शाल्मली शीतला स्वच्छा
रसे पाके रसायनी ।
श्लेष्मला स्निग्धबीजा च
बृंहणी रक्तपित्तजित्।
( भा प्र )
शाल्मली शीतला स्निग्धा
शुक्रश्लेष्मविवर्धनी।
कषायस्तद्रसो ग्राही पुष्पं
तद्वतथा फलम् ॥
( ध नि )
शाल्मलि: शीतला स्वाद्वी
रसे पके रसायनी।
श्लेष्मला बृह्मणी वृष्या
स्निग्धा पित्तास्रनाशनी ॥
पुष्पं स्वादु रसे पाके
रूक्षं तिक्तं हिमं गुरु।
कषायं वातलं ग्राहि
कफपित्तास्रजित् परम् ॥
निर्यास: शीतल: स्निग्धो
ग्राही वृष्य: कषायकः।
प्रवाहिकाऽतिसार आम
कफ पित्तास्रदाहनुत् ॥
( कै नि )
संस्कृत : शाल्मली , स्थिरायुः
Botanical name: Bombax ceiba
Family: Malvaceae (Mallow family)
Synonyms: Salmalia malabarica
Indian cottonwood,
Indian kapok,
red silk-cotton tree,
simal tree
Malayalam : ഉന്നമരം unnamaram
മുളളിലവ് Mulalilav
Hindi: कांटीसेंबल
Kannada: ಕೆಂಪುಬೂರಗ
Kempu booraga
Tamil: இலவு ilavu
Telugu: బూరుగ buruga
Part used : Root, bark, flowers,निर्यास
रसादि गुणाः
रस - कषाय , मधुर
गुण - लघु, स्निग्ध
वीर्य - शीत
विपाक - मधुर
Sanskrit Synonyms:-
Kantakadya (has thorns),
Picchila, Mocha,
Mocharasa (Gum),
Raktapushpa (red flower),
Sthirayu.
Classical categorization:-
Charaka:-
Pureesha Virajaniya
Shonitasthapana
Vedanasthapana
Kashayaskanda
Sushruta :–
Priyangvadi
Medicinal uses :-
cough, asthma, diuretic, nocturnal pollution, abdominal pain, skin disease, anticancer, leucorrhoea, menorrhagia, ulcers, haemoptysis, anthelmintic, dysentery, influenza, leprosy, impotency, aphrodisiac, increase consistency of semen, syphilis and spider & snake bites.
Important preparations:-
Salmali ghrutam
(Sanmali ghrutam)
Chandanasavam
Himasagara Tailam etc