मधुको गुडपुष्पः स्यान्मधुपुष्पो मधुस्त्रवः
वानप्रस्थो मधुष्ठीलो जलजेत्र मधूलकः
मधूकपुष्पं मधुरं शीतलं गुरु बृंहणम्
बलशुक्रकरं प्रोक्तं वातपित्तविनाशनम्
फलं शीतं गुरु स्वादु शुक्रलं वातपित्तनुत्
अहृद्यं हन्ति तृष्णाऽस्रदाहश्वासक्षतक्षयान्।
( भा.प्र.)
मधूकस्तुवरस्तिक्तो व्रणानिलकफापहः |
तत्पुष्पं मधुरं शीतमहृद्यं बृंहणं गुरु ||
स्निग्धं विकासि तीक्ष्णोष्णं
तत्फलं गुरु शीतलम् |
अहृद्यं शुक्रलं स्निग्धं मधुरं रसपाकयोः ||
विष्टम्भि बृंहणं बल्यं कफकृन् मारुतापहम् |
हन्ति पित्तास्रतृइदाहश्वासकासक्षतक्षयान् ||
पक्वं तु तत्फलं बल्यं पित्तमारुतनाशनम् |
कषायं स्वादु माधूकं तैलं पित्तकफप्रणुत् ||
(कै.नि.)
मधूकं मधुरं शीतं पित्तदाहश्रमापहम् |
वातलं न तु दोषघ्नं वीर्यपुष्टिविवर्धनम् ||
बृहणीयमहृद्यं च मधूककुसुमं गुरु |
वातपिनोपशमनं फलं तस्योपदिश्यते ||
( ध.नि )
मधुकं मधुरं शीतं पित्तदाहश्रमापहम् |
वातलं जन्तुदोषघ्नं वीर्यपुष्टिविवर्धनम् ||
( रा.नि )
मधूक,गुडपुष्प,मधुद्रुम,वानप्रस्थ,मधुष्ठील ।
Madhuka longifolia
Madhuca indica
Family- Sapotaceae
Indian Butter Tree
Butter Tree
Malayalam : ഇലിപ്പ Ilippa
Hindi: महुआ
Kannada: ಇಪ್ಪೆ Ippe
Tamil :இலுப்பி Illupi
Telugu: ఇప్ప Ippa
Part used- Flowers, Seeds .
properties:
Rasa - Madhura , Kashaya .
Guna – Guru , Snigdha .
Veerya – Sheeta
Vipaka – Madhura
Karma – Vatapitta shamana
गुणा: :-
वातपित्तशामन ,
तृष्णानिग्रहण
स्नेहन
रक्तपित्तनाशक
वृष्य
स्तन्यजनन
आर्तवजनन
मूत्रल
बल्य
ब्रुंहण
व्रण हरा
रुचि करा
दाहघ्न
श्वासहरा
क्षतक्षयहरा
कृमि हरा
Madhuka-
for treating skin diseases
nerve disorders
cough
burning sensation
Madhuka flowers are used as
fermenting agent in many
Asava and Arishta
Formulations:-
Abhayarishtam
Madhukasavam
Chandanasavam
Lakshmanarishtam
Stanyajanana rasayanam
According to astrology, Madhuka is the
birth star tree of Revathi nakshathra.
