തെറ്റായ ആഹാരശീലങ്ങൾ, നാരുകൾ (Fibre) കുറഞ്ഞ ഭക്ഷണക്രമം, വ്യായാമമില്ലായ്മ, ദീർഘനേരം ഇരുന്നുള്ള ജോലി, തുടർച്ചയായുള്ള മലബന്ധം എന്നിവയാണ് അർശസ്സിന്റെ പ്രധാന നിദാനങ്ങൾ (കാരണങ്ങൾ). ഈ കാരണങ്ങൾ ശരീരത്തിലെ വാതദോഷത്തെ, പ്രത്യേകിച്ചും അപാനവായുവിനെ പ്രകോപിപ്പിക്കുകയും, ഗുദഭാഗത്തെ മാംസപേശികളെയും രക്തക്കുഴലുകളെയും ബാധിച്ച് മാംസമുളകൾക്ക് (Pile mass) രൂപം നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. മലവിസർജ്ജന സമയത്തുള്ള കഠിനമായ വേദന, ചുട്ടുനീറ്റൽ, രക്തസ്രാവം, ചൊറിച്ചിൽ, വിളർച്ച എന്നിവയാണ് ഈ രോഗത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷണങ്ങൾ. ദഹനവ്യവസ്ഥയെ മൊത്തത്തിൽ ബാധിക്കുന്നതിനാൽ വിശപ്പില്ലായ്മയും ക്ഷീണവും രോഗിക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നു.
അർശസ്സിന്റെ ചികിത്സാക്രമം രോഗത്തിന്റെ തീവ്രതയെയും ദോഷാവസ്ഥയെയും ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ആയുർവേദ ശല്യതന്ത്രത്തിൽ ഇതിനായി പ്രധാനമായും നാല് ചികിത്സാ രീതികളാണ് സുശ്രുത സംഹിതയിൽ നിർദ്ദേശിക്കുന്നത് - ഭേഷജം (ഔഷധ ചികിത്സ), ക്ഷാരകർമ്മം (Chemical cauterization), അഗ്നികർമ്മം (Thermal cauterization), ശസ്ത്രകർമ്മം(Surgical excision). രോഗത്തിന്റെ പ്രാരംഭ ഘട്ടത്തിൽ ദഹനശേഷി വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതിനും മലബന്ധം അകറ്റുന്നതിനുമുള്ള ആന്തരീക ഔഷധങ്ങളാണ് നൽകുന്നത്. എന്നാൽ രോഗം മൂർച്ഛിച്ച അവസ്ഥയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് മുഴകൾ പുറത്തേക്ക് വരുന്ന ഘട്ടത്തിൽ (2nd, 3rd & 4th degree piles), ക്ഷാരകർമ്മമോ അല്ലെങ്കിൽ ഔഷധയുക്തമായ നൂൽ ഉപയോഗിച്ചുള്ള 'ക്ഷാരസൂത്ര' ചികിത്സയോ ആണ് ഏറ്റവും ഫലപ്രദം. കുറഞ്ഞ രക്തസ്രാവം, വേദന ഇല്ലായ്മ, ആശുപത്രിവാസം കുറവ്, രോഗം വീണ്ടും വരാനുള്ള സാധ്യത ഇല്ലാതാക്കൽ എന്നിവയാണ് ശല്യതന്ത്രത്തിലെ ഈ ചികിത്സാരീതികളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ.
ഔഷധങ്ങൾക്കും ശസ്ത്രക്രിയകൾക്കും ഉപരിയായി കൃത്യമായ ആഹാരക്രമം (പഥ്യ-അപഥ്യങ്ങൾ) പാലിക്കുന്നത് അർശസ്സ് ചികിത്സയിൽ നിർബന്ധമാണ്. ധാരാളം വെള്ളം കുടിക്കുക, നാരുകൾ അടങ്ങിയ ഇലക്കറികൾ, പച്ചക്കറികൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവ ആഹാരത്തിൽ ഉൾപ്പെടുത്തുക, എരിവും പുളിയും മസാലകളും കുറയ്ക്കുക, മോര് (Buttermilk) നിത്യേന ഉപയോഗിക്കുക തുടങ്ങിയവയാണ് പ്രധാന പഥ്യങ്ങൾ. ശരിയായ ദഹനവും സുഗമമായ മലവിസർജ്ജനവും ഉറപ്പുവരുത്തുന്നതിലൂടെ അർശസ്സിനെ ഒരു പരിധിവരെ പൂർണ്ണമായും പ്രതിരോധിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും സാധിക്കും.
ഡോ.പൗസ് പൗലോസ്