിവേര്

2. തഴുതാമവേര്

3. ആവണക്കിൻ വേര്

4. ചുക്ക്

5. ഞെരിഞ്ഞിൽ

          ഇവ കഷായം . ആട്ടിൻ പാല് ചേർത്ത് സേവിച്ചാൽ ഭക്തരോധത്തെ ശമിപ്പിക്കുന്നു .

अङ्कोल - Alangium salviifolium -അങ്കോലം

अङ्कोल - Alangium salviifolium -

അങ്കോലം

A Vishaghna, Kushtaghna, Krimighna tree 

Alangium salviifolium

അങ്കോലം

Tamil: Eralincil 

 Telugu:Nalla ankolamu

Kannada: Ankola

Fruits sweet, Neutrative..

अङ्कोलः कोटरो रेची गूढपत्रो निकोचकः |

गुप्तस्नेहः पीतसारो मदनो गूढमल्लिका ||

पीतस्ताम्रफलो ज्ञेयो दीर्घकालो गुणाढ्यकः |

कोलको लम्बकर्णश्च गन्धपुष्पश्च रोचनः |

विज्ञानतैलगर्भश्च स्मृतिसङ्ख्याभिधः स्मृतः ||

अङ्कोलः कटुकः स्निग्धो विषलूतादिदोषनुत् |

कफानिलहरः सूतः शुद्धिकृद्रेचनीयकः ||

      (राजनिघण्टु , प्रभद्रादिवर्ग)

अङ्कोटकः कटुस्तीक्ष्णः स्निग्धोष्णस्तुवरो लघुः |

रेचनः कृमिशूलामशोफग्रहविषापहः ||

विसर्पकफपित्तास्रमूषकाहिविषापहः |

तत्फलं शीतलं स्वादु श्लेष्मघ्नं बृंहणं गुरु |

बल्यं विरेचनं वातपित्तदाहक्षयास्रजित् ||

(भावप्रकाश , गुडूच्यादिवर्ग )

अङ्कोलस्तिक्तकःस्निग्धःतीक्ष्णोष्णस्तुवरःकटुः |

वामनो रेचनो हन्ति शूलशोफग्रहकृमीन् ||

विसर्पकफपित्तास्रकुक्कुराखुविषं विषम् |

तत्फलं श्लेष्मलं शीतं मधुरं रसपाकयोः ||

सुस्निग्धं बृंहणं वृष्यं गुरु बल्यं विरेककृत् |

निहन्त्यनिलपित्तास्रदाहवह्निक्षतक्षयान् ||

           (कैयदेवनिघण्टु)

By Dr.Ajayan Sir