श्योनाकः शोषणश्च स्यान्नटकट्वङ्गटुण्टुकाः
मण्डूकपर्णपत्रोर्णशुकनासकुटन्नटाः
दीर्घवृन्तोऽरलुश्चापि पृथुशिम्बः कटम्भरः
श्योनाको दीपनः पाके कटुकस्तुवरो हिमः
ग्राही तिक्तोऽनिलश्लेष्मपित्तकासप्रणाशनः
टुण्टुकस्य फलं बालं रूक्षं वातकफापहम्
हृद्यं कषायं मधुरं रोचनं लघु दीपनम्
गुल्मार्शःकृमिहृत् प्रौढं गुरु वातप्रकोपणम् ।
( भा प्र )
समानार्थक:-
श्योनाकः , नट ,कट्वङ्ग ,टुण्टुक: ,
मण्डूकपर्ण , पत्रोर्ण , शुकनास , कुटन्नट:,
दीर्घवृन्त: , कटम्भरः , शोणक , अरलुः ।
Oroxylum indicum
Bignonia indica
Family- BIGNONACEAE
Indian Trumpet Flower
Tree of Damocles
Midnight Horror
Malayalam : പലകപ്പയ്യാനി
Palakappayyani
Hindi: भूत वृक्ष
Tamil: பாலையுடைச்சி
palai-y-utaicci
Kannada: ಆನಂಗಿ Anangi
Telugu: మండూకపర్ణము
manduka-parnamu
Konkani: davamadak
Part used- root bark, fruit ,
Properties:-
Rasa – Madhura ,Tikta ,Kashaya
Guna - Laghu , Rooksha
Veerya – sheeta
Vipaka – Katu
Effect on Tridosha – Kapha-Vatahara
Classical categorization :-
चरकः :-
शोफहरा
शीत प्रशमन
अनुवासनोपग
सुश्रुत: :-
रोद्रादि गण
वीरतरादि गण
बृहत् पञ्चामूलदि गण
गुणा :-
दीपनः
ग्राही
अनिल
श्लेष्म
पित्त
कासनाशनः
टुण्टुकस्य बालं फलं :-
( Un riped fruit of syonaka )
रूक्षं
वातकफापहम्
हृद्यं
कषायं मधुरं
रोचनं
लघु
दीपनम्
गुल्मार्शःकृमिहृत्
प्रौढं फलं :-
( Riped fruit )
गुरु
वातप्रकोपनम्
श्योनाक is one among Dashamoola, used in fever, cough, diarrhea etc.
Formulations :-
Dasamoolarishtam
Dhanwantararishtam
Dasamoola Kashayam
Dasamoola Rasayanam
Indukanta Ghritam etc.
