മാണിഭദ്ര ലേഹം

മാണിഭദ്ര ലേഹം അഷ്ടാംഗഹൃദയം എന്ന മഹത്തായ ആയുര്‍വേദ ഗ്രന്ഥത്തിൽ പ്രതിപാദിച്ചിരിക്കുന്ന, വിപുലമായ രോഗപ്രയോഗങ്ങളുള്ള ഒരു പ്രസിദ്ധ ലേഹയോഗമാണ്. ഈ യോഗം മാണിഭദ്രൻ എന്ന യക്ഷൻ മോക്ഷാർഥിയായ ഭിക്ഷുക്കൾക്കായി ഉപദേശിച്ചതാണെന്ന് ഗ്രന്ഥത്തിൽ പ്രത്യേകം പരാമർശിക്കുന്നതുകൊണ്ട് തന്നെ, ദീർഘകാല രോഗാവസ്ഥകളിൽ ശരീരശുദ്ധിയും ദോഷസമത്വവും കൈവരിക്കാൻ ഈ ലേഹത്തിന് ഉള്ള പ്രാധാന്യം വ്യക്തമാണ്. കുഷ്ഠം, ശ്വിത്രം, ശ്വാസം, കാസം, ഉദരം, അർശസ്, പ്രമേഹം, പ്ലീഹവൃദ്ധി, ഗ്രന്ഥി, കൃമി, ഗുൽമം തുടങ്ങിയ ഗുരുതര രോഗങ്ങളിൽ വരെ ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഒരു സമഗ്ര ഔഷധമായി മാണിഭദ്ര ലേഹം പരിഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

ഈ ലേഹത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകങ്ങളായി വിഡംഗസാരം (വിഴാലരിപ്പരിപ്പ്), ആമലകം (നെല്ലിക്ക), അഭയ (കടുക്ക), ത്രിവൃത് (ത്രികോൽപ്പക്കൊന്ന) എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു. വിഡംഗസാരം ശക്തമായ കൃമിഘ്നവും ദീപന–പാചന ഗുണങ്ങളുമുള്ള ദ്രവ്യമാണ്. ആമലകം ഒരു ശ്രേഷ്ഠ രസായനദ്രവ്യമായതിനാൽ ധാതുപോഷണവും പ്രതിരോധശക്തിവർധനവും നൽകുന്നു. അഭയ (ഹരിതകി) ആമനാശകവും മലശുദ്ധികരവുമായ ഒരു ഔഷധമാണ്. ത്രിവൃത് ശക്തമായ വിരേചക ദ്രവ്യമായി പ്രവർത്തിച്ച് പിത്തദോഷ ശുദ്ധിയും ആന്തരാവയവ ശുദ്ധീകരണവും നിർവഹിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന് ഗുഡം (ശർക്കര) 12 പലം ഉപയോഗിച്ച് ലേഹരൂപത്തിൽ തയ്യാറാക്കുന്നതാണ് മാണിഭദ്ര ലേഹം.

ആയുര്‍വേദ സിദ്ധാന്തപ്രകാരം, കുഷ്ഠം, ശ്വിത്രം, പ്രമേഹം, ഗുൽമം തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങൾ ദീർഘകാല ആമസഞ്ചയം, ദോഷദുഷ്ടി, ധാതുദൗർബല്യം എന്നിവ മൂലമാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. മാണിഭദ്ര ലേഹം ആദ്യം അഗ്നിയെ ഉണർത്തി ആമദോഷം പചിപ്പിക്കുകയും, തുടർന്ന് വിരേചനത്തിലൂടെ ദുഷ്ട പിത്തവും കഫവും പുറത്താക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതിന്റെ ഫലമായി സ്രോതസ്സുകൾ ശുദ്ധമാകുകയും ധാതുക്കളുടെ പ്രവർത്തനം ക്രമീകരിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാലാണ് ഈ ലേഹം ത്വക്‌രോഗങ്ങൾ, ശ്വിത്രം (ല്യൂക്കോഡർമ), പ്രമേഹം തുടങ്ങിയ രോഗങ്ങളിൽ ദീർഘകാല ചികിത്സയായി ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

ശ്വാസം, കാസം പോലുള്ള ശ്വാസനാള രോഗങ്ങളിൽ ഈ ലേഹത്തിന്റെ പ്രഭാവം കഫശമനവും സ്രോതശുദ്ധിയും മുഖേനയാണ്. വിഡംഗസാരവും അഭയയും ചേർന്ന് കഫസാന്ദ്രത കുറയ്ക്കുകയും ശ്വാസനാളങ്ങളിലെ തടസ്സം നീക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഉദരവൃദ്ധി, പ്ലീഹവികാരം, ഗുൽമം എന്നിവയിൽ വിരേചനപ്രഭാവം മൂലം അകത്തളവയവങ്ങളിലെ സ്തംഭനവും ശോഫവും കുറയുന്നു. അർശസ് (മൂലക്കുരു) രോഗത്തിൽ മലശുദ്ധിയും അഗ്നിദീപനവും ഒരുമിച്ച് ലഭിക്കുന്നതിനാൽ രോഗലക്ഷണങ്ങളിൽ ഗണ്യമായ ആശ്വാസം ലഭിക്കുന്നു.

ആധുനിക വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ കാഴ്ചപ്പാടിൽ നോക്കുമ്പോൾ, മാണിഭദ്ര ലേഹം ചർമ്മരോഗങ്ങൾ, ല്യൂക്കോഡർമ, ക്രോണിക് ഒബ്സ്ട്രക്റ്റീവ് പൾമണറി ഡിസീസ് (COPD), വയറുവീക്കം, ഹെമറോയ്ഡ്സ്, പ്രമേഹം, പ്ലീഹരോഗങ്ങൾ, ട്യൂമറുകൾ, വയറുവേദന, ആന്തര കൃമിരോഗങ്ങൾ എന്നിവയിൽ സഹായക ചികിത്സയായി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന ഒരു ആയുര്‍വേദ ഫോർമുലേഷനായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് കൃമിഘ്നവും ഡിറ്റോക്സിഫൈയിംഗും ചെയ്യുന്ന സ്വഭാവം ഇതിന്റെ പ്രധാന ആധുനിക പ്രസക്തിയാണ്.

ഉപസംഹാരമായി, മാണിഭദ്ര ലേഹം ഒരു ലഘു ലേഹയോഗം മാത്രമല്ല; മറിച്ച് ദീർഘകാല ദോഷദുഷ്ടിയും ആമസഞ്ചയവും മൂലമുണ്ടാകുന്ന ബഹുവ്യാധികളിൽ ശരീരത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ച് പുനഃസമത്വത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ഒരു ശക്തമായ ആയുര്‍വേദ ഔഷധയോഗമാണ്. ശരിയായ രോഗനിർണയവും ദോഷപരിശോധനയും നടത്തി വൈദ്യോപദേശപ്രകാരം ഉപയോഗിക്കുമ്പോൾ, ഈ ലേഹം സുരക്ഷിതവും ഫലപ്രദവുമായ ഒരു സമഗ്ര ചികിത്സാസഹായമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ഡോ.പൗസ് പൗലോസ് 

അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസർ