പാവയ്ക്ക - Bitter melon
ശീതം പിത്തകഫാപഹം
करक्कोटकफलं तिक्तं
शीतं पित्तकफापहम् ।
एलावालुक - Prunus cerasus
एलावालुक - Prunus cerasus
एलवालुकमैलेयं सुगन्धि हरिवालुकम्
एलवालुकमेलालु कपित्थत्वचमीरितम्
एलालु कटुकं पाके कषायं शीतलं लघु
हन्तिकण्डूव्रणच्छर्दितृट्कासारुचिहृद्रुजः
बलासविषपित्तास्रकुष्ठमूत्रगदकृमीन्
( भा प्र )
एलवालुकमत्युग्रं कषायं कफवातनुत्
मूर्छार्तिज्वरदाहांश्च नाशयेद्रोचनं परम्
( रा नि )
समानार्थक: एलावालुक, ऐलेय,
सुगन्धि, हरिवालुक, वालुक ।
Prunus cerasus
Family – Rosaceae
sour cherry
dwarf cherry
tart cherry
Malayalam: ഏലാവാലുകം
Elavalukam .
Hindi : आलुवालु
Tamil : புளிப்பு செர்ரி Puḷippu cerri
Kannada : ಏಲಾವಾಲುಕ Elavaluka
Parts Used:-
Fruits, Seeds, Leaves
Properties :-
Rasa : kashaya
Guna : Laghu
Virya : shita
Vipaka : Katu
कर्म : कफवात शमनं
Indications:-
कण्डू
व्रण
छर्दि
तृष्ण
कास
अरुचि
हृद्रुजः
बलास
विष
अस्रपित्त
कुष्ठ
मूत्र रोग
ज्वर
कृमि
मूर्छा
Therapeutic Indication
Kandughna (anti-pruritus), vranya (wound healing), krumighna (antihelmintic), hridshoolanashana (cardiac pain reliever), sukrasodhana (purifies semen)
Ayurvedic Medicines with Elavaluka Ingredient:-
Abhayaristam
Vidangarishtam
Varavisaladi Kashayam
Brihat Chagaladya Ghritham
Kalyanaka Ghritham etc.
കാട്ടുവെള്ളരി
കാട്ടുവെള്ളരി കുമ്മട്ടി
നാട്ടുവെള്ളരിയെന്നിവ
കയ്ക്കും ബാലബലംശീതം
പിത്തഘ്നം കഫവർദ്ധനം
പഴുത്താലാശു പിത്തത്തെ
ഉണ്ടാക്കും കഫനാശനം
बालं कफकरं ज्ञेयं
कालिंगोर्वारु चिल्भिटम् ।
पित्तप्रशमनंशीतं
विद्यात् पक्वमतोन्यथा ॥
Citrullus colocynthis- Pekumatti, Kattuvellari ,Colocynth, Citron, Bitter apple, Vine of Sodom-plant
Common Name: Citrullus colocynthis- Pekumatti, Kattuvellari ,Colocynth, Citron, Bitter apple, Vine of Sodom-plant
षाष्ष्टिक - Shashtika
षाष्ष्टिक - Shashtika
स्निग्धो ग्राही गुरु: स्वादुस्त्रिदोषघ्नः स्थिरो हिमः
षाष्ष्टिको व्रीहिषु श्रेष्ठो गौरश्चासितगौरतः
Shashtika is Snigdha,grahi , laghu ,madhura ,seetha Pacifies tridoshas and provides stability . It is superior among vrihi dhanyas .The white variety is qualitatively superior.
ഷാഷ്ടിക
സ്നിഗ്ദ്ധോ ഗ്രാഹീ ലഘു: സ്വാദുസ്ത്രിദോഷഘ്ന: സ്ഥിരോ ഹിമ:
ഷാഷ്ടികോ വ്രീഹിഷു ശ്രേഷ്ഠോ ഗൌരശ്ചാസിതഗൗരത:
ഞവര സ്നിഗ്ദ്ധവും ഗ്രാഹിയും ലഘുവും മധുരവും ത്രിദോഷഘ്നവും സ്ഥിരവും ശീതവുമാണ് . വ്രീഹികളിൽ ശ്രേഷ്ഠമാണ്. വെളുത്തതാണ് ശ്രേഷ്ഠം.
"स्वादुरम्लविपाकोऽन्यो व्रीहिः पित्तकरो गुरुः
बहुमूत्रपुरीषोष्मा, त्रिदोषस्त्वेव पाटलः "
The other varieties of vreehi ( which are not mentioned before ) are Madura rasa and amla vipaka . increase pitta , are guru and increses the quantity of mala and mootra and ushmala. Patala variety is tridosha kara.
"സ്വാദുരമ്ലവിപാകോऽന്യോ
വ്രീഹി:പിത്തകരോ ഗുരു:
ബഹുമൂത്രപുരീഷോഷ്മ
ത്രിദോഷസ്ത്വേവ പാടല: "
മറ്റുള്ള വ്രീഹികൾ ( മുമ്പു പറയപ്പെടാത്തവ ) രസത്തിൽ മധുരവും വിപാകത്തിൽ അമ്ലവും ആണ് . പിത്ത വർദ്ധനവും ഗുരുവുമാണ്. മല മൂത്രങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിക്കും. ഊഷ്മളവുമാണ് .പാടലം ത്രിദോഷങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിക്കും .
कङ्गुकोद्रवनीवारश्यामाकादि हिमं लघु ।
तृणधान्यं पवनकृल्लेखनं कफपित्तहृत्।
Kangu ,kodrava ,neevara ,syamaka etc are different varieties of trina dhanya and are seetha veerya and laghu Increases vata , are lekhana and Pacifiy kapha and pitta.
"കങ്ഗുകോദ്രവനീവാരശ്യാമകാദി
ഹിമം ലഘു
തൃണധാന്യം പവനകൃല്ലേഖനം
കഫപിത്തഹൃത് "
തിന, വരക് , വരിനെല്ല് , ചാമ മുതലായ തൃണ ധാന്യം ശീതവീര്യവും ലഘുവുമാണ് . വാതത്തെ ഉണ്ടാക്കും . ലേഖനവും ( മേദോഹരം ) കഫപിത്തശമനവുമാണ് .
*प्रियङ्गु*
"भग्नसन्धानकृत्तत्र प्रियङ्गुर्बृंहणी गुरुः"
Priyangu
helps in fracture healing,
Brimhana and is guru .
*പ്രിയംഗു*
"ഭഗ്നസന്ധാനകൃത്ത്രത്ര
പ്രിയംഗുർബ്രുംഹണി ഗുരു:"
തിന , ഒടിഞ്ഞ അംഗങ്ങളെ കൂട്ടിയോജിപ്പിക്കുന്നു. ബ്രുംഹണവും ഗുരുവുമാണ് .
"कोरदूषः परं ग्राही स्पर्शे शीतो विषापहः"
Koradoosha ( kodrava ) is extremely constipating , sheeta sparsa and antitoxic .
"കോരദൂഷ:പരം ഗ്രാഹി സ്പർശേ
ശീതോ വിഷാപഹ: "
വരക് ഏറ്റവും മലബന്ധമുണ്ടാക്കുന്നതും
ശീതസ്പർശവും വിഷഹരവുമാണ് .
🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹
*यव*
रूक्षः शीतो गुरुः स्वादुः सरो विड्वातकृद्यवः
वृष्यः स्थैर्यकरो मूत्रमेदःपित्तकफान् जयेत्।
पीनसश्वासकासोरुस्तम्भकण्ठत्वगामयान्॥
Yava (Barley ) is ruksha ,sheeta ,guru and
madhura. It is Sara ( laxative ),vit vayukrit , is vrushya and sthairyakrit .
It controls Mootraroga ,medoroga and pittakaphadosha hara . It cures peenasa ,swasa ,kasa ,urusthambha ,
Kanda roga and twakroga .
യവം
"രുക്ഷ: ശീതോ ഗുരു: സ്വാദു :
സരോ വിട് വാതകൃത് യവ:
വൃഷ്യ : സ്ഥൈര്യകരോമൂത്ര
മേദ:പിത്തകഫാൻ ജയേത്
പീനസശ്വാസകാസോരുസ്തംഭ
കണ്ഠത്വഗാമയാൻ ."
യവം (ബാർലി ) രൂക്ഷവും , ശീതവും , ഗുരുവും, മധുരവുമാണ്. സരമാണ്. മലത്തെയും വായുവിനേയും വർദ്ധിപ്പിക്കും .
വൃഷ്യവും സ്ഥൈര്യകരവുമാണ് . മൂത്രരോഗങ്ങളെയും മേദസ്സിനെയും പിത്ത കഫങ്ങളേയും ശമിപ്പിക്കും. പീനസം, ശ്വാസം , കാസം , ഊരുസ്തംഭം , കണ്ഠരോഗങ്ങൾ ,
ത്വക് രോഗങ്ങൾ എന്നിവയേയും ശമിപ്പിക്കുന്നു .
गोधूमः
वृष्यः शीतो गुरुः स्निग्धो जीवनो वातपित्तहा॥
सन्धानकारी मधुरो गोधूमः स्थैर्यकृत्सरः।
Godhuma ( wheat ) is vrishya ,sheeta ,guru ,Snigdha ,jeevana and vatapittahara .alsosandhanakari ,
madhura ,sthairyakara and Sara ( laxative ).
ഗോധൂമം
"വൃഷ്യ: ശീതോ ഗുരു :സ്നിഗ്ദ്ധോ
ജീവനോ വാതപിത്തഹാ
സന്ധാനകാരി മധുരോ
ഗോധൂമ:സ്ഥൈര്യകൃത്സര:"
ഗോതമ്പ് വൃഷ്യവും ശീതവും ഗുരുവും
സ്നിഗ്ദ്ധവും ജീവനവും വാതപിത്തഹരവുമാണ്. സന്ധാനകാരിയും മധുരവും സ്ഥൈര്യകരവും സരവുമാണ് .
मधूक - Madhuka longifolia
मधूक - Madhuka longifolia
मधुको गुडपुष्पः स्यान्मधुपुष्पो मधुस्त्रवः
वानप्रस्थो मधुष्ठीलो जलजेत्र मधूलकः
मधूकपुष्पं मधुरं शीतलं गुरु बृंहणम्
बलशुक्रकरं प्रोक्तं वातपित्तविनाशनम्
फलं शीतं गुरु स्वादु शुक्रलं वातपित्तनुत्
अहृद्यं हन्ति तृष्णाऽस्रदाहश्वासक्षतक्षयान्।
( भा.प्र.)
मधूकस्तुवरस्तिक्तो व्रणानिलकफापहः |
तत्पुष्पं मधुरं शीतमहृद्यं बृंहणं गुरु ||
स्निग्धं विकासि तीक्ष्णोष्णं
तत्फलं गुरु शीतलम् |
अहृद्यं शुक्रलं स्निग्धं मधुरं रसपाकयोः ||
विष्टम्भि बृंहणं बल्यं कफकृन् मारुतापहम् |
हन्ति पित्तास्रतृइदाहश्वासकासक्षतक्षयान् ||
पक्वं तु तत्फलं बल्यं पित्तमारुतनाशनम् |
कषायं स्वादु माधूकं तैलं पित्तकफप्रणुत् ||
(कै.नि.)
मधूकं मधुरं शीतं पित्तदाहश्रमापहम् |
वातलं न तु दोषघ्नं वीर्यपुष्टिविवर्धनम् ||
बृहणीयमहृद्यं च मधूककुसुमं गुरु |
वातपिनोपशमनं फलं तस्योपदिश्यते ||
( ध.नि )
मधुकं मधुरं शीतं पित्तदाहश्रमापहम् |
वातलं जन्तुदोषघ्नं वीर्यपुष्टिविवर्धनम् ||
( रा.नि )
मधूक,गुडपुष्प,मधुद्रुम,वानप्रस्थ,मधुष्ठील ।
Madhuka longifolia
Madhuca indica
Family- Sapotaceae
Indian Butter Tree
Butter Tree
Malayalam : ഇലിപ്പ Ilippa
Hindi: महुआ
Kannada: ಇಪ್ಪೆ Ippe
Tamil :இலுப்பி Illupi
Telugu: ఇప్ప Ippa
Part used- Flowers, Seeds .
properties:
Rasa - Madhura , Kashaya .
Guna – Guru , Snigdha .
Veerya – Sheeta
Vipaka – Madhura
Karma – Vatapitta shamana
गुणा: :-
वातपित्तशामन ,
तृष्णानिग्रहण
स्नेहन
रक्तपित्तनाशक
वृष्य
स्तन्यजनन
आर्तवजनन
मूत्रल
बल्य
ब्रुंहण
व्रण हरा
रुचि करा
दाहघ्न
श्वासहरा
क्षतक्षयहरा
कृमि हरा
Madhuka-
for treating skin diseases
nerve disorders
cough
burning sensation
Madhuka flowers are used as
fermenting agent in many
Asava and Arishta
Formulations:-
Abhayarishtam
Madhukasavam
Chandanasavam
Lakshmanarishtam
Stanyajanana rasayanam
According to astrology, Madhuka is the
birth star tree of Revathi nakshathra.
काकमाची - Solanum nigrum
काकमाची - Solanum nigrum
काकमाची ध्वाङ्क्षमाची
काकाह्वा चैव वायसी ।
काकमाची त्रिदोषघ्नी
स्निग्धोष्णा स्वरशुक्रदा
तिक्ता रसायनी शोथ
कुष्ठार्शोज्वरमेहजित् ।
कटुर्नेत्रहिता हिक्काच्छर्दि
हृद्रोगनाशिनी
( भा प्र )
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं
वृष्या सोष्णा रसायनी।
काकमाची सरा स्वर्या ।।
( अ ह्र )
काकमाची कटुस्तिक्ता
सोष्णा स्निग्धा रसायनी।
हृद्या वृष्या सरा स्वर्या
त्रिदोषघ्नी लघुर्जयेत् |
कुष्ठशोफप्रमेहार्शः
श्वासकासारुचिज्वरान् ||
कटुर्नेत्रहिता हिक्काछर्दि
हृद्रोगनाशिनी ।
( कै.नि. )
काकमाची त्रिदोषघ्नी
सरा स्वर्या सतिक्तका |
हन्ति दोषत्रयं कुष्ठं वृष्या
सोष्णा रसायनी ||
( ध. नि.)
काकमाची कटुस्तिक्ता
रसोष्णा कफनाशनी
शूलार्शःशोफदोषघ्नी
कुष्ठकण्डूतिहारिणी ||
( रा.नि )
काकमाची सरा स्वर्या
वृष्या दोषत्रयापहा |
नात्युष्णा शीतला नाति
कुष्ठहन्त्री रसायनम् ||
( सो. नि. )
काकमाची, ध्वाङ्कमाची,
काकाह्वा , वायसी ।
Botanical name:
Solanum nigrum
Family: Solanaceae
Black Nightshade
blackberry nightshade
Malayalam: മണിത്തക്കാളി
Manittakkali
Hindi: मोकोय
Tamil : மணடக்காளி
Manatakkali .
Kannada : ಕಾಗೆಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡ
Kaagehannina gida
Telugu: కామంచి Kamanchi
Part used- Fruit, Whole plant
Properties :-
Rasa –Tikta
Guna – Laghu , Snigdha
Veerya – Anushna
Vipaka – Katu
Karma – Tridoshagna .
Classical categorization:
Charak Samhita – Tikta skanda.
Sushruta Samhita – Surasadi gana.
Astanga Hrudaya – Surasadi gana.
Dhanwantari Nighantu – Karaveeradi varga
Bhavaprakasha Nighantu – Guduchyadi varga.
Shodala Nighantu – Karaveeradi varga
Madanapala Nighantu – Guduchyadi varga
Raja Nighantu – Shatavaryadi varga.
गुणा: :-
त्रिदोषघ्नी,
कुष्ठनाशिनी
बृष्या
किञ्चिदुष्ण
सरा-भेदिनी,
स्वरहिता
रसायन
अर्शोज्वरमेहजित्
र्नेत्रहिता
हिक्काच्छर्दिहरा
हृद्रोगनाशिनी
श्वासकासारुचिहरा
कफनाशनी
शूलहरा
Uses:
Ulcer, Indigestion, Fever, Skin Diseases, Jaundice, Pimples, Diarrhea, Sore throats.
യവകം ഗുണക്കുറവുള്ളതും നൈഷധം ഗുണമുള്ളതുമാണ്
यवका हायनाः पांसुबाष्पनैषधकादयः।
स्वादूष्णा गुरवः स्निग्धाः
पाकेऽम्लाः श्लेष्मपित्तलाः॥
सृष्टमूत्रपुरीषाश्च पूर्वं पूर्वं च निन्दिताः।
Yavaka, Haayana, Paamsu, bashpa,
Naishadha varieties of sali
are Madhura , ushna , guru Snigdha ,
amla vipaka . increases kapha and pitta and increases mala and mutra.
The former varieties are qualitatively inferior to the successive ones .
In sali varga yavaka is low quality and naishadha is good .
" യവകാ ഹായനാ: പാംസുബാഷ്പനൈഷധകാദയ:
സ്വാദൂഷ്ണാ ഗുരവഃ : സ്നിഗ്ദ്ധാ:
പാകേऽമ്ലാ: ശ്ലേഷ്മപിത്തളാ:
സൃഷ്ടമൂത്രപുരീഷാശ്ച
പൂർവ്വം പൂർവ്വം ച നിന്ദിതാ: "
യവങ്ങളും ഹയാനങ്ങളും പാംസു ,ബാഷ്പം, നൈഷധകം മുതലായവയും മധുരരസവും ഉഷ്ണവും ഗുരുവും സ്നിഗ്ദ്ധവും പാകത്തിൽ അമ്ലവുമാണ് .
കഫപിത്തങ്ങളെ വർദ്ധിപ്പിക്കും . മലമൂത്രങ്ങളെ ഉണ്ടാക്കുന്നവയുമാണ് .
ആദ്യമാദ്യം പറഞ്ഞവ പിന്നിലുള്ളവയേക്കാൾ
നിന്ദ്യങ്ങളാണ് .
ശാലി വർഗ്ഗത്തിൽ വെച്ച് യവകം ഗുണക്കുറവുള്ളതും നൈഷധം ഗുണമുള്ളതുമാണ്.
കക്കരിക്ക
കക്കരിക്ക
കക്കരിക്കഗുണം ശീതം
വസ്തിശുദ്ധികരം ഗുരു
कर्क्कारुकफलं ज्ञेयं
गुरु वस्तिविशोधनम् ।
Wax gourd (കുമ്പളങ്ങ)
Wax gourd (കുമ്പളങ്ങ)
Benincasa hispida, the wax gourd, also called ash gourd, white gourd, winter gourd, tallow gourd, ash pumpkin, winter melon, Chinese preserving melon and Puhul, is vine grown for its very large fruit, eaten as a vegetable when mature. It is the only member of the genus Benincasa
കൂശ്മാണ്ഡം വാതപിത്തജിൽ
പാകത്തിങ്കൽമതൃത്തുള്ളൂ
വസ്തിശുദ്ധികരം ഗുരു
ഞെട്ടുകെട്ടതു സുക്ഷാരം
നന്നു ബുദ്ധിഭ്രമത്തിനും
ദോഷങ്ങളെക്കളഞ്ഞീടും
പുരാണമതിലും ഗുണം
कूश्माण्डवल्ली दोषघ्नी
परिदाहविनाशिनी ।
मूत्रकृछ्रप्रशमनी
सन्निपातज्वरापहा ॥
वल्लीफलानां प्रवरं
कूश्माण्डं वातपित्तजित् ।
वस्तिशुद्धिकरं वृष्यं
स्वादुपाकरसं गुरु ॥
जीर्णवृन्तन्तु दोषघ्नं
पथ्यं चेतोविकारिणाम् ॥
മറ്റൊരു മതം
കൂശ്മാണ്ഡം ബൃംഹണം ശീതം
ഗുരു പിത്താസ്ര വാതജിത്
ബാലം പിത്താപഹം ശീതം
മദ്ധ്യമം കഫകാരകം
പക്വം നാതി ഹിമം സ്വാദു
സാരകം ദീപനം ലഘു
വസ്തിശുദ്ധികരം ചേതോ -
രോഗദോഷത്രയാപഹം
Rakta sali
शूकजेषु वरस्तत्र रक्तस्तृष्णात्रिदोषहा
महास्तमनु कलमस्तं चाप्यनु ततः परे।
Rakta sali is qualitatively the best among suka dhanya ,it Pacifies trishna and tridoshas .Mahan and kalama are successively inferior in quality compared to Raktasali . The other varieties are inferior to kalama with respect quality.
ശൂകജേഷു വരസ്തത്ര രക്തസ്തൃഷ്ണാത്രിദോഷഹാ
മഹാസ്തമനു കളമസ്തം
ചാപ്യനു തത: പരേ ।
നെല്ലു കുത്തരിയിൽ രക്ത ശാലിയാണ് ശ്രേഷഠം. തൃഷ്ണയേയും ത്രിദോഷങ്ങളെയും ശമിപ്പിക്കും . മഹാൻ എന്ന അരി രക്ത ശാലിയേക്കാൾ ഗുണം കുറഞ്ഞതാണ് . കളമ മഹാനേക്കാൾ കുറഞ്ഞ ഗുണത്തോട് കൂടിയതുമാണ് . ശേഷമുള്ളവ ക്രമമനുസരിച്ച്
കളമയേക്കാൾ ഗുണം കുറഞ്ഞു കുറഞ്ഞുവരുന്നവയാണ് .
विषाणिक - Gymnema sylvestre
विषाणिक - Gymnema sylvestre
मेषशृङ्गी विषाणी स्यान्मेषवल्लयजशृङ्गिका
मेषशृङ्गी रसे तिक्ता वातला श्वासकासहृत्
रूक्षा पाके कटुस्तिक्ता व्रणश्लेष्माक्षिशूलनुत्
मेषशृङ्गीफलं तिक्तं कुष्ठमेहकफप्रणुत्
दीपनं स्त्रंसनं कासकृमिव्रणविषापहम्।
( भा प्र )
शृङ्गिका तुवरा तिक्ता दाहपित्तकफास्रहा |
निहन्ति तिमिरश्वासकासव्रणविषकृमीन् ||
मेषशृङ्गीफलं तिक्तं कुष्ठमेहकफप्रणुत् |
दीपनं संसनं चैव कृमिदोषनिबर्हणम् ||
( कै.नि )
अजशृङ्गी हिमा स्वादुः शोफतृष्णावमीर्जयेत् |
चक्षुष्या श्वासहृद्रोगविषकासार्तिकुष्ठनुत् ।
( ध.नि.)
चक्षुष्या श्वासहृद्रोगविषकासार्तिकुष्ठजित् ||
अजशृङ्गीफलं तिक्तं कटूष्णं कफवातजित् |
जठरानलकृत् हृद्यं रुचिरं लवणाम्लकम् |
( रा.नि )
मेषशृङ्गी रक्तपितहरा बल्या रसायनम् ||
पामाकुष्ठापहा शीता भक्षणात् केशरञ्जनी |
( सो नि )
पर्य्याय नामानि:-
शृङ्गी कर्कटशृङ्गी स्यात्
कुलीरञ्च विषाणिका ।
अजशृङ्गी च रक्ता च
कर्कटाख्या च कीर्त्तिता ।
( भा प्र )
मेषशृङ्गी ,विषाणी , विषाणिका ,
मेषवल्लि , अजशृङ्गिका, शृङ्गिका ।
Gymnema sylvestre
Family- Asclepiadaceae
periploca of the woods
Gurmar
Cowplant
Malayalam :ചക്കരക്കൊല്ലി
chakkarakkolli .
ആട്ടുകൊട്ടാപ്പാല
Aattukottappala
Hindi: गुड़मार
Kannada: ಮಧುನಾಶಿನಿ
madhunashini
Tamil: சிறுகுறிஞ்சா Sirukurinjan
Telugu: :పొడపత్రి podapatri
Useful part : Whole plant
Properties:
Rasa – Kashaya , Tikta
Guna – Laghu , Ruksha
Veerya – Ushna
Vipaka – Katu
Karma – Kapha vata shamana.
गुणा : :-
चक्षुष्या
दाह
शोफ
तृष्ण
छर्दि
श्वास
हृद्रोग
विष
कास
कुष्ठ
व्रण
रक्तपित्त
पामा
केशरञ्जनी
फल गुणा :-
तिक्तं
कुष्ठमेहकफप्रणुत्
दीपनं
स्त्रंसनं
कासकृमिव्रणविषापहम्
Gymnema sylvestre possesses several medicinal properties such as anti-diabetic, diuretic, anti-obesity, laxative, digestive stimulant, anti-microbial, anti-hypercholesterolemia, liver-protective, sweet-suppressing activity and aphrodisiac.
Formulations :-
Ayaskriti
Varanadi kasahyam
Varanadi ghritham
Mahakalyanaka ghritham etc .
അരി വർഗ്ഗം
अथातोऽन्नस्वरूपविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः।
इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः।
अथ शूकधान्यवर्गः
रक्तो महान् सकलमस्तूर्णकः शकुनाहृतः।
सारामुखो दीर्घशूको रोध्रशूकः सुगन्धिकः॥
पतङ्गास्तपनीयाश्च ये चान्ये शालयः शुभाः॥
स्वादुपाकरसः स्निग्धा वृष्या बद्धाल्पवर्चसः।
कषायानुरसाः पथ्य लघवो मूत्रल हिमाः॥
Rakta, mahan , kalama , turnakam , shakunahritam , saramugha , deerghasooka , sugandhika , patanga , tapaniyam and other varieties of sali rice are auspicious. It is Madhura in rasa and vipaka .Snigdha and vrishya .They bring about constipation and decrease the quantity of mala. Anurasa is kashaya .
pathya , laghu and sheeta and increases mutra.
അഥാതോऽന്നസ്വരൂപവിജ്ഞാനീയ-
-മദ്ധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമ:
ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹർഷയ:
*അഥ ശൂകധാന്യവർഗ:*
രക്തോ മഹാൻ സകളമ
സ്തൂർണക: ശകുനാഹൃത:
സാരമുഖോ ദീർഘശൂകോ
രോധ്രശൂക: സുഗന്ധിക:
പതങ്ഗാസ്തപനീയാശ്ച
യേ ചാന്യേ ശാലയ: ശുഭാ:
സ്വാദുപാകരസാ: സ്നിഗ്ദ്ധാ
വൃഷ്യാ ബദ്ധാല്പവർച്ചസ:
കഷായാനുരസാ:പത്ഥ്യാ
ലാഘവോ മൂത്രളാ ഹിമാ:
രക്തം , മഹാൻ , കളമ , തൂർണ്ണകം ,
ശകുനാഹൃതം, സാരാമുഖം, ദീർഘശൂകം, ലോധ്രശൂകം ,സുഗന്ധം ,പതംഗം ,തപനീയം എന്നീ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നവയും ശാലി വർഗ്ഗത്തിൽ പെട്ട മറ്റുള്ള നെല്ലുകളും
( അരി ) ശുഭങ്ങളാണ് . രസത്തിലും പാകത്തിലും മധുരവും സ്നിഗ്ദ്ധവും വൃഷ്യവുമാണ്. മലം കുറക്കുന്നു മലബന്ധത്തെ ഉണ്ടാക്കുന്നു . ചവർപ്പ് അനുരസമാണ്. പത്ഥ്യവും ലഘുവുമാണ് മൂത്രത്തെ വർദ്ധിപ്പിക്കും ശീതമാണ്.
बकुल: - Mimusops Elengi
बकुल: - Mimusops Elengi
बकुलो मधुगन्धश्च सिंहकेसरकस्तथा
बकुलस्तुवरोऽनुष्णः कटुपाकरसो गुरुः
कफपित्तविषश्वित्रकृमिदन्तगदापहः
( भा प्र )
बकुलस्तुवरोऽनुष्णः कटुपाकरसो गुरुः|
कफपित्तविषश्वित्रकृमिदन्तगदापहः|
तत्फलं मधुरं स्निग्धं कषायं विशदं हिमम्।
कफपित्तहरं हृद्यं दन्त्यं समाहि वातलम् |
( कै.नि)
बकुलोद्भवपुष्पं च सुपक्वं च सुगन्धि च |
मधुरं च कषायं च स्निग्धं समाहि बाकुलम् ||
स्थिरीकरं च दन्तानां विशदं तत्फलं गुरु |
( ध.नि.)
बकुलः शीतलो हृद्यो विषदोषविनाशनः।
मधुरश्च कषायश्च मदाढ्यो हर्षदायकः ||
बकुलकुसुमञ्च रुच्यं क्षीराढ्यं
सुरभि शीतलं मधुरम् |
स्निग्धकषायं कथितं
मलसङ्ग्रहकारकं चैव |
( रा.नि.)
बकुलत्वक्कफातड्करक्तहन्त्री दृढत्वकृत् ||
पुष्पं कषायमधुरं शीतं पित्तकफास्रजित् |
बकुलस्य फलं रूक्षं विशदं स्तम्भनं गुरु ||
कषायं मधुरं शीतं लेखनं कफपित्तहृत् |
दन्तदायकर ग्राहि विबन्धाध्मानवातकृत् ||
तद्वीजं दन्तवालघ्नं नस्याच्छीर्षरुजापहम् |
( सो नि )
बकुल: , मधुगन्ध: , केसरः, सिंहकेसर:।
Botanical name : Mimusops Elengi
Family : Sapotaceae
English : Bullet-wood tree
Indian medlar
Malayalam : ഇലഞ്ഞി Ilanji , Elanchi
Hindi: बकुल
Kannada: ರಂಜ Ranj
Tamil: மகிழம் Magizham
Telugu: పొగడ Pogada
Useful part : Bark, Flowers ,
Fruits, Seeds.
Properties:-
Rasa : Katu, Kashaya
Guna : Lakhu, Rooksha
Veerya: Sheeta ,anushna
Vipaka: katu
Karma : Pittakapha shamana
Sanskrit Synonyms:-
Chira puspa
Madhugandha
Sthreemukha,
Sthirakusuma,
Sthirapushpa
Seedhugandha
Madyagandha
Sheershakesara,
Kesara,
Simha kesari
Visharada,
Shimbisimha,
Gudhapushpa,
Krishna Twagankura,
Shiva .
Danta sula haram, balyam,
hridyam, vishaghnam, brimhanam, samgrahi, lekhanam.
carminative, digestive, astingent,
cooling, diuretic, antimicrobial,
antifungal, anthelmintic, antiviral, antipyretic, anti-inflammatory.
Sirasulam, Ulcers, wounds, fever,
skin disease, cough, piles,
leucorrhoea, mouth ulcers.
External uses :
flowers acts as nervine tonic
and generate freshness of mind.
Powder of the flowers is used for
nasal administration in headache.
Bark powder is used for strengthening gums and teeth and in pyorrhoea.
Bakul seeds:
Powder nasya is useful in the
treatment fo shiroroga –
headachne and other
disorders of head.
Internal uses :
Decoction of the bark is astringent
and is therefore used in diarrhoea, dysentery and intestinal worms.
Alcoholic extract of flowers is
useful in heart diseases as it acts specifically on the heart and blood.
Flowers and bark have good
hemostatic activity and are
therefore used in menorrhagia, leucorthoea, spermatorrhoea,
cystitis, gonorrhoea etc.
Ripe fruits are used as general tonic .
Bakula prasoonam is an ingredient in Baladhatryadi tailam.
( प्रसूनम् बकुलस्य च )
Subscribe to:
Posts (Atom)