ദാഹപ്രശമന മഹാകഷായവർഗ്ഗം

ആയുർവേദം മനുഷ്യശരീരത്തെ ദോഷ ധാതു മല സമത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ, പിത്തോദ്രിക്തത മൂലമുള്ള പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങളിൽ ഒന്നായി ദാഹം അതായത് ശരീരത്തിനകത്തോ പുറത്തോ അനുഭവപ്പെടുന്ന തീവ്രമായ താപബോധം പരിഗണിക്കുന്നു. അമിതമായ പിത്തം രക്തധാതുവിനെയും ദേഹതാപത്തെയും അസ്ഥിരമാക്കുകയും അതിലൂടെ തൃഷ്ണ, മൂത്രദാഹം, കണ്ഠദാഹം, അമ്ലപിത്തം, രക്തപിത്തം, ത്വക്‌ദാഹം, സൂര്യദാഹം തുടങ്ങിയ അവസ്ഥകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത്തരത്തിലുള്ള സാഹചര്യങ്ങളിൽ പിത്തതാപം ശമിപ്പിക്കുകയാണ് പ്രധാന ചികിത്സാനയം.

ഇതിന് ചാരകാചാര്യൻ ചരകസംഹിതാ സൂത്രസ്ഥാനത്തിലെ നാലാം അധ്യായത്തിൽ ദാഹപ്രശമന മഹാകഷായവർഗ്ഗം പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്നു. ഈ വർഗ്ഗം പിത്തോദ്രിക്തതയും ദാഹലക്ഷണങ്ങളും ശമിപ്പിക്കുന്ന പത്തു ദ്രവ്യങ്ങളുടെ സമാഹാരമായാണ് വിവരണപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.ചരകസംഹിതയിലെ ശ്ലോകം ഇങ്ങനെ പറയുന്നു 

“लाजाचन्दनकाश्मर्यफलमधूकशर्करा। नीलोत्पलोशीरसारिवागुडूचीह्रीबेराणीति दशेमानि दाहप्रशमनानि भवन्ति॥”

(ചരകസംഹിതാ, സൂത്രസ്ഥാനം 4/12)

ഈ ശ്ലോകത്തിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ദശദ്രവ്യങ്ങൾ ദാഹപ്രശമന ഗുണമുള്ളവയാണെന്ന് ആചാര്യൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു. അവയാണ് — ലാജ ( അരിപൊരി – Oryza sativa L.), ചന്ദനം (Santalum album L.), കുമിഴിൻപ്പഴം (Gmelina arborea Roxb.), ഇലുപ്പ (Madhuca longifolia (J.König) J.F.Macbr.), പഞ്ചസാര (Saccharum officinarum L.), നീലോത്പലം (Nymphaea nouchali Burm.f.), രാമച്ചം (Chrysopogon zizanioides (L.) Roberty), നന്നാരി (Hemidesmus indicus (L.) R.Br.), അമൃതവള്ളി (Tinospora cordifolia (Willd.) Miers), ഇരിവേലി (Pavonia odorata Willd.).

ഈ ദ്രവ്യങ്ങൾ എല്ലാം മധുര തിക്ത രസം, ശീതവീര്യം, മധുരവിപാകം എന്നീ ഗുണങ്ങളാൽ സമന്വിതമാണ്. അതിനാൽ ഇവ ശരീരത്തിലെ പിത്തവും രക്തവുമുള്ള അമിതതാപം കുറച്ച് ദാഹം, തൃഷ്ണ, തുടങ്ങിയ ലക്ഷണങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കുന്നു. ലാജയും ശർക്കരയും ദേഹത്തെ തർപ്പകവും ശമനവുമാക്കുന്നവയാണ്; ചന്ദനം, നീലോത്പലം, രാമച്ചം, നന്നാരി എന്നിവ ദേഹത്തെ തണുപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന ദാഹശമന ദ്രവ്യങ്ങളാണ്. ഗുഡൂചി (അമൃതവള്ളി) പിത്തശമനം ചെയ്യുന്നതിനൊപ്പം ആമപിത്തത്തെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു; ഇതിന് ലഘു ദീപന പാചന ഗുണം ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ അമിത സ്നിഗ്ധതയോ അമാവസ്ഥയോ ഉണ്ടാകാതെ പിത്തോദ്രിക്തത ശമിക്കുന്നു. ഇലുപ്പ (മധൂകം) കണ്ഠദാഹത്തിലും ത്വക്‌ദാഹത്തിലും സഹായിക്കുന്നു, അതുപോലെ ഇരുവേലി (ഹ്രീബേര) അതിന്റെ സുഗന്ധ ശീതഗുണങ്ങളാൽ ദാഹവും താപവും കുറയ്ക്കുന്നു.

ദാഹപ്രശമന മഹാകഷായം വേനൽതാപം, ജ്വരദാഹം, അമ്ലപിത്തം, മൂത്രദാഹം, ത്വക്‌ദാഹം, സൂര്യദാഹം, മുഖദാഹം മുതലായ പിത്തോദ്രിക്ത അവസ്ഥകളിൽ ഫലപ്രദമായി പ്രയോഗിക്കാം. അമ്ലപിത്തമൂലം വായിലോ കണ്ഠയിലോ ഉണ്ടാകുന്ന ദാഹത്തിലും തൃഷ്ണയിലും ഇതിന് മികച്ച ഫലമുണ്ട്. രക്തപിത്തം, പിത്തജ ജ്വരം എന്നിവയിലും ഇതിന്റെ പ്രയോഗം ഉചിതമാണ്. മൂത്രദാഹത്തിലും മൂത്രകൃച്ച്രത്തിലും ശാരിവ, ഉശീര, ഗുഡൂചി എന്നിവയെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളായി ചേർത്താൽ നല്ല ഫലപ്രാപ്തി ലഭിക്കും.ത്വക്‌ദാഹമോ സൂര്യദാഹമോ ഉള്ളവർക്ക് ചന്ദനം, നീലോത്പലം, ഉശീര എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തി തണുപ്പിച്ച കഷായം ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.

ആധുനിക ഫൈറ്റോകെമിക്കൽ പഠനങ്ങൾ അനുസരിച്ച് ഈ ദ്രവ്യങ്ങളിൽ ഫ്ലാവോണോയിഡുകൾ, ടാനിനുകൾ, ഫിനോളിക് ആസിഡുകൾ, സപോണിനുകൾ തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. ഇവയ്ക്ക് ആന്റിഒക്സിഡന്റ്, ആന്റിഇൻഫ്ലാമേറ്ററി, ഹെപ്പാടോപ്രൊട്ടെക്റ്റീവ്, ആന്റിപൈററ്റിക് തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങളുണ്ടെന്ന് തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ദാഹപ്രശമന മഹാകഷായത്തിന്റെ പരമ്പരാഗത ഉപയോഗങ്ങൾ ആധുനിക ശാസ്ത്രപരീക്ഷണങ്ങളുമായും ഗവേഷണങ്ങളുമായും യുക്തിയായി പൊരുത്തപ്പെടുന്നു.

സമഗ്രമായി നോക്കുമ്പോൾ ദാഹപ്രശമന മഹാകഷായം ശരീരത്തിലെ അമിത പിത്തതാപം കുറയ്ക്കുന്ന, രക്തധാതുവിനെ ശീതീകരിക്കുന്ന, ദാഹം താപം തൃഷ്ണ എന്നിവയെ ശമിപ്പിക്കുന്ന അത്യുത്തമ ദ്രവ്യവർഗ്ഗമാണ്. ഇതിലെ ചന്ദനം, നീലോത്പലം, രാമച്ചം, നന്നാരി എന്നിവ ദേഹതാപം വേഗത്തിൽ താഴ്ത്തുമ്പോൾ, ഗുഡൂചി ശരീരത്തിലെ അഗ്നിബലത്തെ നിലനിർത്തുന്നു. ലാജ, ശർക്കര, ഇലുപ്പ എന്നിവ ശരീരത്തിന് തർപ്പകവും സ്നിഗ്ധശമനവുമായ അനുഭവം നൽകുന്നു, അതുപോലെ ഇരുവേലി സുഗന്ധവും ശീതവീര്യവുമുള്ളതിനാൽ ദാഹപ്രശമന ഫലത്തെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു.

രോഗാവസ്ഥ അനുസരിച്ച് ഈ ദ്രവ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള യുക്തിയുക്തമായ സംയോജനം തെരഞ്ഞെടുത്താൽ ദാഹം, താപം, തൃഷ്ണ തുടങ്ങിയ പിത്തോദ്രിക്ത ലക്ഷണങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ശമിക്കുകയും ശരീരത്തിനും മനസ്സിനും തണുപ്പും സമത്വവും ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും. അതുകൊണ്ട് തന്നെ ദാഹപ്രശമന മഹാകഷായം ആയുർവേദത്തിലെ പിത്തശമന ഔഷധവർഗ്ഗങ്ങളിൽ അമൂല്യമായ സ്ഥാനമാണ് അലങ്കരിക്കുന്നത്.

                            🙏

      ഡോ.പൗസ് പൗലോസ് 

(അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസർ)