ഡിഫോൾട്ട് മോഡ് നെറ്റ്‌വർക്ക്' (Default Mode Network - DMN)

നമ്മൾ ഒരു പണിയുമില്ലാതെ വെറുതെ ഇരിക്കുകയാണെന്ന് കരുതുക. അപ്പോൾ നമ്മുടെ തലച്ചോറും പൂർണ്ണമായി വിശ്രമിക്കുകയാണെന്നാണോ നിങ്ങൾ കരുതുന്നത്? എന്നാൽ അങ്ങനെയല്ല, നമ്മൾ വിശ്രമിക്കുമ്പോഴാണ് തലച്ചോറിലെ ഒരു പ്രത്യേക ഭാഗം ഏറ്റവും കൂടുതൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. തലച്ചോറിലെ ഈ പ്രത്യേക പ്രവർത്തന ശൃംഖലയെയാണ് 'ഡിഫോൾട്ട് മോഡ് നെറ്റ്‌വർക്ക്' (Default Mode Network - DMN) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്. 2001-ൽ ന്യൂറോ സയന്റിസ്റ്റായ മാർക്കസ് റെയ്ച്ചൽ (Marcus Raichle) ആണ് ഈ ആശയം ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത്. 

പുറത്തുനിന്നുള്ള ഒരു ജോലിയിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കാതെ, നമ്മുടെ മനസ്സ് വെറുതെ അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന സമയത്ത് തലച്ചോറിൽ സജീവമാകുന്ന ഭാഗങ്ങളെയാണ് ഇതിലൂടെ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. നാം കണക്കുകൾ കൂട്ടുകയോ, ശ്രദ്ധിച്ച് വണ്ടി ഓടിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോൾ ഡി.എം.എൻ-ന്റെ പ്രവർത്തനം കുറയുകയും, അതിനു പകരം തലച്ചോറിലെ 'ടാസ്ക്-പോസിറ്റീവ് നെറ്റ്‌വർക്ക്' സജീവമാവുകയും ചെയ്യുന്നു.

പ്രധാനമായും നാം നമ്മുടെ ഉള്ളിലേക്ക് തന്നെ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന അവസ്ഥകളിലാണ് ഈ നെറ്റ്‌വർക്ക് സജീവമാകുന്നത്. 

ലക്ഷ്യമില്ലാതെ ചിന്തകൾ അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന പകൽക്കിനാവ് കാണുന്ന സമയത്തും, നമ്മുടെ കഴിഞ്ഞ കാലത്തെ അനുഭവങ്ങളെക്കുറിച്ചും ഓർമ്മകളെക്കുറിച്ചും ചിന്തിക്കുമ്പോഴും ഡി.എം.എൻ വളരെ സജീവമായിരിക്കും. അതുപോലെ തന്നെ ഭാവിയിൽ എന്ത് ചെയ്യണം അല്ലെങ്കിൽ എന്ത് സംഭവിക്കും എന്നതിനെക്കുറിച്ച് മുൻകൂട്ടി ചിന്തിക്കുമ്പോഴും ഈ നെറ്റ്‌വർക്ക് ഉണർന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്നു. മറ്റൊരാൾ എന്തായിരിക്കും ചിന്തിക്കുന്നത് അല്ലെങ്കിൽ അവരുടെ വികാരങ്ങൾ എന്തായിരിക്കും എന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന 'തിയറി ഓഫ് മൈൻഡ്' എന്ന അവസ്ഥയിലും ഈ മസ്തിഷ്ക ശൃംഖല നിർണ്ണായക പങ്ക് വഹിക്കുന്നുണ്ട്.

തലച്ചോറിലെ പല ഭാഗങ്ങൾ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചാണ് ഡിഫോൾട്ട് മോഡ് നെറ്റ്‌വർക്ക് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഇതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് മീഡിയൽ പ്രീഫ്രോണ്ടൽ കോർട്ടെക്സ് (Medial Prefrontal Cortex). നമ്മളെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകളും തീരുമാനങ്ങളും എടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്നത് ഈ ഭാഗമാണ്. മറ്റൊന്ന് ഓർമ്മകളെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാനും സ്വന്തം വ്യക്തിത്വത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചിന്തകൾക്കും സഹായിക്കുന്ന പോസ്റ്റീരിയർ സിംഗുലേറ്റ് കോർട്ടെക്സ് (Posterior Cingulate Cortex) ആണ്. കൂടാതെ ഭാഷ, ഓർമ്മ, ശ്രദ്ധ എന്നിവയെ സംയോജിപ്പിക്കുന്ന ആംഗുലാർ ഗൈറസ് (Angular Gyrus) എന്ന ഭാഗവും ഈ ശൃംഖലയുടെ ഒരു പ്രധാന ഘടകമാണ്. 

ഈ ഭാഗങ്ങളെല്ലാം ചേർന്നാണ് നമ്മുടെ ആന്തരിക ചിന്തകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നത്.

ഡി.എം.എൻ-ന്റെ പ്രവർത്തനത്തിലുണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ പല മാനസിക, നാഡീവ്യൂഹ സംബന്ധിയായ രോഗങ്ങൾക്കും കാരണമാകാറുണ്ട്. ഉദാഹരണത്തിന്, വിഷാദരോഗം (Depression) ഉള്ളവരിൽ ഡി.എം.എൻ അമിതമായി സജീവമാകുകയും, ഇതുമൂലം അവർ പഴയ സങ്കടങ്ങളെക്കുറിച്ചും നെഗറ്റീവ് ചിന്തകളെക്കുറിച്ചും തുടർച്ചയായി ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അൽഷിമേഴ്സ് രോഗികളിലാകട്ടെ ഡി.എം.എൻ ഉൾപ്പെടുന്ന ഭാഗങ്ങളിൽ കോശങ്ങൾ നശിക്കുന്നത് മൂലം ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനം തകരാറിലാകുകയും അത് ഓർമ്മക്കുറവിന് കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. 

എ.ഡി.എച്ച്.ഡി (ADHD) ഉള്ളവരിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കേണ്ട സമയത്തും ഇതിന്റെ പ്രവർത്തനം കുറയാത്തതിനാൽ അവർക്ക് ഒരു ജോലിയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നു. സ്കീസോഫ്രീനിയ പോലുള്ള രോഗങ്ങളിലും ഈ നെറ്റ്‌വർക്കിന്റെ പ്രവർത്തനം തകരാറിലാകുന്നതായി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ചുരുക്കത്തിൽ, നമ്മൾ 'ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല' എന്ന് നമുക്ക് തോന്നുമ്പോഴും, നമ്മെ 'നാം' ആക്കി മാറ്റുന്നതിൽ നിർണ്ണായക പങ്കുവഹിക്കുന്നത് ഈ ഡിഫോൾട്ട് മോഡ് നെറ്റ്‌വർക്ക് ആണ്. നമ്മുടെ സ്വന്തം വ്യക്തിത്വത്തെ മനസ്സിലാക്കാനും, ഓർമ്മകളെ കോർത്തിണക്കാനും, മറ്റുള്ളവരുമായി വൈകാരികമായി ഇടപഴകാനും മനുഷ്യനെ പ്രാപ്തനാക്കുന്നത് എപ്പോഴും ഉണർന്നു പ്രവർത്തിക്കുന്ന ഈ അദൃശ്യമായ മസ്തിഷ്ക പ്രവർത്തനമാണ്.

       ഡോ.പൗസ് പൗലോസ് 

(അസോസിയേറ്റ് പ്രൊഫസർ)