▼

Kāyacikitsā Disease Chart




Disease (Vyādhi) Nidāna (Causative Factors) Samprāpti (Pathogenesis) Pūrvārūpa (Prodromal Symptoms) Rūpa (Symptoms) Chikitsā (Treatment)
1 Jvara (Fever) Mithyā āhāra-vihāra, āma, seasonal changes, rāga/dveṣa Doṣa + āma + agni dusti → Srotorodha → jvara Ārambha śīta, tandra, aruci, ālasya Santāpa, śīta, tṛṣṇā, daurbalya Langhana, pācana, jvaraghna dravyas (Sudarshana, Tribhuvana kirti)
2 Prameha (Diabetes) Madhura āhāra, sthūlatā, avyāyāma Kapha + Meda dushti → mutravaha srotas dushti Kṣutpipāsā adhikya, tandra, gātra daurbalya Prabhūta mutrata, madhuryam, śūnya indriya, dāha Virechana, udvartana, Tikta, Kaṣāya dravyas, Āyaskṛti
3 Amlapitta (Acid Peptic Disorder) Amla-lavana-ahita āhāra, stress Pittaprakopa → Agni dusti → amlapitta Tikta-amla-udgara, aruci Utkleśa, amlodgara, hṛdkanṭha daha, chardi Pittashamana, Virechana, Avipattikara, Śatavarī
4 Grahani (IBS/IBD) Ajīrna bhojana, āma, mandāgni Doṣa + āma → agni mandya → grahaṇī dusti Aruci, gaurava, tṛṣṇā, shiroruja Vibaddha-drava mala, aruci, śūla Dīpana-pācana, grahaṇī chikitsā, musta, kutaja
5 Arśas (Piles) Ati āhāra, guru snigdha āhāra, vyāyāma viruddha Apāna vayu dusti + rakta dushti → guda vartma dushti Śūla, kandu, sphik bheda Raktarśas – rakta srava, śūla; śuṣka – śopha, śūla Bhallātaka, Arśoghna lepa, Kshāra sūtra, Basti
6 Atisāra (Diarrhoea) Atyambu pāna, ajīrṇa, krimi Doṣa dusti + āma → apāna vayu vikṛti Aruci, śūla, gurutva, udgāra Drava mala, tṛṣṇā, tandra, daurbalya Dīpana, pācana, Grahī dravyas like Bilva, Musta
7 Raktapitta (Bleeding Disorders) Tikṣṇa-lavana-kāṭu āhāra, pittaprakopa Raktadhātu + Pitta dushti → Raktapitta Shiroruja, daha, kāsā, śwāsa Nāsa-asyataḥ raktasrāva, vami raktam Pittashamana, Virechana, Mukta, Kamala, Gairika
8 Kāsa (Cough) Rūkṣa āhāra, śīta sevana, dusta vata Prāṇavāha srotodūṣṭi + vāta/kapha Kanṭha śūṣkatā, śūla, śvāsa Śabda yukta kāsa, śūla, śleṣma nirgama Vāta – snehana; Kapha – śleṣmahara, Vāsā, Yastimadhu
9 Śvāsa (Dyspnea/Asthma) Rūkṣa, guru āhāra, dusta kapha, raja-dhūma sevana Kapha-vāta dushti → prāṇavāha srotas dushti Tandra, aruchi, kaṇṭha upadrava Ghurghurā śvāsa, kāsa, daha Śvāsa-hara, vātakapha hara, Dashamula, Vāsā
10 Kāmala (Jaundice) Pittakopa, rakta dusti Pittadhātu vikṛti → Yakṛt pīḍā → kāmala Aruchi, śūla, tṛṣṇā, tandra Pāṇḍutā, harit netra-twak, mootrā Pittashamana, dīpana, pācana, Bhūmyāmalakī, Arogyavardhinī
11 Pāṇḍu (Anemia) Guru snigdha āhāra, agni māndya Rasa-rakta kṣaya → dīnāgni → pāṇḍu Aruchi, dāha, klama Pāṇḍutā, daurbalya, śvāsa, śūla Raktavardhaka, dhātu poshaka, Punarnava, Mandūra
12 Unmāda (Psychosis) Rājasa-tāmasa vṛddhi, abhighāta Doṣa kopa → manovaha srotas dushti Smṛti nāśa, bhrama Ghoṣa, hāsa, rodanam, vikṛta ceṣṭā Daivavyapāśraya, Medhya rasāyana, śirobasti
13 Apasmāra (Epilepsy) Tamas, rāga, bhaya, daiva Doṣa kopa → hṛdaya-buddhi mana dushti Bhrama, chala drṣṭi, tṛṣṇā Bibhatsa ceṣṭā, moha, bāṣpa, danta daśana Medhya, śirobasti, Brahmī, Vācā, ghee
14 Śotha (Edema) Śīta āhāra, kapha vriddhi, vāta dusti Doṣa dushti → srotorodha → śotha Gaurava, ālasya Śopha in śarīra, daurbalya, śīta Śothahara, Tikta-Kaṣāya dravya, Punarnava, Gomūtra
15 Krimi (Helminthiasis) Ajīrṇa, dusta bhojana Āma + mala + krimi janana Aruchi, dāha, kukṣi śūla Kukṣi śūla, malasya gandha, anal itching Krimighna cikitsā, Vidanga, Krimimudgara rasa

No comments:

Post a Comment

If you have any doubts on about Ayurveda treatments about different diseases, different Panchakarma Procedure, Home Remedy, Alternative Medicine, Traditional medicine,Folk medicine,Medicinal Plants, Special diets, Ayurveda medicine ,Complementary medicine LET ME KNOW