सितोपलादि चूर्णं (Sitopalādi Cūrṇa) – ഒരു ആയുര്‍വേദ അവലോകന ലേഖനം

सितोपलादि चूर्णं (Sitopalādi Cūrṇa) – ഒരു ആയുര്‍വേദ അവലോകന ലേഖനം

परिचय (Introduction)
सितोपलादि चूर्णं (Sitopalādi Cūrṇa) ശാർങ്ങ്ഗധരസംഹിതയിൽ വിശദീകരിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു പ്രശസ്ത ആയുര്‍വേദ ഔഷധയോഗമാണ്. പ്രധാനമായും ശ്വാസനാള സംബന്ധമായ രോഗങ്ങളിൽ—ശ്വാസം, കാസം, ക്ഷയം—അതി ഫലപ്രദമായ ഒരു ഔഷധമായി ഇത് ആയുര്‍വേദ ചികിത്സയിൽ കാലങ്ങളായി ഉപയോഗിച്ച് വരുന്നു. കഫപിത്ത ശമനഗുണവും അഗ്നിദീപന സ്വഭാവവും ഈ യോഗത്തിന്റെ പ്രധാന സവിശേഷതകളാണ്.

---

ശ്ലോകം (Classical Reference – Śārṅgadhara Saṃhitā)

सितोपला षोडश स्यादष्टौ स्याद्वंशरोचना ।
पिप्पली स्याच्चतुष्कर्षा स्यादेला च द्विकार्षिकी ॥
एकः कर्षस्त्वचः कार्यश्चूर्णयेत्सर्वमेकतः ।
सितोपलादिकं चूर्णं मधुसर्पिर्युतं लिहेत् ॥
श्वासकासक्षयहरं हस्तपादाङ्गदाहजित् ।
मन्दाग्निं सुप्तजिह्वत्वं पार्श्वशूलमरोचकम् ।
ज्वरमूर्ध्वगतं रक्तं पित्तमाशु व्यपोहति ॥

---

സംയോജക ദ്രവ്യങ്ങൾ (Ingredients & Proportion)

ക്രമം	ദ്രവ്യം (Sanskrit)	മലയാളം പേര്	അളവ്
1	सितोपला	കൽക്കണ്ടം	192 ഗ്രാം
2	वंशरोचना	മുളങ്കർപ്പൂരം	96 ഗ്രാം
3	पिप्पली	തിപ്പലി	48 ഗ്രാം
4	एला	ഏലത്തരി	24 ഗ്രാം
5	त्वक्	ഇലവർങ്ങം	12 ഗ്രാം

---

തയ്യാറാക്കുന്ന വിധി (Method of Preparation)

എല്ലാ ദ്രവ്യങ്ങളും പ്രത്യേകം ശുദ്ധീകരിച്ച് (ശോധനം ആവശ്യമുള്ളവയ്ക്ക്) സൂക്ഷ്മചൂർണ്ണമായി തയ്യാറാക്കുക. തുടർന്ന് നിർദ്ദിഷ്ട അനുപാതത്തിൽ എല്ലാം ചേർത്ത് നന്നായി മിശ്രിതമാക്കണം. ഇങ്ങനെ തയ്യാറാക്കുന്ന ചൂർണ്ണമാണ് സിതോപലാദി ചൂർണ്ണം.

---

അനുപാനം (Anupāna)

• മധു + സർപ്പിസ് (തേൻ + നെയ്യ്)
  രോഗിയുടെ ദോഷാവസ്ഥയും അഗ്നിബലവും പരിഗണിച്ച് അളവ് നിശ്ചയിക്കാം.

---

ഗുണ–കർമ്മ (Pharmacological Properties)

• ദോഷശമനം: കഫ–പിത്ത ശമനം

• അഗ്നിദീപനം: മന്ദാഗ്നി നിവാരണം

• പ്രാണവഹ സ്രോതസ്സിനുള്ള ഗുണം: ശ്വാസനാള ശുദ്ധീകരണം

• രസ–രക്തധാതു സംരക്ഷണം

---

രോഗപ്രയോഗം (Indications)

സിതോപലാദി ചൂർണ്ണം താഴെപ്പറയുന്ന അവസ്ഥകളിൽ ഫലപ്രദമാണ്:

• ശ്വാസം (Asthma / Dyspnoea)

• കാസം (Cough – acute & chronic)

• ക്ഷയം (Pulmonary tuberculosis – supportive therapy)

• കൈ–കാൽ–ശരീരദാഹം

• അഗ്നിമാന്ദ്യം

• സുപ്തജിഹ്വത്വം (നാവിന്റെ തരിപ്പ് / numbness)

• പാർശ്വശൂലം

• അരുചി (Anorexia)

• ജ്വരം

• ഊർദ്ധ്വഗത രക്തപിത്തം (Epistaxis, hemoptysis – selected cases)

---

ആധുനിക വ്യാഖ്യാനം (Probable Modern Correlation)

• Pippali → Bioavailability enhancer, bronchodilator

• Ela & Tvak → Digestive stimulant, antimicrobial

• Sitopala → Demulcent, nutritive, soothing to respiratory mucosa

• Vamsharochana → Expectorant, cooling, pitta-shāmaka

ഇവയുടെ സംയുക്തപ്രഭാവം മൂലം ശ്വാസകോശ വ്യവസ്ഥയിൽ ശോധനയും ശമനവും ഒരുമിച്ച് ഉണ്ടാകുന്നു.

---

ഉപസംഹാരം (Conclusion)

സിതോപലാദി ചൂർണ്ണം ഒരു ലളിതമായെങ്കിലും ശക്തമായ ആയുര്‍വേദ ഔഷധയോഗമാണ്. ശ്വാസ–കാസ–ക്ഷയം പോലുള്ള രോഗങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല, അഗ്നിമാന്ദ്യം, അരുചി, പിത്തജന്യ ദാഹം എന്നിവയിലും ഇത് ഫലപ്രദമായി ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്. ശരിയായ അനുപാനത്തോടെയും രോഗദോഷപരിശോധനയോടെയും ഉപയോഗിച്ചാൽ ഈ യോഗം സുരക്ഷിതവും വിശ്വാസയോഗ്യവുമായ ചികിത്സാസഹായകമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

---

— Dr. Pouse Poulose MS (Ay)
(Ayurveda – Śalya Tantra)