काकमाची ध्वाङ्क्षमाची
काकाह्वा चैव वायसी ।
काकमाची त्रिदोषघ्नी
स्निग्धोष्णा स्वरशुक्रदा
तिक्ता रसायनी शोथ
कुष्ठार्शोज्वरमेहजित् ।
कटुर्नेत्रहिता हिक्काच्छर्दि
हृद्रोगनाशिनी
( भा प्र )
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं
वृष्या सोष्णा रसायनी।
काकमाची सरा स्वर्या ।।
( अ ह्र )
काकमाची कटुस्तिक्ता
सोष्णा स्निग्धा रसायनी।
हृद्या वृष्या सरा स्वर्या
त्रिदोषघ्नी लघुर्जयेत् |
कुष्ठशोफप्रमेहार्शः
श्वासकासारुचिज्वरान् ||
कटुर्नेत्रहिता हिक्काछर्दि
हृद्रोगनाशिनी ।
( कै.नि. )
काकमाची त्रिदोषघ्नी
सरा स्वर्या सतिक्तका |
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं वृष्या
सोष्णा रसायनी ||
( ध. नि.)
काकमाची कटुस्तिक्ता
रसोष्णा कफनाशनी
शूलार्शःशोफदोषघ्नी
कुष्ठकण्डूतिहारिणी ||
( रा.नि )
काकमाची सरा स्वर्या
वृष्या दोषत्रयापहा |
नात्युष्णा शीतला नाति
कुष्ठहन्त्री रसायनम् ||
( सो. नि. )
काकमाची, ध्वाङ्कमाची,
काकाह्वा , वायसी ।
Botanical name:
Solanum nigrum
Family: Solanaceae
Black Nightshade
blackberry nightshade
Malayalam: മണിത്തക്കാളി
Manittakkali
Hindi: मोकोय
Tamil : மணடக்காளி
Manatakkali .
Kannada : ಕಾಗೆಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡ
Kaagehannina gida
Telugu: కామంచి Kamanchi
Part used- Fruit, Whole plant
Properties :-
Rasa –Tikta
Guna – Laghu , Snigdha
Veerya – Anushna
Vipaka – Katu
Karma – Tridoshagna .
Classical categorization:
Charak Samhita – Tikta skanda.
Sushruta Samhita – Surasadi gana.
Astanga Hrudaya – Surasadi gana.
Dhanwantari Nighantu – Karaveeradi varga
Bhavaprakasha Nighantu – Guduchyadi varga.
Shodala Nighantu – Karaveeradi varga
Madanapala Nighantu – Guduchyadi varga
Raja Nighantu – Shatavaryadi varga.
गुणा: :-
त्रिदोषघ्नी,
कुष्ठनाशिनी
बृष्या
किञ्चिदुष्ण
सरा-भेदिनी,
स्वरहिता
रसायन
अर्शोज्वरमेहजित्
र्नेत्रहिता
हिक्काच्छर्दिहरा
हृद्रोगनाशिनी
श्वासकासारुचिहरा
कफनाशनी
शूलहरा
Uses:
Ulcer, Indigestion, Fever, Skin Diseases, Jaundice, Pimples, Diarrhea, Sore throats.