नीली तु नीलिनी तूणी काला दोला च नीलिका
रञ्जनी श्रीफली तुच्छा ग्रामीणा मधुपर्णिका
क्लीतका कालकेशी च
नीलपुष्पा च सा स्मृता
नीलिनी रेचनी तिक्ता केश्या मोहभ्रमापहा
उष्णा हन्त्युदरप्लीहवातरक्तकफानिलान्
आमवातमुदावर्त्तं मदं च विषमुद्धतम् ।
( भा प्र )
नीली तू कटूतिक्तोष्णा केश्या
कासकफामनुत ।
मरूद्वीषोदरव्याधीगुल्मजंतूज्वारापहा ।
( रा नि )
नीली तिक्ता रसे पाके
सरोष्णा भ्रममोहकृत् l
कफानिलहरा केश्या प्लीहोदरविषापहा l
वातरक्तमुदावर्तमामवात गदं हरेत् l
( कै नि )
नीली तिक्ता रसे चोष्णा कटीवातकफापहा l
केश्या विषोदरं हन्ति वातासृक्क्रूमिनाशिनी l
( ध नि )
नीली , नीलिनी ,तूणी , काला , दोला , नीलिका ,
रञ्जनी , श्रीफली , तुच्छा , ग्रामीणा , मधुपर्णिका ।
Indigofera tinctoria
Family – Fabaceae
Indigo plant
True Indigo
Malayalam: അമരി amari,
നീലയമരി neelayamari
Hindi: नील , नीलिका
Kannada: ನೀಲಿ ಗಿಡ neeli gida
Tamil: அவுரி avuri
Telugu: అవిరి aviri
Konkani: नीळी neeli
Part used- whole plant
रसादि गुणा :-
Rasa – Tikta
Guna – Laghu ,, Rooksha
Veerya – Ushna
Vipaka- Katu
Effect on Tridosha – Balances Kapha and Vata Dosha.
Indigofera tinctoria medicinal uses :-
Rechani
Ushna
Keshya
Vishahara
Rechani
Indicated in :-
Bhrama
Moha
Pleeha
Udara
Vatarakta
Udavarta
Mada
Gulma
Krimi
Jwara
Formulations :-
Aravindasavam
Neelimuooladi kashayam
Neelimooladi Gulika
Kuntala Kanti tailam
Neelibhringadi tailam
Neelidaladi kera tailam
Chemparuthyadi Keratailam
Maha Panchagavya Ghritam etc